Bookish Best 2021

Tàn ngày để lại: Về một người đàn ông tự dối lòng

Published

on

Kazuo Ishiguro nói ông viết Tàn ngày để lại trong vòng 4 tuần, bằng cách đưa bản thân vào trạng thái mơ hồ nhưng tỉnh táo cao độ gọi là crash. Trạng thái kỳ dị ấy kết hợp cùng một giọng điệu trần thuật bậc thầy đã tạo ra một thiên tiểu thuyết vô tiền khoáng hậu về một người quản gia, mà rộng hơn, về một cách làm người.

Nếu tìm một người dẫn chuyện muốn đứng ngoài câu chuyện của mình, hòng nắm bắt những suy nghĩ chủ quan bằng giọng kể dường như khách quan ở ngôi thứ nhất, thì Stevens là lựa chọn không thể tốt hơn. Xuất phát từ điểm nhìn của một quản gia tận tụy hết mực, Stevens để cho câu chuyện đời mình rỉ rả chảy qua lỗ khóa thời gian chậm rãi nhưng kiệt lực. Thông qua đó, Stevens phong kín cảm xúc của mình đến độ nếu không thực tâm chú mục vào phía bên kia, – tức phía không được phơi ra trên bề mặt tiểu thuyết – ta không tài nào nhận ra được sự vỡ vụn trong tâm hồn ông.

Nội dung dưới đây tiết lộ nhiều tình tiết quan trọng của tác phẩm Tàn ngày để lại.

1. Khi những điều người ta muốn viết lại không nằm trên giấy

Như Márquez đã từng nói, người ta ai cũng có ba cuộc đời: công khai, riêng tư và bí mật cân bằng với nhau. Riêng với Stevens, công việc quản gia làm cho khía cạnh riêng tư và bí mật trở thành một đám mờ không hơn những bụi mây bên rìa cuộc sống.

Giả như có ai đó thử định nghĩa cuộc đời bằng những gì người ta đã làm thì Stevens còn lâu mới với tới được khung đó, bởi dẫu cho tất cả công việc của ông, sự tận tụy, chỉn chu, trung thành và ý thức “phẩm cách” nghề nghiệp của mình, Stevens chỉ đang dẫm vào bước chân người cha để rồi hóa thân thành cái bóng cho chủ nhân mình. Cuộc đời ông thực chất nằm ở phía âm tính, phía những việc dù muốn hay không, vẫn chưa làm được.

Mối tương quan kỳ quặc đó còn vận cả vào trong cuốn tiểu thuyết – hồi ký, khi cuộc đời Stevens thực chất nằm ở những câu chuyện không được kể. Thử chọn bất kỳ một thời điểm, một sự việc nào, người ta đều có thể tìm thấy dấu vết ngụy trang ẩn tàng. Nhìn vào cách mọi việc diễn ra, từ khởi hành cho tới kết thúc, sự bình thản, nghiêm trang luôn chực chờ đổ vỡ bởi giọng nhỏ nuối tiếc đi kèm. Cũng phải thôi, công bằng mà nói, khi con người đã đi đến bên kia sườn dốc, lẽ đương nhiên sẽ thôi thúc người ta trở ngược lại mà ngắm nhìn cảnh sắc mình đã lỡ bỏ qua chứ không phải những cảnh người ta đã thấy hàng bao lần. Hơn nữa, với một người sống qua nhiều đời chủ nhân, đi qua hai cuộc thế chiến thì mong muốn giấu mình lại càng trở nên mãnh liệt. Đứng trước đống hoang tàn sau chiến tranh, sở mục một thời vàng son đã trở thành dĩ vãng, người ta lại càng có cớ tô vẽ những điều tốt đẹp mà bỏ quên những khía cạnh khác. Câu hỏi lớn về “phẩm cách” tồn tại như một cách níu kéo cân bằng mong manh giữa một cuộc đời lý tưởng đang trên đà sụp đổ. Bởi nếu không bám vào đó, liệu cuộc đời Stevens sẽ còn ý nghĩa gì chăng? Điều đó giải thích tại sao cứ dăm trang sách, người ta lại bắt gặp nỗi tiếc nuối cá nhân xen vào giữa lòng đắc thắng với công việc chính là vì vậy.

Nhưng không phải toàn bức tranh đều mang màu xám. Cho đến cuối, Stevens ít ra cũng đã thành công giải thoát mình khỏi thế lưỡng nan cuộc đời.

Có ích gì khi người ta trăn trở quá nhiều rằng mình đã có thể hay chẳng thể làm gì để nắm giữ tiến trình cuộc đời mình? Hẳn nhiên nếu những người như quý vị và tôi ít nhất cũng gắng khiến phần công sức nhỏ bé của mình góp vào những gì thật sự chân chính và đáng giá, thì cũng đủ rồi. Và nếu có ai trong chúng ta sẵn sàng hy sinh nhiều điều trong đời để theo đòi những tâm nguyện ấy, thì hẳn nhiên chính bản thân việc ấy, bất chấp kết quả có ra sao, cũng đáng tự hào mãn nguyện rồi.

Thử đặt Stevens và cha ông lên cùng bàn cân, giữa một người mãn nguyện đầy tự hào với một người ra đi trong tiếc nuối, chừng đó đủ thấy sự giải thoát bản thân khỏi những trăn trở cuộc đời đem lại sức nặng đến dường nào. Dẫu sao thì con người cũng phải vượt thoát khỏi những hình bóng tinh thần để giữ mình hiện hữu với thế giới. Đó mới là cuộc sống.

2. Sức nặng trong lời tự thú của một người đàn ông

Nếu bỏ qua mớ lý thuyết “phẩm cách” ngoắc ngoéo đeo đuổi Stevens suốt công cuộc Tây tiến, vứt hết bộ cánh quản gia bám theo ông suốt ba mươi lăm năm cuộc đời để tập trung bóc tách sự thật ẩn sâu dưới những lớp tự thoại liên thiên, thì không khó để người ta nhận ra đâu là cốt lõi con người ông. Nói thẳng ra, là câu chuyện của Stevens với cô Kenton.

Cảnh trong phim Tàn ngày để lại (The Remains of the Day), ra mắt năm 1993.

Với tất cả sự lý tính làm nên con người Stevens, không thể mong đợi một chuyện tình kiểu mẫu của hai người bọn họ được. Khi nói chuyện tình kiểu mẫu, có nghĩa người ta muốn ám chỉ Cuốn theo chiều gió, Jane Eyre hay Cỏ chân ngỗng, cũng có nghĩa là những chuyện vẫn không thường xảy ra bất chấp việc chúng thường được trích dẫn. Thậm chí, Stevens còn không chủ định để lộ bất kỳ dấu hiệu nào cho bất cứ ai trong toàn tiểu thuyết. Sự thể Kenton phát hiện ra Stevens vẫn thường đọc những chuyện tình ướt át không đi khỏi khuôn khổ tình cờ. Để mà nói, những gì xảy đến giữa họ cũng u ám hệt như dãy hành lang phụ dành cho gia nhân phía sau Dinh Darlington, chỉ được nhìn nhận ở mặt lưng của cuốn hồi ký. Hai người không hẹn mà gặp cùng tham gia vào trò chơi tình ái chẳng mấy hấp dẫn khi một người phải cố sức thể hiện đồng thời giấu kín tình cảm của mình với người kia và ngược lại. Dễ hiểu trò đi dây này rồi sẽ kết thúc trong nước mắt. Nhưng nếu không có những giọt nước mắt muộn màng của cô Kenton, thì ắt hẳn Stevens sẽ mang theo tình cảm của mình xuống mồ. Khoảnh khắc ông thừa nhận tình yêu dành cho bà cũng là thời điểm trái tim ông vụn vỡ.

Thực vậy – có gì mà không thừa nhận điều này chứ? – vào giây phút ấy, tim tôi như tan vỡ.

Thực vậy – dẫu cho suốt chiều dài hơn ba trăm trang tiểu thuyết, không dưới ba mươi lần ông tự nói với mình hay với người khác, cách này hay cách khác, bằng giọng Anh mẫu mực không thể nghi ngờ tính chân thực trong câu chuyện ông kể, dù cho tất cả những thứ đó – chỉ duy nhất lần này Stevens dám can đảm thú nhận tình cảm của mình. Khi một người đàn ông bày tỏ tình cảm – công khai, riêng tư hay bí mật – nhất là thứ tình cảm được ủ chượp hơn ba mươi năm trong hầm giam “phẩm cách”, thì dường như chẳng còn gì để kể, để mà nói nữa. Thời gian sẽ dừng lại ngay lúc ấy để xúc cảm cuốn đi tất cả. Tuy vậy, không phải mọi thứ đều kết thúc. Mặc cho chuyến hành trình về miền Tây nước Anh đã đi đến điểm cuối, mặc cho cuốn hồi ký cá nhân sắp ngưng giọng, giờ đây cuộc đời thật của Stevens mới chỉ vừa bắt đầu. Cuộc đời ông chỉ vừa bước sang buổi tối. Và buổi tối mới là phần hay nhất trong ngày, là thời điểm thu vén ánh tàn sau ngày dài làm việc, khi trái tim mỏi mệt được chữa lành và an nghỉ.

3. Tàn ngày để lại

Suy cho cùng, đâu có thể quay ngược thời gian được nữa. Người ta không thể ngâm ngợi mãi những gì đã có thể xảy ra. Người ta cần phải nhận ra mình đang có một thứ cũng tốt gần bằng thế, thậm chí còn hơn thế, và biết cảm kích vì điều đó.

Đến một lúc nào đó trong đời, khi sự sai khác về không – thời gian chẳng thể cản nổi lời mời gọi ký ức, người ta sẽ lộn ngược cuộc đời mình lại mà suy nghĩ, ngâm ngợi về những chuyện đã và chẳng xảy ra. Công cuộc xét lại đó có thể xuất hiện dưới hình dạng một cuộc nổi loạn tuổi thiếu niên, trá hình bên trong khủng hoảng tiền – trung niên, mà cũng có thể đơn thuần như một cơn gió nhẹ tuổi xế chiều. Khi thời khắc đến, người ta không khỏi ngăn mình tiếc nuối đôi chút. Suy cho cùng, đó là cả một cuộc đời.

Lẽ tất yếu, người ta luôn tìm thấy hình ảnh đời thường nào đó cốt gán lên nó mớ ý nghĩa trôi qua trong khoảnh khắc quá khứ đã bỏ lại sau lưng. Rất nhiều lần Stevens thoát ly thực tại để đi tới công cuộc xét lại đó, và bất kỳ ai cũng dễ dàng làm được. Tất cả những gì người ta cần làm là đứng trước biển, nhưng tại sao lại là biển? Có lẽ bởi sự mênh mang vô bờ bến, cũng có thể sự uốn lượn tuần hoàn của những con sóng, hay sự bàng bạc của mặt nước khi tàn ngày, dù sao thì cảm giác không – thời gian trước biển mang độ siêu thực nhất định, dễ dàng châm ngòi cho quả pháo ký ức.

Stevens đã chọn cầu tàu ven biển để đóng gói cuộc đời. Tại sao không? Đứng trước biển, đám đông tản mác, rặng phi lao gió lộng, rồi một con tàu nơi đường chân trời, rồi thì chỉ còn có bản thân. Người ta sẽ không ngần ngại ban cho con tàu đó ý nghĩa cuộc đời, với vô số bờ biển nó đã đi qua, cuối cùng cập bến nơi người ta đang đứng đây. Luôn luôn là bến bờ tiếc nuối. Mấy ai trong đời chịu từ bỏ những trăn trở khi tàn ngày mà nhìn nhận lại rằng, bờ biển ta đang đứng chỉ là một trong vô vàn mẫu ngẫu nhiên mà tạo hóa dẫn lối mà kiếm tìm cái đẹp trong nó. Rất có thể Stevens đã kiếm tìm một hình ảnh như vậy để vin cuộc đời ông vào. Và có vô số Stevens khác đứng trên cầu tàu đón ánh tàn chiều hôm ấy.

*

Có những ý nghĩ chỉ hiện hữu trong tâm trí mà không thể diễn tả thành lời. Cũng có những lời không thể hiện hữu trong tưởng tượng. Tàn ngày để lại là một câu chuyện như thế, nó thúc ép ta phải trở đi trở lại giữa tâm trí và ngôn từ, hòng kiếm tìm một sự thật khả dĩ về cách sống, cách làm người.  

Hết.

3V

Ảnh đầu bài: A.N (Thanh Niên)

Bookish Best 2021

Công bố kết quả bình chọn Giải thưởng Bookish Best 2021

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng do nền tảng trực tuyến Bookish.vn tổ chức, để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung nói lên ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

Sau hơn một tháng bình chọn trực tuyến, các độc giả của Bookish đã lựa chọn được những Tác phẩm - Tác giả - Sự kiện - Mọt sách xứng đáng. Dưới đây là kết quả của Giải thưởng Bookish Best 2021.

SÁCH HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

  • Tác phẩm Chú bé Thất Sơn - Phạm Công Luận
  • Tác phẩm Nhà máy sản xuất linh hồn - Nguyễn Nguyên Phước
  • Tác phẩm Đất mồ côi - Cổ Viên
[metaslider id="21993"]

SÁCH PHI HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

  • Tác phẩm Đại dương đen - Đặng Hoàng Giang
  • Tác phẩm Chữ xưa còn một chút này - Nguyễn Thùy Dung
  • Tác phẩm Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam - Vũ Ngọc Phan
[metaslider id="22004"]

SÁCH HƯ CẤU DỊCH

  • Tác phẩm Cây cam ngọt của tôi - José Mauro de Vasconcelos
  • Tác phẩm Người trồng rừng - Jean Giono
  • Tác phẩm Tàn ngày để lại - Kazuo Ishiguro
[metaslider id="22020"]

SÁCH PHI HƯ CẤU DỊCH

  • Tác phẩm Yêu sách của Antigone - Judith Butler
  • Tác phẩm Khúc hát của cây - David George Haskell
  • Tác phẩm Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam - Terry Bennett
[metaslider id="22032"]

TÁC GIẢ ĐƯỢC YÊU THÍCH

  • Tác giả Haruki Murakami
  • Tác giả Ocean Vuong
  • Tác giả Đặng Hoàng Giang
[metaslider id="22047"]

SỰ KIỆN NỔI BẬT

  • Giải Nobel Văn chương 2021
  • Tác động của đại dịch lên thị trường sách
  • Tiểu thuyết Dune chuyển thể thành phim điện ảnh
[metaslider id="22057"]

THÀNH VIÊN BOOKISH SQUAD NỔI BẬT

  • Bạn Huỳnh Quốc Cường
  • Bạn Mai Nguyen
  • Bạn Patrick Ng
[metaslider id="22073"]

CỘNG TÁC VIÊN BOOKISH.VN NỔI BẬT

  • Bạn Gia Bin
  • Bạn Hoàng Anh
  • Bạn minh.
[metaslider id="22081"]

Một lần nữa, xin chúc mừng những Tác phẩm - Tác giả - Sự kiện - Mọt sách được yêu mến và tôn vinh trong năm 2021!

Đọc bài viết

Bookish Best 2021

Giải thưởng Bookish Best 2021: Thể hiện tiếng nói của độc giả

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng do nền tảng trực tuyến Bookish.vn tổ chức, để bình chọn ra những tác phẩm sách, tác giả và sự kiện có tác động mạnh mẽ đến thị trường xuất bản trong năm 2021.

Là người quyết định kết quả giải thưởng cuối cùng, độc giả trên mọi miền đất nước có thể tham gia bình chọn trực tuyến tại website bookish.vn/bookishbest2021.

50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.

Giải thưởng Sách - Tác giả - Sự kiện do độc giả bình chọn

Giải thưởng Bookish Best 2021 gồm 08 hạng mục, trong đó có 04 hạng mục về sách: “Sách hư cấu của tác giả trong nước”, “Sách phi hư cấu của tác giả trong nước”, Sách hư cấu dịch”, “Sách phi hư cấu dịch”. Các đề cử được ban tổ chức chọn lọc từ những tựa sách nổi bật được xuất bản hoặc tái bản trong năm qua, đến từ nhiều đơn vị xuất bản và phát hành uy tín như Phương Nam Book, Nhã Nam, Tao Đàn, Omega Plus Books,… Rất nhiều tác phẩm trong số này đã từng được trao tặng các giải thưởng chuyên môn uy tín khác như “Chú bé Thất Sơn” (giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần I), “Tàn ngày để lại” (giải Man Booker 1989).

[metaslider id="21298"]

Hạng mục “Tác giả được yêu thích” tôn vinh các cá nhân có ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường xuất bản trong năm 2021. Những cái tên xuất hiện trong danh sách đề cử - bao gồm các tác giả trong và ngoài nước - đã gặt hái được thành tựu ấn tượng và nhận được sự yêu mến, tin tưởng của cộng đồng đọc sách. Một số tác giả còn tham gia xây dựng các dự án cộng đồng, đóng góp tích cực cho xã hội, đồng thời đưa văn học Việt hòa mình vào dòng chảy đương đại của thế giới.

Hạng mục “Sự kiện sách nổi bật” là một điểm độc đáo của giải thưởng Bookish Best. Trong năm qua, bên cạnh các giải thưởng tổ chức thường niên như Giải Sách Quốc gia, Nobel Văn chương, giải Booker,… năm 2021 còn chứng kiến nhiều sự kiện khó lường xảy ra: sự ra đi của nhiều nhà văn gạo cội để lại sự nuối tiếc và khoảng trống lớn trong văn đàn Việt Nam, cũng như tác động của dịch bệnh lên thị trường xuất bản nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung. Hạng mục này xuất hiện như một cuốn biên sử ngắn, để chúng ta điểm lại và ghi nhớ những dấu mốc quan trọng trong một năm biến động liên tục này.

Giải thưởng Bookish Best còn tri ân những thành viên và cây bút có đóng góp lớn vào quá trình xây dựng cộng đồng đọc sách Bookish, thông qua 02 hạng mục “Thành viên Bookish Squad nổi bật” “Cộng tác viên Bookish.vn nổi bật”. Họ là đại diện của một “thế hệ đọc sách mới”, những người viết tuy không chuyên nhưng ham học hỏi, nhanh nhạy với tin tức thị trường, biết sử dụng các phương tiện truyền thông để lan tỏa sức ảnh hưởng tích cực của mình, góp phần xây dựng một cộng đồng đọc sách chọn lọc & chất lượng tại Việt Nam.

[metaslider id="21272"]

Bookish.vn vinh dự là đơn vị sáng lập giải thưởng Bookish Best 2021

Chính thức ra mắt bạn đọc cả nước vào đầu năm 2019, Bookish.vn là nền tảng trực tuyến chuyên cập nhật những thông tin mới nhất về thị trường sách và ngành xuất bản trong nước và quốc tế, đồng thời là địa chỉ để đăng tải những bài bình tinh tế về sách, văn hóa đọc và các vấn đề trong cuộc sống. Bookish ra đời với một sứ mệnh đơn giản: là tấm gương phản chiếu chân dung của một độc giả thời hiện đại, đồng thời là khoảnh sân vườn để những người thích viết gieo trồng những suy nghĩ, trăn trở trong nội tâm mình.

Sau ba năm phát triển, Bookish.vn đã xây dựng mạng lưới cộng tác viên tâm huyết trên toàn quốc, cập nhật số lượng và chất lượng bài viết đều đặn hàng tuần và nhận được sự tin tưởng của hàng nghìn bạn đọc trên cả nước. Đồng hành cùng Bookish.vn là cộng đồng đọc & review sách "Bookish Squad" (Biệt đội mọt sách) với hơn 11.000 thành viên, năng nổ tham gia vào các hoạt động bàn tròn và cuộc thi viết được tổ chức liên tục trong những năm vừa qua.

Bookish Best 2021 ra đời, là giải thưởng để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung nói lên ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

  • 50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.
  • Thời gian bình chọn kéo dài từ ngày 13.12.2021 đến 16.01.2022.
  • Kết quả chính thức sẽ được thông báo vào ngày 20.01.2022.
  • Tham gia bình chọn tại: bookish.vn/bookishbest2021/
Đọc bài viết

Bookish Best 2021

Giải thưởng Bookish Best 2021: Đề cử SÁCH HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung bày tỏ ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

  • Là người quyết định kết quả giải thưởng cuối cùng, độc giả trên mọi miền đất nước có thể tham gia bình chọn trực tuyến tại website bookish.vn/bookishbest2021.
  • 50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.

Đề cử Sách hư cấu - Tác giả trong nước

1. Cô độc nên thơ (Nam Thi)

Cô độc nên thơ mở ra một cõi sống. Đó là cõi sống của chữ-thơ-người, tần ngần lựa chọn một vị thế để tồn tại. Không sa ngã vào đám đông, chối từ những thói quen, nhịp điệu cũ mòn, mỏi mệt.

Cô độc nên thơ là thơ của miền cô độc. Dẫu vậy, nó lại khẩn khoản đợi chờ một sự thông hiểu và sẻ chia. Cô độc lưỡng lự và hoang mang bởi những trượt trôi vô nghĩa của đời sống. Cô độc dấy lên những dự cảm trống rỗng, mất căn cước, mất hiện hữu nhưng đồng thời cũng tha thiết một cội rễ, một xác quyết, một bến bờ.

Trở về với ngôn ngữ, Cô độc nên thơ cho thấy nỗ lực của Nam Thi trong việc hoàn nguyên nhận thức về yếu tính của tồn tại. Giằng níu của các đối cực cảm xúc tạo nên cảm xúc của một người trẻ bên ngưỡng cửa cuộc đời. Có lẽ tại điểm ban đầu, sơ nguyên nhất, thế giới, con người, thi ca đều rất cô độc, cô độc ánh lên vẻ đẹp của sự sống.

2. Một ví dụ xoàng (Nguyễn Bình Phương)

Với tiểu thuyết Một ví dụ xoàng, nhà văn Nguyễn Bình Phương đã đưa bạn đọc đến một vụ án gấy chấn động vùng trung du những ngày tháng cũ, cùng những phận người đang loay hoay trong cối xay thời cuộc.

“Trong lỗ tai chứa bóng tối lùng bùng của những lời bí mật, có vô vàn câu chuyện. Trong vô vàn câu chuyện, có chuyện này. Chuyện này hoang vắng nhưng vẫn còn bóng dáng một con người, người ấy đứng giữa khung cảnh mơ mờ nhuẫn nhuyễn, nổi hằn lên hệt như cái hình bị cắt dán vào đó. Một hình cắt dán chơi vơi, không nguồn gốc, không lí lịch.

Câu mở đầu viết rằng: Năm ấy, thành phố lại rùng rùng biến loạn bởi vàng...

người lay người như lá

lá úa theo đời

mây cũng rơi..."

3. Nắng Thổ Tang (Đinh Phương)

Nắng Thổ Tang mở đầu bằng cái chết của các chí sĩ Yên Bái. Đinh Phương mở màn cuốn tiểu thuyết đầy tham vọng của mình bằng lời kể của một đao phủ. Lần này kẻ ban phát cái chết đóng vai người hồi sinh hàng loạt cái tên đã khuất lấp trong trầm tích lịch sử. Những cái tên gắn liền với Việt Nam Quốc Dân Đảng của Nguyễn Thái Học chìm nổi giữa dòng chảy song song của thời gian, giữa hư và thực, giữa những lời thì thầm và cả những tiếng thét đau thương. Người tuần đường đếm những thanh ray, ả lơ xe trên những lộ trình liên tỉnh, cô phóng viên truy lùng một cái tên quá khứ, và gã thanh niên mơ hồ theo dấu con ngựa trắng để hoàn hương. Họ đi, và đã đi, như hàng nghìn phận người khốn khổ từng bỏ xứ mà đi thời năm tư biến loạn.

Ai ăn năn? Ai vô tội? Ai giết người? Ai dối Chúa? Các nhân vật sẽ phải tự tìm câu trả lời cho chính họ trước khi câu hỏi bị lấp đi dưới cát thời gian, hay ám ảnh hơn, khi mọi thứ đều tan ra trong nắng.

4. Phật trong hẻm nhỏ (Huỳnh Trọng Khang)

Phật trong hẻm nhỏ là một tập truyện không thuần nhất về chủ đề, tuyển tập này không khắc họa những mảnh linh hồn trẻ tuổi cô đơn (như người ta thường hy vọng từ ngòi bút một người trẻ) hay những “đặc sản miền Tây sông nước”, hoặc cách tân, siêu thực… Cuốn sách là một bộ sưu tập những bức tiểu họa về đời sống, mà đời sống thì phong phú hơn nhiều so với những vệt mà mọi người mong đợi.

Đó là một vùng đất bị hạn hán đe dọa (Châu Thổ), là những con người không tổ quốc sống bên rìa thế giới (Mép rìa), những cuộc đời vô vị, loé lên chút hạnh phúc mong manh (Chiếc muỗng) hay những người chưa sẵn sàng, hoang mang đối diện với dịch bệnh (Đêm đầu tiên trên địa cầu)

Độc giả đã quen với một Huỳnh Trọng Khang quanh quẩn trong những tiểu thuyết về một Sài Gòn xa xưa, giờ sẽ biết thêm về một Huỳnh Trọng Khang lang thang trên địa hạt truyện ngắn, ra khỏi địa giới Sài Gòn và đến dần lằn ranh của giấc mơ. Nhưng dù ở địa giới nào, bằng thể loại nào, Huỳnh Trọng Khang vẫn thể hiện một phong cách tự nhiên, dạo chơi cả trong những điều vô vị và phù phiếm.

5. Chú bé Thất Sơn (Phạm Công Luận)

Chú bé Thất Sơn xuất bản lần đầu năm 1993, đoạt giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần thứ nhất. Phương Nam Book tái bản sách với bìa mới, 88 trang in màu và hình minh họa sinh động, dễ thương.

Câu chuyện chuyến nghỉ "hè sớm" về thăm quê ngoại đã cho hai chị em Nam gặp Siêng - "thổ địa" nhỏ của vùng Thất Sơn. Theo bước chân Siêng, Nam được khám phá một thế giới mới thú vị. Nơi ấy có đồng ruộng bao la, có dòng kinh Vĩnh Tế mát lành, có vị cá nướng trui thơm lừng, có món khoai mì rẫy ngọt bùi,... Và còn biết bao nhiêu chuyện ly kỳ của vùng Bảy Núi.

Chú bé Siêng ấy, gia cảnh mồ côi, tối ngủ nhờ chòi vịt, ngày chăn trâu kiếm từng bữa cơm. Nhưng Siêng vẫn cố bám trường bám lớp, theo đuổi lớp học bổ túc hàng đêm. Ngay cả khi số phận tiếp tục thử thách, Siêng làm mất trâu, bị đánh đập, bị chèn ép và cả bị bắt, chú bé vẫn cố gắng từng chút nhích về tương lai.

Năm 2021, Chú bé Thất Sơn “tái ngộ” bạn đọc với 88 trang in màu cùng hình minh họa đặc sắc. Sách tặng kèm tấm postcard với ý nghĩa: gửi đi cho chính đứa trẻ trong bạn với những ước mơ đã bị chôn vùi vì hoàn cảnh.

6. Chú bé có tài mở khóa (Nguyễn Quang Thân)

Chú bé có tài mở khóa là một truyện phiêu lưu, kể về chú bé Hùng bị ném ra ngoài xã hội, phải đối mặt với cái xấu, cái ác, phải vật lộn nhọc nhằn, gặp đủ loại người tốt có, xấu có, có khi được cưu mang, có lúc bị vùi dập. Truyện hấp dẫn ở những tình huống bất ngờ, nhiều chi tiết gay cấn, hồi hộp và nhiều chi tiết gây xúc động với bạn đọc. Tác phẩm từng được giải thưởng chính thức về văn học thiếu nhi do Hội Nhà văn trao năm 1995.

Kết hợp phiêu lưu với phản gián, câu chuyện bắt đầu từ việc chú bé Nam ở quê ra tỉnh chơi. Bố đi vắng, Nam trở nên bơ vơ. Nhờ làm quen với Hùng lé, một chú bé có biệt tài mở khóa, Nam mới vào được phòng bố ở. Thế rồi, phòng bố Nam trở thành cứ điểm của bọn lưu manh, khu tập thể bị trộm lớn, Nam bị bọn lưu manh bắt cóc… Hùng lé giúp Nam trốn khỏi hang ổ bọn cướp nhưng Hùng lại sa vào tay một bọn gián điệp kiêm buôn lậu và tiếp tục những cuộc phiêu lưu. Khi ở Hà Nội, khi ở Hải Phòng, khi ở Quảng Ninh, bọn chúng “thử thách rèn luyện” Hùng. Cho đến khi gặp các chú công an, Hùng mới hiểu thêm mình, biết mình là con một liệt sĩ công an và tên gián điệp với biệt danh Cóc Vàng chính là kẻ trước đây đã giết bố Hùng…

Một cốt truyện phiêu lưu có nhiều tầng, nhiều tuyến, nhiều tình tiết lạ. Tác giả đã khéo léo kết hợp những hình ảnh do sức tưởng tượng phóng khoáng, bay bổng với những chi tiết dung dị, tự nhiên do sự quan sát hàng ngày, tạo nên những cảnh huống bất ngờ, ngẫu nhiên mà hợp lý.

7. Chuyến bay tháng ba (Lê Khải Việt)

Chuyến bay tháng ba là tác phẩm đầu tay của tác giả Lê Khải Việt. Với 13 truyện ngắn cùng lối viết tỉnh táo và khúc chiết, tác giả đã làm hiện lên những số phận con người. Và, dù ít dù nhiều, thì cuộc chiến kết thúc tại Việt Nam năm 1975 cũng xuất hiện trong mỗi truyện, lật lại những mảnh ký ức cũ xưa để từ đó đem đến cho người đọc những cảm nhận riêng.

Thành phố biến màu, ngã ba biên giới bụi bặm, văn khố với những tài liệu phủ bụi, tung tích những trận đánh, những cựu binh mắc kẹt trong cuộc lần tìm ký ức, bức ảnh về chuyến bay định mệnh... là các dấu chỉ tản mát mà hợp nhất để quá khứ được tương thông theo cách của văn chương. Không với tham vọng phát lộ rõ thêm về cuộc chiến hôm qua (các sử gia chân chính sẽ làm điều này), người viết biết tiết chế và tránh diễn giải về những lằn ranh hư ảo; xác lập một lối viết gọn gàng, tỉnh táo, ấn tượng với các lớp chuyển bối cảnh khéo léo. Ở đó, cuộc sống tinh thần đa chiều, phức hợp của thực tại hậu chiến được hiện ra một cách tự nhiên.

8. Nhà máy sản xuất linh hồn (Nguyễn Nguyên Phước)

Nguyễn Nguyên Phước là nhà văn xuất sắc của thế hệ 7X. Nhà máy sản xuất linh hồn là tiểu thuyết mới nhất của anh.

Câu chuyện bắt đầu bằng việc nhân vật Lâm đi tìm công việc mới ở một nhà máy khổng lồ, được mô tả hết sức kỳ dị “trông tựa như xác một con gián khổng lồ nằm ép mình trên mặt đất” và sản phẩm là “linh hồn”. Những diễn biến sinh hoạt hết sức bất thường, những mảng sáng tối thay nhau chiếm lĩnh không-thời gian, nhưng lại không thiếu những chi tiết hài hước truyền tải một nội dung hư hư thực thực. Nhìn chung, câu chuyện gọn ghẽ, khúc chiết nhưng chứa đựng nhiều suy nghiệm của con người.

Văn Nguyễn Nguyên Phước luôn mang tính nhịp điệu đặc trưng, xây dựng lên một không khí theo khuynh hướng “Kafka” - nơi cá nhân đối diện với sự phi lý của cuộc đời. Kết thúc Nhà máy sản xuất linh hồn tương đối bất ngờ, mang màu sắc “kinh dị” chính là khi sự phi lý ấy được nâng lên đỉnh điểm.

9. Người kép già (Kim Lân)

Người kép già bao gồm những truyện ngắn và vừa của nhà văn Kim Lân. Những tác phẩm trong cuốn sách này là câu chuyện đời sống của gần một thế kỷ trước, nhưng tất cả vẫn như vừa diễn ra; ngôn ngữ thông điệp chứa đựng bên trong vẫn rực ấm như một dòng máu chảy trong cơ thể thời gian mà người đương thời đang sống trong đó.

Mọi hình thức xã hội luôn thay đổi nhưng bản chất của kiếp người không thay đổi, mọi ngôn ngữ có thể thay đổi nhưng bản chất của tình yêu thương con người và cái Thiện không hề thay đổi. Văn chương của nhà văn Kim Lân thuộc về những điều không thể thay đổi ấy. Ông đã chạm vào cái lõi của kiếp nhân sinh và ông cũng sống trong cái lõi của mọi kiếp nhân sinh, vì vậy ông còn mãi đến bây giờ.

10. Đất mồ côi (Cổ Viên)

Một người đàn ông khi trưởng thành mới biết mình có một lịch sử bản thân vô cùng kỳ lạ, mà mọi nguyên nhân đều gắn với người ông nội đã mất. Câu chuyện được anh ta kể lại cứ dần mở ra cho người đọc thấy những thăng trầm của một gia đình, của nhiều gia đình, của cả một vùng quê khốn khổ. Hiện thực khốc liệt và bi thương, nhưng tất cả có thể được cứu chuộc bằng lòng yêu thương vô điều kiện.

*

Tham gia bình chọn

Đọc bài viết

Cafe sáng