Bookish Best 2021

Lê Khải Việt và những cảm hứng mong được kể lại

“Trên những trang sử, theo một nghĩa nào đó, không ai có thể có căn cước xác định.”

Published

on

Tôi đọc Chuyến bay tháng ba tình cờ vào đúng những ngày cuối tháng Tư đỏ lửa, nhưng không phải của hơn 45 năm trước mà là ở thời, ngày và giờ hiện tại. Thật trùng hợp khi mà đây cũng là một cuốn sách (phần nhiều) nói về chiến tranh, và hơn hết, còn về những điều đến nay ta vẫn không thể biết ai đúng, ai sai, ai phải, ai trái. Những dòng đầu của Lê Khải Việt làm tôi nhớ nhiều tới The Sympathizer của Viet Thanh Nguyen. Đơn cử cả hai đều viết về chiến tranh, đều là hành trình lội ngược về ký ức; nhưng còn hơn thế, đó là nỗ lực nhằm lộn trái cái tôi, đi sâu vào trong câu hỏi muôn đời của cái căn bản nhất và cốt tủy nhất khi sinh ra dưới nhân dáng con người.

Tôi cũng rất thích Austerlitz của W. G. Sebald vì những dòng hồi tưởng dài ngoằng, về những nhà ga và những con người nay đã chìm vào dĩ vãng. Càng thích hơn nữa những tấm ảnh trong cuốn sách ấy, vì đó là những hiện-thực-hóa câu văn để cho tâm trí bớt phần mỏi mệt vì những tưởng tượng phải vắt kiệt ra để tiêu hóa chúng. Và trong cuốn sách này, ngôi miếu cũ với ký hiệu EE vòng ngoài chữ C, tấm ảnh về chiếc trực thăng trên nóc chuồng cu vào ngày 29 tháng Tư hay cảnh chạy loạn của một gia đình đông đúc từ An Lộc chạy ra Sài Gòn… thực sự khiến tôi thích thú. Tôi hỏi anh về cảm hứng viết nên cuốn sách này, bởi nhẽ, những tấm ảnh, tư liệu hay những tưởng tượng khơi nguồn ngòi bút là một ấn tượng vô cùng sâu xa mà ta không thể chối cãi, dẫu ở vị thế nào hay chịu ảnh hưởng ra sao.

*

Dễ thấy một vài câu chuyện trong Chuyến bay tháng ba được khơi nguồn dựa trên những tư liệu lịch sử. Vậy quá trình sáng tạo nên cuốn sách này diễn ra thế nào, thưa anh?

Tôi khởi viết những truyện ngắn trong tập này từ cảm hứng của người viết, chứ không phải từ tư liệu lịch sử. Đương nhiên, khi viết tôi dựa trên những tư liệu lịch sử nhất định chứ không hoàn toàn hư cấu. Ví dụ như chi tiết về người đội trưởng toán biệt kích là dựa theo chuyện có thật của một vị cựu binh Mỹ ở Việt Nam mà vài năm trước người ta bàn tán khá sôi nổi. Ngoài cuốn sách của tác giả Vistica (The Education of Lieutenant Kerrey – Người viết) về chuyện này, tôi còn đọc một vài cuốn hồi ký khác của những biệt kích Navy SEAL để hy vọng miêu tả chân thực hơn.

Những chi tiết trong những truyện khác đều dựa vào những gì tôi đã đọc được trong sách lịch sử. Đó là phần tư liệu. Quay trở lại câu hỏi chính. Tôi viết những truyện ngắn trong cuốn sách này hoàn toàn dựa vào cảm hứng muốn kể lại cái gì đó, bằng cách nào đó, về một cuộc chiến và một thực tại mà tôi hình dung được. Về chuyện sáng tạo, thông thường trước khi viết tôi hay đọc lại vài trang của những tác giả ưa thích. Điều đó đem lại một chút kích thích để tay mình đỡ ngại ngùng hơn trên bàn phím.

*

Và cũng phải khẳng định rằng, đối với tôi, đây dường như không phải là một tuyển tập truyện ngắn dẫu cho dung lượng vừa phải của những kết cấu cấu thành nên nó. Mà cách gọi khác (có vẻ toàn diện và đầy đủ hơn) rằng chính nhưng văn bản này của Lê Khải Việt đã xây nên một bức tranh khớp nối hoàn hảo giữa ba thành tố – ký ức, thời gian và sự chuyển dời, để làm nên một cõi nhân tình thế thái mênh mông và đầy chuyển động. Trong đây ẩn chứa những câu chuyện tình của anh bộ đội và cô học sinh, những mưu mô tiếm quyền tự sâu bản chất hay những mối quan hệ đời sống đã đến hồi kết… mà anh gọi rằng là những “đoản văn vô thưởng vô phạt”. Nhưng rốt cuộc rồi liệu có hay không cũng không quan trọng, bởi lẽ, cái lững thững, lơ lửng; cái mất kết nối hay vô căn cước này đã xuất hiện tràn khắp một vùng không gian – có thể là những đặc trưng chiến tranh, mà cũng có thể rất là con người; không chút ngơi nghỉ hay khi vắng bóng.

*

Nói về thể loại của Chuyến bay tháng ba, liệu có thể cho rằng đây là một “tập truyện ngắn” bởi những sợi dây liên kết dẫu cho mong manh nhưng có tồn tại giữa các văn bản?

Nếu có một liên kết chung nào, như một chất liệu nền, thì đó là chiến tranh. Thật ra cũng có một hai truyện trong tập này chỉ là những đoản văn vô thưởng vô phạt, không dính dáng gì đến chiến tranh.

Nhân vật trong các câu chuyện của anh thường không có một căn cước xác định. Liệu đó là đặc tính của ký ức – sự bất định, hay ngầm ý rằng ai rồi cũng sẽ trở thành “nạn nhân” trong chính “trang sử” riêng bản thân mình?

Tôi cũng không rõ nữa. Có lẽ trên những trang sử, theo một nghĩa nào đó, không ai có thể có căn cước xác định.

*

Là tác phẩm đầu tay của một cây bút hoàn toàn mới, thế nhưng Chuyến bay tháng ba đưa tôi đi vào nhiều vùng từ trường khác nhau của các cách viết mới lạ. Tôi phát hiện một chút Kafka trong Đấu tranh, một chút George Saunders trong Căn phòng, và sau này, cả một chút lửng lơ của Sâm Thương hay Phan Triều Hải (như anh trả lời trong cuộc phỏng vấn) ở Ăn tối hay Ba điều ước. Nếu một người ngủ dậy bỗng chốc biến thành gián, thì ở đây bạn sẽ thấy loài rồng trên nóc miếu thờ trở về trong mơ. Nếu cặp đôi bị đưa vào phòng thí nghiệm thử loại Verbaluce ™ của một nhà khoa học dở hơi nào đó; thì căn phòng và một chỗ trũng trong cuốn sách này sẽ là điểm tụ phối cảnh làm trầm trọng hơn não trạng đã phân hai cực bởi do chiến tranh.

*

Một vài khoảnh khắc anh viết dễ gợi nhớ tới màu sắc của Franz Kafka hay George Saunders. Những nhà văn nào đã có tác động rất lớn lên anh?

Chắc chắn là Franz Kafka rồi. George Saunders cũng rất hay nhưng tôi chỉ mới đọc một cuốn của ông. Gần đây thì có Ray Bradbury. Tác giả Việt Nam thì Phạm Công Thiện, Nguyễn Huy Thiệp, Phan Triều Hải.

*

Và như đã nói, bởi những ý tưởng vượt thoát ra khỏi chiến tranh, tiếm quyền, tội ác… – bỗng chốc tôi nhận ra anh chỉ đang mượn ký ức như lớp vỏ ngoài của loài tôm sông. Cái lớp nhờ nhờ, sệt sệt mà ta đem đun hay đi nướng lên thành ra đỏ tươi vô cùng bắt mắt ấy thật ra vô nghĩa. Những điều xấu xa ẩn giấu trong đây qua lớp từ ngữ nay được mài khảm thành những cổ vật chìm giấu nghìn năm, nhưng có điểm chung là dù cho chúng được xử lý theo cách nào thì, rồi cũng sẽ vô dụng như lớp vỏ ấy, không một chút lợi cho vật bị ăn và người muốn ăn. Tôi hỏi anh vì sự vô nghĩa lý của chiến tranh, nhưng ngay cả khi chiến tranh xong rồi; niềm tỵ hiềm của người Việt hải ngoại với chính sách nhập cư của Trump, việc rút ra khỏi các chương trình bảo vệ khí hậu, việc xâm chiếm của đô thị hóa… thế sao vẫn còn? Anh không trải lời nhưng tôi biết một mặt nào đó, thinh lặng là câu trả lời tốt nhất.

*

Dễ thấy anh mượn chiến tranh chỉ như bộ mặt cho những “trò con trẻ” ẩn giấu đằng sau nhân tình thế thái. Dưới góc nhìn của một tác giả văn chương, anh nghĩ chất liệu đời sống có ảnh hưởng thế nào đến một cây viết?

Rõ ràng là cuộc sống chung quanh ảnh hưởng rất lớn đến một người viết. Ví dụ gần và rõ nhất là sự khác biệt trong văn chương của hai miền đất nước khi cuộc chiến diễn ra. Ở nước ngoài, ví dụ trường hợp Raymond Carver, ta có thể thấy sự thay đổi trong văn phong những tập truyện khi đời sống của ông thay đổi xoay quanh chứng nghiện rượu và cuộc hôn nhân trễ.   

Định hình nên cách viết riêng với cuốn sách đầu tay này, tôi hỏi anh thêm về những suy nghĩ rất riêng đối với nền văn chương hiện nay. Một thời đã qua của những tài năng sáng rực như Trần Dần, Nguyễn Huy Thiệp; một thời tiếp nối của Thuận, Nguyễn Bình Phương; hay vươn ra nước ngoài ở phía bên kia địa cầu với Ocean Vương và Linda Lê. Những nhà văn Việt Nam ở ngay tại đây và thời điểm này đối với văn học trong nước dường như đang đi xa quá. Họ không đủ sâu cũng chẳng đủ sát, họ nhợt nhạt, phai mờ và chìm nghỉm trong sự chọn lựa của độc giả. Họ ca ngợi những niềm ngây ngô tưởng như khó bề gọi thành văn chương. Họ già nua, cũ kỹ, hay nói như lời Nguyễn Huy Thiệp, rằng họ “tự phát thành danh” để “tùy tiện viết ra những lời lẽ du dương phù phiếm vô nghĩa”.

*

Văn chương phương Đông hầu như luôn hướng về những bi kịch từ trong quá khứ. Liệu anh có nghĩ đã đến lúc những cây viết trẻ nên chuyển dịch sang những vấn đề mới hơn, sát sao hơn, ngay-bây-giờ và ở-tại-đây?

Tôi không nghĩ mình đọc đủ nhiều để nhận định về chuyện này. Tuy nhiên, đề tài mà tác giả lựa chọn để viết không nên bị bó buộc trong bất cứ giới hạn hay thành kiến. Quan trọng là tác giả đó viết hay hay dở, có chạm đến người đọc được không. Ngoài ra, những tác phẩm về quá khứ cũng có thể đang nói về hiện tại.

*

Từ quá khứ xa xưa hiện về trong ký ức đến cái hiện đại ào vào đời sống hiện nay, từ những xung đột ngoại quan đến những đối lập đời sống nội vi, từ vấn đề di dân đến người Việt hải ngoại ủng hộ các chính sách hạn chế nhập cư, từ biến đổi khí hậu đến đô thị hóa… Chuyến bay tháng ba là một nỗ lực tìm về những con người chung đã kịp chuyển hóa và bị đặt vào trong cảnh huống lưỡng nan của tình thế làm người. Sau rốt, những hệ giá trị đạo đức nào còn lại? Hay thậm chí, thực chất còn không hiện diện chính khái niệm ấy? Tác phẩm đầu tay của một cây bút hoàn toàn mới, nhưng gợi mở và đầy dấu ấn.

Hết.

minh. (thực hiện)

Bookish Best 2021

Công bố kết quả bình chọn Giải thưởng Bookish Best 2021

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng do nền tảng trực tuyến Bookish.vn tổ chức, để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung nói lên ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

Sau hơn một tháng bình chọn trực tuyến, các độc giả của Bookish đã lựa chọn được những Tác phẩm - Tác giả - Sự kiện - Mọt sách xứng đáng. Dưới đây là kết quả của Giải thưởng Bookish Best 2021.

SÁCH HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

  • Tác phẩm Chú bé Thất Sơn - Phạm Công Luận
  • Tác phẩm Nhà máy sản xuất linh hồn - Nguyễn Nguyên Phước
  • Tác phẩm Đất mồ côi - Cổ Viên
[metaslider id="21993"]

SÁCH PHI HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

  • Tác phẩm Đại dương đen - Đặng Hoàng Giang
  • Tác phẩm Chữ xưa còn một chút này - Nguyễn Thùy Dung
  • Tác phẩm Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam - Vũ Ngọc Phan
[metaslider id="22004"]

SÁCH HƯ CẤU DỊCH

  • Tác phẩm Cây cam ngọt của tôi - José Mauro de Vasconcelos
  • Tác phẩm Người trồng rừng - Jean Giono
  • Tác phẩm Tàn ngày để lại - Kazuo Ishiguro
[metaslider id="22020"]

SÁCH PHI HƯ CẤU DỊCH

  • Tác phẩm Yêu sách của Antigone - Judith Butler
  • Tác phẩm Khúc hát của cây - David George Haskell
  • Tác phẩm Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam - Terry Bennett
[metaslider id="22032"]

TÁC GIẢ ĐƯỢC YÊU THÍCH

  • Tác giả Haruki Murakami
  • Tác giả Ocean Vuong
  • Tác giả Đặng Hoàng Giang
[metaslider id="22047"]

SỰ KIỆN NỔI BẬT

  • Giải Nobel Văn chương 2021
  • Tác động của đại dịch lên thị trường sách
  • Tiểu thuyết Dune chuyển thể thành phim điện ảnh
[metaslider id="22057"]

THÀNH VIÊN BOOKISH SQUAD NỔI BẬT

  • Bạn Huỳnh Quốc Cường
  • Bạn Mai Nguyen
  • Bạn Patrick Ng
[metaslider id="22073"]

CỘNG TÁC VIÊN BOOKISH.VN NỔI BẬT

  • Bạn Gia Bin
  • Bạn Hoàng Anh
  • Bạn minh.
[metaslider id="22081"]

Một lần nữa, xin chúc mừng những Tác phẩm - Tác giả - Sự kiện - Mọt sách được yêu mến và tôn vinh trong năm 2021!

Đọc bài viết

Bookish Best 2021

Giải thưởng Bookish Best 2021: Thể hiện tiếng nói của độc giả

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng do nền tảng trực tuyến Bookish.vn tổ chức, để bình chọn ra những tác phẩm sách, tác giả và sự kiện có tác động mạnh mẽ đến thị trường xuất bản trong năm 2021.

Là người quyết định kết quả giải thưởng cuối cùng, độc giả trên mọi miền đất nước có thể tham gia bình chọn trực tuyến tại website bookish.vn/bookishbest2021.

50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.

Giải thưởng Sách - Tác giả - Sự kiện do độc giả bình chọn

Giải thưởng Bookish Best 2021 gồm 08 hạng mục, trong đó có 04 hạng mục về sách: “Sách hư cấu của tác giả trong nước”, “Sách phi hư cấu của tác giả trong nước”, Sách hư cấu dịch”, “Sách phi hư cấu dịch”. Các đề cử được ban tổ chức chọn lọc từ những tựa sách nổi bật được xuất bản hoặc tái bản trong năm qua, đến từ nhiều đơn vị xuất bản và phát hành uy tín như Phương Nam Book, Nhã Nam, Tao Đàn, Omega Plus Books,… Rất nhiều tác phẩm trong số này đã từng được trao tặng các giải thưởng chuyên môn uy tín khác như “Chú bé Thất Sơn” (giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần I), “Tàn ngày để lại” (giải Man Booker 1989).

[metaslider id="21298"]

Hạng mục “Tác giả được yêu thích” tôn vinh các cá nhân có ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường xuất bản trong năm 2021. Những cái tên xuất hiện trong danh sách đề cử - bao gồm các tác giả trong và ngoài nước - đã gặt hái được thành tựu ấn tượng và nhận được sự yêu mến, tin tưởng của cộng đồng đọc sách. Một số tác giả còn tham gia xây dựng các dự án cộng đồng, đóng góp tích cực cho xã hội, đồng thời đưa văn học Việt hòa mình vào dòng chảy đương đại của thế giới.

Hạng mục “Sự kiện sách nổi bật” là một điểm độc đáo của giải thưởng Bookish Best. Trong năm qua, bên cạnh các giải thưởng tổ chức thường niên như Giải Sách Quốc gia, Nobel Văn chương, giải Booker,… năm 2021 còn chứng kiến nhiều sự kiện khó lường xảy ra: sự ra đi của nhiều nhà văn gạo cội để lại sự nuối tiếc và khoảng trống lớn trong văn đàn Việt Nam, cũng như tác động của dịch bệnh lên thị trường xuất bản nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung. Hạng mục này xuất hiện như một cuốn biên sử ngắn, để chúng ta điểm lại và ghi nhớ những dấu mốc quan trọng trong một năm biến động liên tục này.

Giải thưởng Bookish Best còn tri ân những thành viên và cây bút có đóng góp lớn vào quá trình xây dựng cộng đồng đọc sách Bookish, thông qua 02 hạng mục “Thành viên Bookish Squad nổi bật” “Cộng tác viên Bookish.vn nổi bật”. Họ là đại diện của một “thế hệ đọc sách mới”, những người viết tuy không chuyên nhưng ham học hỏi, nhanh nhạy với tin tức thị trường, biết sử dụng các phương tiện truyền thông để lan tỏa sức ảnh hưởng tích cực của mình, góp phần xây dựng một cộng đồng đọc sách chọn lọc & chất lượng tại Việt Nam.

[metaslider id="21272"]

Bookish.vn vinh dự là đơn vị sáng lập giải thưởng Bookish Best 2021

Chính thức ra mắt bạn đọc cả nước vào đầu năm 2019, Bookish.vn là nền tảng trực tuyến chuyên cập nhật những thông tin mới nhất về thị trường sách và ngành xuất bản trong nước và quốc tế, đồng thời là địa chỉ để đăng tải những bài bình tinh tế về sách, văn hóa đọc và các vấn đề trong cuộc sống. Bookish ra đời với một sứ mệnh đơn giản: là tấm gương phản chiếu chân dung của một độc giả thời hiện đại, đồng thời là khoảnh sân vườn để những người thích viết gieo trồng những suy nghĩ, trăn trở trong nội tâm mình.

Sau ba năm phát triển, Bookish.vn đã xây dựng mạng lưới cộng tác viên tâm huyết trên toàn quốc, cập nhật số lượng và chất lượng bài viết đều đặn hàng tuần và nhận được sự tin tưởng của hàng nghìn bạn đọc trên cả nước. Đồng hành cùng Bookish.vn là cộng đồng đọc & review sách "Bookish Squad" (Biệt đội mọt sách) với hơn 11.000 thành viên, năng nổ tham gia vào các hoạt động bàn tròn và cuộc thi viết được tổ chức liên tục trong những năm vừa qua.

Bookish Best 2021 ra đời, là giải thưởng để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung nói lên ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

  • 50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.
  • Thời gian bình chọn kéo dài từ ngày 13.12.2021 đến 16.01.2022.
  • Kết quả chính thức sẽ được thông báo vào ngày 20.01.2022.
  • Tham gia bình chọn tại: bookish.vn/bookishbest2021/
Đọc bài viết

Bookish Best 2021

Giải thưởng Bookish Best 2021: Đề cử SÁCH HƯ CẤU – TÁC GIẢ TRONG NƯỚC

Published

on

Bookish Best 2021 là giải thưởng để cộng đồng Bookish nói riêng và những người yêu sách tại Việt Nam nói chung bày tỏ ý kiến của mình, tôn vinh những tác phẩm, tác giả, sự kiện và những độc giả có tác động mạnh mẽ đến thị trường sách 2021.

  • Là người quyết định kết quả giải thưởng cuối cùng, độc giả trên mọi miền đất nước có thể tham gia bình chọn trực tuyến tại website bookish.vn/bookishbest2021.
  • 50 người bình chọn may mắn sẽ nhận được e-voucher mua sắm trực tuyến trị giá 100.000VNĐ, áp dụng tại website thương mại điện tử nhasachphuongnam.com.

Đề cử Sách hư cấu - Tác giả trong nước

1. Cô độc nên thơ (Nam Thi)

Cô độc nên thơ mở ra một cõi sống. Đó là cõi sống của chữ-thơ-người, tần ngần lựa chọn một vị thế để tồn tại. Không sa ngã vào đám đông, chối từ những thói quen, nhịp điệu cũ mòn, mỏi mệt.

Cô độc nên thơ là thơ của miền cô độc. Dẫu vậy, nó lại khẩn khoản đợi chờ một sự thông hiểu và sẻ chia. Cô độc lưỡng lự và hoang mang bởi những trượt trôi vô nghĩa của đời sống. Cô độc dấy lên những dự cảm trống rỗng, mất căn cước, mất hiện hữu nhưng đồng thời cũng tha thiết một cội rễ, một xác quyết, một bến bờ.

Trở về với ngôn ngữ, Cô độc nên thơ cho thấy nỗ lực của Nam Thi trong việc hoàn nguyên nhận thức về yếu tính của tồn tại. Giằng níu của các đối cực cảm xúc tạo nên cảm xúc của một người trẻ bên ngưỡng cửa cuộc đời. Có lẽ tại điểm ban đầu, sơ nguyên nhất, thế giới, con người, thi ca đều rất cô độc, cô độc ánh lên vẻ đẹp của sự sống.

2. Một ví dụ xoàng (Nguyễn Bình Phương)

Với tiểu thuyết Một ví dụ xoàng, nhà văn Nguyễn Bình Phương đã đưa bạn đọc đến một vụ án gấy chấn động vùng trung du những ngày tháng cũ, cùng những phận người đang loay hoay trong cối xay thời cuộc.

“Trong lỗ tai chứa bóng tối lùng bùng của những lời bí mật, có vô vàn câu chuyện. Trong vô vàn câu chuyện, có chuyện này. Chuyện này hoang vắng nhưng vẫn còn bóng dáng một con người, người ấy đứng giữa khung cảnh mơ mờ nhuẫn nhuyễn, nổi hằn lên hệt như cái hình bị cắt dán vào đó. Một hình cắt dán chơi vơi, không nguồn gốc, không lí lịch.

Câu mở đầu viết rằng: Năm ấy, thành phố lại rùng rùng biến loạn bởi vàng...

người lay người như lá

lá úa theo đời

mây cũng rơi..."

3. Nắng Thổ Tang (Đinh Phương)

Nắng Thổ Tang mở đầu bằng cái chết của các chí sĩ Yên Bái. Đinh Phương mở màn cuốn tiểu thuyết đầy tham vọng của mình bằng lời kể của một đao phủ. Lần này kẻ ban phát cái chết đóng vai người hồi sinh hàng loạt cái tên đã khuất lấp trong trầm tích lịch sử. Những cái tên gắn liền với Việt Nam Quốc Dân Đảng của Nguyễn Thái Học chìm nổi giữa dòng chảy song song của thời gian, giữa hư và thực, giữa những lời thì thầm và cả những tiếng thét đau thương. Người tuần đường đếm những thanh ray, ả lơ xe trên những lộ trình liên tỉnh, cô phóng viên truy lùng một cái tên quá khứ, và gã thanh niên mơ hồ theo dấu con ngựa trắng để hoàn hương. Họ đi, và đã đi, như hàng nghìn phận người khốn khổ từng bỏ xứ mà đi thời năm tư biến loạn.

Ai ăn năn? Ai vô tội? Ai giết người? Ai dối Chúa? Các nhân vật sẽ phải tự tìm câu trả lời cho chính họ trước khi câu hỏi bị lấp đi dưới cát thời gian, hay ám ảnh hơn, khi mọi thứ đều tan ra trong nắng.

4. Phật trong hẻm nhỏ (Huỳnh Trọng Khang)

Phật trong hẻm nhỏ là một tập truyện không thuần nhất về chủ đề, tuyển tập này không khắc họa những mảnh linh hồn trẻ tuổi cô đơn (như người ta thường hy vọng từ ngòi bút một người trẻ) hay những “đặc sản miền Tây sông nước”, hoặc cách tân, siêu thực… Cuốn sách là một bộ sưu tập những bức tiểu họa về đời sống, mà đời sống thì phong phú hơn nhiều so với những vệt mà mọi người mong đợi.

Đó là một vùng đất bị hạn hán đe dọa (Châu Thổ), là những con người không tổ quốc sống bên rìa thế giới (Mép rìa), những cuộc đời vô vị, loé lên chút hạnh phúc mong manh (Chiếc muỗng) hay những người chưa sẵn sàng, hoang mang đối diện với dịch bệnh (Đêm đầu tiên trên địa cầu)

Độc giả đã quen với một Huỳnh Trọng Khang quanh quẩn trong những tiểu thuyết về một Sài Gòn xa xưa, giờ sẽ biết thêm về một Huỳnh Trọng Khang lang thang trên địa hạt truyện ngắn, ra khỏi địa giới Sài Gòn và đến dần lằn ranh của giấc mơ. Nhưng dù ở địa giới nào, bằng thể loại nào, Huỳnh Trọng Khang vẫn thể hiện một phong cách tự nhiên, dạo chơi cả trong những điều vô vị và phù phiếm.

5. Chú bé Thất Sơn (Phạm Công Luận)

Chú bé Thất Sơn xuất bản lần đầu năm 1993, đoạt giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần thứ nhất. Phương Nam Book tái bản sách với bìa mới, 88 trang in màu và hình minh họa sinh động, dễ thương.

Câu chuyện chuyến nghỉ "hè sớm" về thăm quê ngoại đã cho hai chị em Nam gặp Siêng - "thổ địa" nhỏ của vùng Thất Sơn. Theo bước chân Siêng, Nam được khám phá một thế giới mới thú vị. Nơi ấy có đồng ruộng bao la, có dòng kinh Vĩnh Tế mát lành, có vị cá nướng trui thơm lừng, có món khoai mì rẫy ngọt bùi,... Và còn biết bao nhiêu chuyện ly kỳ của vùng Bảy Núi.

Chú bé Siêng ấy, gia cảnh mồ côi, tối ngủ nhờ chòi vịt, ngày chăn trâu kiếm từng bữa cơm. Nhưng Siêng vẫn cố bám trường bám lớp, theo đuổi lớp học bổ túc hàng đêm. Ngay cả khi số phận tiếp tục thử thách, Siêng làm mất trâu, bị đánh đập, bị chèn ép và cả bị bắt, chú bé vẫn cố gắng từng chút nhích về tương lai.

Năm 2021, Chú bé Thất Sơn “tái ngộ” bạn đọc với 88 trang in màu cùng hình minh họa đặc sắc. Sách tặng kèm tấm postcard với ý nghĩa: gửi đi cho chính đứa trẻ trong bạn với những ước mơ đã bị chôn vùi vì hoàn cảnh.

6. Chú bé có tài mở khóa (Nguyễn Quang Thân)

Chú bé có tài mở khóa là một truyện phiêu lưu, kể về chú bé Hùng bị ném ra ngoài xã hội, phải đối mặt với cái xấu, cái ác, phải vật lộn nhọc nhằn, gặp đủ loại người tốt có, xấu có, có khi được cưu mang, có lúc bị vùi dập. Truyện hấp dẫn ở những tình huống bất ngờ, nhiều chi tiết gay cấn, hồi hộp và nhiều chi tiết gây xúc động với bạn đọc. Tác phẩm từng được giải thưởng chính thức về văn học thiếu nhi do Hội Nhà văn trao năm 1995.

Kết hợp phiêu lưu với phản gián, câu chuyện bắt đầu từ việc chú bé Nam ở quê ra tỉnh chơi. Bố đi vắng, Nam trở nên bơ vơ. Nhờ làm quen với Hùng lé, một chú bé có biệt tài mở khóa, Nam mới vào được phòng bố ở. Thế rồi, phòng bố Nam trở thành cứ điểm của bọn lưu manh, khu tập thể bị trộm lớn, Nam bị bọn lưu manh bắt cóc… Hùng lé giúp Nam trốn khỏi hang ổ bọn cướp nhưng Hùng lại sa vào tay một bọn gián điệp kiêm buôn lậu và tiếp tục những cuộc phiêu lưu. Khi ở Hà Nội, khi ở Hải Phòng, khi ở Quảng Ninh, bọn chúng “thử thách rèn luyện” Hùng. Cho đến khi gặp các chú công an, Hùng mới hiểu thêm mình, biết mình là con một liệt sĩ công an và tên gián điệp với biệt danh Cóc Vàng chính là kẻ trước đây đã giết bố Hùng…

Một cốt truyện phiêu lưu có nhiều tầng, nhiều tuyến, nhiều tình tiết lạ. Tác giả đã khéo léo kết hợp những hình ảnh do sức tưởng tượng phóng khoáng, bay bổng với những chi tiết dung dị, tự nhiên do sự quan sát hàng ngày, tạo nên những cảnh huống bất ngờ, ngẫu nhiên mà hợp lý.

7. Chuyến bay tháng ba (Lê Khải Việt)

Chuyến bay tháng ba là tác phẩm đầu tay của tác giả Lê Khải Việt. Với 13 truyện ngắn cùng lối viết tỉnh táo và khúc chiết, tác giả đã làm hiện lên những số phận con người. Và, dù ít dù nhiều, thì cuộc chiến kết thúc tại Việt Nam năm 1975 cũng xuất hiện trong mỗi truyện, lật lại những mảnh ký ức cũ xưa để từ đó đem đến cho người đọc những cảm nhận riêng.

Thành phố biến màu, ngã ba biên giới bụi bặm, văn khố với những tài liệu phủ bụi, tung tích những trận đánh, những cựu binh mắc kẹt trong cuộc lần tìm ký ức, bức ảnh về chuyến bay định mệnh... là các dấu chỉ tản mát mà hợp nhất để quá khứ được tương thông theo cách của văn chương. Không với tham vọng phát lộ rõ thêm về cuộc chiến hôm qua (các sử gia chân chính sẽ làm điều này), người viết biết tiết chế và tránh diễn giải về những lằn ranh hư ảo; xác lập một lối viết gọn gàng, tỉnh táo, ấn tượng với các lớp chuyển bối cảnh khéo léo. Ở đó, cuộc sống tinh thần đa chiều, phức hợp của thực tại hậu chiến được hiện ra một cách tự nhiên.

8. Nhà máy sản xuất linh hồn (Nguyễn Nguyên Phước)

Nguyễn Nguyên Phước là nhà văn xuất sắc của thế hệ 7X. Nhà máy sản xuất linh hồn là tiểu thuyết mới nhất của anh.

Câu chuyện bắt đầu bằng việc nhân vật Lâm đi tìm công việc mới ở một nhà máy khổng lồ, được mô tả hết sức kỳ dị “trông tựa như xác một con gián khổng lồ nằm ép mình trên mặt đất” và sản phẩm là “linh hồn”. Những diễn biến sinh hoạt hết sức bất thường, những mảng sáng tối thay nhau chiếm lĩnh không-thời gian, nhưng lại không thiếu những chi tiết hài hước truyền tải một nội dung hư hư thực thực. Nhìn chung, câu chuyện gọn ghẽ, khúc chiết nhưng chứa đựng nhiều suy nghiệm của con người.

Văn Nguyễn Nguyên Phước luôn mang tính nhịp điệu đặc trưng, xây dựng lên một không khí theo khuynh hướng “Kafka” - nơi cá nhân đối diện với sự phi lý của cuộc đời. Kết thúc Nhà máy sản xuất linh hồn tương đối bất ngờ, mang màu sắc “kinh dị” chính là khi sự phi lý ấy được nâng lên đỉnh điểm.

9. Người kép già (Kim Lân)

Người kép già bao gồm những truyện ngắn và vừa của nhà văn Kim Lân. Những tác phẩm trong cuốn sách này là câu chuyện đời sống của gần một thế kỷ trước, nhưng tất cả vẫn như vừa diễn ra; ngôn ngữ thông điệp chứa đựng bên trong vẫn rực ấm như một dòng máu chảy trong cơ thể thời gian mà người đương thời đang sống trong đó.

Mọi hình thức xã hội luôn thay đổi nhưng bản chất của kiếp người không thay đổi, mọi ngôn ngữ có thể thay đổi nhưng bản chất của tình yêu thương con người và cái Thiện không hề thay đổi. Văn chương của nhà văn Kim Lân thuộc về những điều không thể thay đổi ấy. Ông đã chạm vào cái lõi của kiếp nhân sinh và ông cũng sống trong cái lõi của mọi kiếp nhân sinh, vì vậy ông còn mãi đến bây giờ.

10. Đất mồ côi (Cổ Viên)

Một người đàn ông khi trưởng thành mới biết mình có một lịch sử bản thân vô cùng kỳ lạ, mà mọi nguyên nhân đều gắn với người ông nội đã mất. Câu chuyện được anh ta kể lại cứ dần mở ra cho người đọc thấy những thăng trầm của một gia đình, của nhiều gia đình, của cả một vùng quê khốn khổ. Hiện thực khốc liệt và bi thương, nhưng tất cả có thể được cứu chuộc bằng lòng yêu thương vô điều kiện.

*

Tham gia bình chọn

Đọc bài viết

Cafe sáng