Phía sau trang sách

Lũ trẻ đường tàu: Không phải ai cũng nên viết câu chuyện đời mình

Bằng cái nhìn vô cùng lạc quan với cuộc sống mới, ba chị em chúng nó đã cùng nhau vượt qua mọi “sóng gió” dù rằng bên cạnh đó chúng cũng đã làm nên không ít những việc làm anh hùng và vĩ đại.

Published

on

Mình biết (thực ra là đọc rồi thì mới biết), nói là “Lũ trẻ đường tàu” vậy thôi, chứ thực ra chúng vốn dĩ không phải là trẻ con đường tàu. Ba chị em Bobbie (Roberta), Peter và Phillis sinh ra không phải là lũ trẻ đường tàu, bởi chúng là những đứa trẻ may mắn (nói vậy không có nghĩa là lũ trẻ đường tàu thì không may mắn), có nhà là ngôi Biệt Thự Đỏ, có Cha Mẹ tử tế, được yêu thương chăm sóc giáo dục đàng hoàng, lại có thêm con chó James làm bạn, chưa kể chúng thật sự rất hạnh phúc.

Vậy thì do đâu chúng trở thành lũ trẻ đường tàu?

“Một tối, cha đi khỏi nhà cùng hai người đàn ông lạ mặt và không trở về.”

Đấy, lý do chỉ đơn giản có vậy thôi. (Còn tại sao cha đi khỏi nhà và không về thì gần cuối cuốn sách có nói đấy. Hoặc đang đọc mà đoán mò thì cũng ra thôi). Cha đi và không về, Mẹ thì lẳng lặng gói ghém đồ đạc đưa ba chúng nó rời khỏi Biệt Thự Đỏ để đến với ngôi nhà nhỏ màu trắng mang một cái tên rất ông-già-Noel – Ba Ống Khói. Để rồi từ đó trở đi, đường tàu trở thành trung tâm cuộc sống của ba chị em chúng nó.

Sách rất Đẹp và tất nhiên cả câu chuyện trong Sách cũng rất Đẹp. Cái cách lũ trẻ mô tả khu vườn lần đầu tiên nhìn thấy khi chuyển đến Ba Ống Khói thật thú vị biết bao. Rằng đó là “một bức tường thấp có cây cối bên trong” hay đó là “cái chảo hứng mỡ đầy những bắp cải đen”. Ngay cả định nghĩa về giọt mồ hôi của chúng cũng thật là “lung linh” – giọt mồ hôi đọng trên trán “như những giọt sương trên cây bắp cải trắng”. Thật, phải học bao nhiêu từ và phải tưởng tượng xa bao nhiêu dặm mới định nghĩa “đơn giản” đến vậy? Hay như cái cách Mẹ lý giải nguyên nhân vì sao chiếc xe lửa mô hình của Peter bị nổ tung, rằng “chỉ vì thằng đinh vít bị ốm”. Mặc dù mình biết, những định nghĩa này là do E.Nesbit nghĩ ra cả, nhưng mà có sao đâu, bởi nghĩ ra định nghĩa là ý tưởng của Nesbit, còn lũ trẻ và những người khác trong sách chính là người thực hiện nó.

Những đứa trẻ đáng yêu ấy, chúng rất hiếu thảo và thương yêu nhau, tương trợ nhau. Thỉnh thoảng Bobbie vì lý do cá nhân nên có đi một mình nhưng hầu như bất cứ lúc nào ba chị em cũng đều ở bên nhau, đi cùng nhau. Kể từ khi cha biến mất không lý do, chúng đương nhiên có hụt hẫng và đương nhiên không hề quên ông nhưng rồi qua thời gian, chúng cũng cùng nhau quen với việc cha vắng nhà. Chúng còn rất biết suy nghĩ nữa, điều này được minh chứng qua việc Bobbie dặn dò Peter và Phillis: “Nếu Mẹ không muốn cho bọn mình biết là Mẹ khóc, bọn mình sẽ không biết”, hay như khi Bobbie nói với Mẹ rằng “Mẹ thật dũng cảm vì có thể tỏ ra không sao khi đang cảm thấy như thế”. Như thế là như thế nào? Chỉ có Mẹ và Bobbie biết.

Ba chị em làm gì cũng có nhau. Tuy thỉnh thoảng cũng có cãi nhau, nhưng luôn biết nghĩ cho nhau. Bobbie khi biết Peter có ý định làm điều gì đó sai trái thì ngay lập tức bảo em “Nếu sai trái thì em đừng làm, để chị làm cho”. Còn Phillis thì đơn giản hơn nhưng mục đích cũng là vì muốn ba chị em làm gì cũng phải làm chung, “Em cũng muốn làm điều sai trái nếu anh chị làm”. Peter thì “đàn ông” hơn khi trong những phút nguy hiểm đều lao vào làm trước (vì nó biết chắc nếu nó không làm thì chị Bobbie của nó sẽ làm, mà con gái thì không nên làm những điều nguy hiểm và Mẹ cũng dạy nó như thế). Rất thích những lúc Peter gọi chị Bobbie của nó là “chị khờ”, “chị ngố”, “chị ngố điên” và giải thích với Phillis rằng “gọi như thế thực ra là cách gọi khác của Bobbie mà thôi”.

Bằng cái nhìn vô cùng lạc quan với cuộc sống mới, ba chị em chúng nó đã cùng nhau vượt qua mọi “sóng gió” dù rằng bên cạnh đó chúng cũng đã làm nên không ít những việc làm anh hùng và vĩ đại. Không biết bao giờ cha sẽ về, hàng ngày chúng đều canh đoàn tàu chuyến 9h15 sáng để vẫy vẫy tay nhờ ai đó chuyển tình yêu của chúng đến với cha. Rồi thì qua hành động đó chúng đã có cơ hội được biết đến Ông Cụ Lịch Lãm – người mà chúng đã viết thư “nhờ vả” khi Mẹ bị ốm mà không có cách nào khác:

Đây là bức thư khiến mình vừa cười vừa mếu :D
Đây là bức thư khiến mình vừa cười vừa mếu 😀


Hay như ông trưởng ga – người đã bỏ qua cho ba chị em khi chúng “khai thác than” trái phép hay còn gọi là ăn cắp than, rồi thì chú trực cổng ga Perks – người đã kể cho chúng nghe những câu chuyện về đường tàu, về đèn tín hiệu và chia sẻ những quả dâu khi đến mùa dâu chín, người có nụ cười quá hiền từ với mọi thứ, người đã gọi những đoàn tàu là “cô ấy”… Lũ trẻ đã rất may mắn khi gặp toàn những người tốt, những người luôn giúp đỡ chúng khi chúng cần một điều gì đó. Tất nhiên, chúng cũng gặp những trở ngại như gặp phải “ông sà lan” Bills hay ông lão “ngủ quên” trong giờ trực tàu, nhưng rồi chúng cũng vui vẻ đón nhận vì “Mọi người trên thế giới đều là bạn nếu ta có thể cho họ thấy ta không muốn là người thiếu thiện chí”.

Mình chẳng có gì là không hài lòng với cuốn sách này nếu không muốn nói đây là một trong những cuốn sách khiến mình yêu-chết-đi-được. Mặc dù biết rằng những câu chuyện đẹp và những cuộc trò chuyện thú vị luôn làm thời gian trôi qua rất nhanh và bất cứ cái gì cũng đến hồi phải kết thúc, nhưng không phải ai cũng có thể/nên viết câu chuyện đời mình. Bởi lẽ như Mẹ nói, rằng nếu chúng ta viết nên câu chuyện đời mình, rất có thể chúng ta sẽ phạm sai lầm, thay vào đó hãy để Chúa (ai thần tượng người nào thì thay người này bằng người khác nha) viết câu chuyện của chúng ta, và Chúa sẽ biết cách làm thế nào để mọi thứ được kết thúc tốt đẹp.

Và đó là lý do câu chuyện đã kết thúc vô cùng tốt đẹp và từ đó trong ngôi nhà Ba Ống Khói màu trắng, mọi người chung sống với nhau hạnh phúc suốt đời. Mặc dù cũng vẫn có một điều duy nhất khiến mình không thích cuốn sách này đó là kết cục, E.Nesbit đã không cho mình bước vào ngôi nhà trắng của bọn họ để xem chuyện hạnh phúc gì đang diễn ra trong đó mà thôi.

0000221329

Một vài điều hay ho rút ra từ Lũ trẻ đường tàu:

Không ai có thể vui trong bóng tối trừ bọn cú mèo và chuột sóc.

Thỉnh thoảng trong những giây phút cực kỳ cấp thiết, chúng ta có thể làm những điều kỳ diệu mà trong đời sống hằng ngày chúng ta có mơ cũng khó lòng làm được.

Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ, nhưng nếu ta mỉm cười quá thường xuyên, nụ cười sẽ có xu hướng rập khuôn như nụ cười của linh cẩu. Và trông nó không còn thân thiện nữa, mà chỉ là ngớ ngẩn.

Có những nỗi đau đẹp.

Bạn làm gì không quan trọng bằng việc bạn có ý gì.

Tuổi trẻ là cứ phải vô tư mà sống, cứ thoải mái mà phạm quy.

Một người phụ nữ càng dịu dàng, càng dễ bị tổn thương thì càng can đảm khi làm điều phải làm…

Một điều đặc biệt nữa, đó là đọc Lũ trẻ đường tàu, mình mới biết bộ môn thể thao xé gió dữ dội nhất chính là con tàu khi từ miệng hầm lao ra, mà như ba chị em mô tả thì là “trông giống như một con rồng lao vụt ra từ tổ rồng”. Bao nhiêu năm đi tàu, ngồi trên các toa tàu, quả thực mình không biết cái lúc đoàn tàu “xé gió” như thế là như thế nào.

Hết.

Nhor

Phía sau trang sách

Lịch sử ra đời Sách kỷ lục Guinness (Guinness Word Records) ít người biết

Published

on

By

Nguồn gốc của cuốn sách Kỷ lục thế giới Guinness (Guinness Word Records) được lấy cảm hứng từ ông Hugh Beaver trong một cuộc đi săn ở County Wexford, Ireland năm 1951.

Vào thời điểm ấy, ông Hugh Beaver đang là giám đốc Nhà máy bia Guinness. Sau khi bắn hụt một con chim choi choi vàng (Pluvialis squatarola), Beaver và các thành viên trong nhóm săn của mình đã tranh luận liệu sinh vật này có phải là loài chim nhanh nhất Châu Âu hay không. Thậm chí, họ đã tra cứu rất nhiều loại Bách khoa toàn thư nhưng họ chẳng thể tìm ra một cuốn sách có chứa câu trả lời.

Sau cuộc tranh luận, Hugh Beaver Nghĩ nhận ra những khách quen của các quán rượu tại Anh sẽ cần một phương án để giải quyết kiểu bất đồng này. Nếu có thể xuất bản một cuốn sách phân định được những cuộc tranh luận như thế thì nhất định cuốn sách sẽ được chào đón.

Chân dung ông Hugh Beaver, cha đẻ của cuốn Sách kỷ lục Guinness (Guinness Word Records)

Qua sự giới thiệu của vận động viên từng lập kỷ lục thế giới Chris Chataway người đang làm việc ở Nhà máy bia Park Royal tại London (thuộc Công ty Guinness), ông Hugo Beaver đã mời hai anh em Ross và Norris McWhirter cộng tác để biến ý tưởng đó thành hiện thực. Họ bắt tay vào biên tập một cuốn gồm 198 trang và đặt tên là The Guinness book of records.

Hai anh em Ross và Norris McWhirter

Vào ngày 27/8/1955 ấn bản đầu tiên của sách Kỷ lục Guinness đã được xuất bản tại Vương quốc Anh. Họ dự định tặng miễn phí cuốn sách tại các quán rượu nhằm quảng bá thương hiệu cho Guinness. Đúng như suy nghĩ của Hugh Beaver, cuốn sách ngay lần xuất bản đầu tiên đã lọt vào danh sách ấn phẩm bán chạy nhất nước Anh lúc đó, bán được bán được 50.000 bản trong 3 tháng đầu tiên.

Vào giữa những năm 1970 bắt đầu có một phong trào danh tiếng như “Làm thế nào để được ghi danh vào Sách kỷ lục Guinness”. Nắm bắt trào lưu đó, năm 1975, Norrison Macverter đã đưa thêm chương “Những kỷ lục của con người”. Chính vì thế mà từ đó đến nay có nhiều người không những mong muốn mình không chỉ là độc giả, mà còn khao khát được là nhân vật của cuốn sách best seller này.

Đến nay, Sách Kỷ Lục Guinness đã có mặt ở 100 quốc gia trên thế giới và được dịch sang 23 ngôn ngữ, trở thành một trong những loạt sách có bản quyền bán chạy nhất thế giới. Trong nhiều năm, cuốn sách đã truyền cảm hứng cho rất nhiều người, khiến người đọc không ít lần ngạc nhiên, thích thú với kiến thức rộng lớn về thế giới xung quanh.

Mặc dù đã lâu trong các quán rượu nước Anh, những cuộc thi tài trên Sách kỷ lục Guinness cũng không còn là mốt nữa, nhưng cuốn sách cho đến bây giờ vẫn là một trong số những loại sách tra cứu được phổ biến nhất trên khắp thế giới. 

Guinness World Records 2023 được Nhà Sách Phương Nam làm đại diện ở Việt Nam phát hành cùng lúc với thế giới vào ngày 15.9.2022. 

Nhân dịp mới phát hành, Nhà Sách Phương Nam đang có ưu đãi đặc biệt cho những bạn đọc đầu tiên:

Sách hiện đang có mặt trên website: www.nhasachphuongnam.com và hệ thống nhà sách Phương Nam toàn quốc.

Đọc bài viết

Phía sau trang sách

Thánh đường của những lầm lỗi

Published

on

By

“Một lỗi lầm nếu như được lặp đi lặp lại nhiều lần, đó không phải là lỗi lầm nữa. Đó là sự lựa chọn.”
(Relationship Rules)

Từ lúc vô tình đọc được câu nói này trên Facebook của trang Relationship Rules, thỉnh thoảng tôi lại nghe chính tiếng nói của mình lặp lại những từ ngữ đó trong đầu. Có lẽ vì tôi thường gặp phải những vấn đề về cái gọi là sự lựa chọn, lỗi lầm và thói quen. Dù như thế, tôi vẫn không lường trước được, hay không tin mình đang ở trong những nỗi buồn do thói quen tạo ra. Cho đến khi tôi đọc Thánh đường của Raymond Carver vào năm vừa rồi, tôi mới chợt nhận ra thói quen có mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng như thế nào đến những tổn thương tâm lí mà mỗi người chúng ta phải gánh chịu trong cuộc sống hằng ngày.

Điều khiến tôi ngưỡng mộ Raymond Carver nhất khi đọc Thánh đường nằm ở việc ông không tập trung vào hành động tức thời của nhân vật trước những sự cố để thúc đẩy tiến trình câu chuyện, thứ ông tập trung là hành vi của họ-những hành vi bắt nguồn từ việc lặp đi lặp lại một hành động nào đó và hành động đó trở thành thói quen. Để một câu chuyện hài hòa, hấp dẫn, thông thường hành động và hành vi phải xen kẽ nhau đều đặn. Hành động là thứ thúc đẩy câu chuyện; trong khi đó, hành vi là thứ tạo nên nét tính cách đặc trưng của nhân vật. Trước đây, tôi cứ nghĩ hành vi chỉ có một vai trò là khắc họa chân dung nhân vật qua những thói quen: điển hình là trong truyện của Murakami Haruki, ông xây dựng cho nhận vật nhiều hành vi đặc trưng như thích nghe nhạc jazz, thích nấu ăn, thích mì spaghetti… Có thể thấy, trong tác phẩm của Haruki, những hành vi ấy không hề là thứ thúc đẩy câu chuyện. Tôi đã khó mà tưởng tượng hành vi có thể làm một nhiệm vụ nào đó khác ngoài việc khắc họa nhân vật. Và Raymond Carver đã khiến tôi phải thay đổi suy nghĩ vì đa phần những truyện trong Thánh đường đều được xây dựng bởi hành vi của nhân vật hơn là hành động.

Trong Thánh đường, đa phần những truyện của Carver được mở đầu rất đơn giản, ông đi trực tiếp vào cảnh sinh hoạt thường ngày hay một vấn đề khó khăn chính mà nhân vật đang phải đối đầu. Ông ít khi nào viết những đoạn mở đầu mang tính chất dẫn nhập từ từ để người đọc có thời gian đi vào thế giới của nhân vật. Ngay khi đọc những dòng đầu tiên một truyện ngắn của ông, lát cắt về mảnh đời nào đó của nhân vật ngay lập tức đập vào người đọc. Ta không kịp có thời gian để chuẩn bị, ta chỉ có thể tiếp tục đọc để dần dần hiểu ra những vấn đề mà nhân vật đang đối đầu; điều này cũng giống như việc không phải lúc nào chúng ta cũng có thể phòng bị được trước những bất ngờ trong cuộc sống.

Sau màn dạo đầu trực tiếp, đột ngột ấy, chúng ta dần nhận ra những nhân vật của Carver đều đang sống trong những chiếc lồng của các hành vi lặp đi lặp lại. Ban đầu, tất cả dường như chỉ là một hành động bình thường như việc chồng của Sandy từ sau khi mất việc luôn ngồi trước ghế sofa xem tivi (Bảo quản), việc Carlyle bất đồng với ý kiến của vợ qua điện thoại (Cơn sốt), việc Lloyd nằm nghiêng một bên khi ngủ (Cẩn thận)… Carver không thay đổi những hành vi đó của nhân vật trong suốt câu chuyện. Nhưng ông thay đổi tình huống diễn ra hành vi, ông tạo ra các xung đột khiến người ta nghĩ nhân vật phải thay đổi hành vi. Tuy nhiên, cuối cùng các nhân vật của ông thường chỉ thay đổi suy nghĩ về hành vi của mình mà vẫn chưa thay đổi được chính bản thân hành vi ấy. Điều đó khiến cho các nhân vật xa rời nhau, khiến cho thế giới của họ vỡ vụn và khiến cho chính chúng ta đau lòng bởi một khi lỗi lầm đã thành thói quen, mấy ai có thể thay đổi được thói quen của mình? Và phải chăng, chính những lỗi lầm ấy cũng là sự lựa chọn của chúng ta?

Kodaki

Đọc bài viết

Phía sau trang sách

Khi việc đọc gần với ái ân

Published

on

By

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu tự nhận mình là người mê say văn chương của Italo Calvino (nhà văn Ý, 1923-1985). Ông có thể dành hàng giờ để chia sẻ cảm nhận qua việc đọc từng tác phẩm của nhà văn này. Dưới đây là những nhận định của ông về tiểu thuyết Nếu một đêm đông có người lữ khách của Italo Calvino (Trần Tiễn Cao Đăng dịch, Nhã Nam & NXB Văn Học).

Salman Rushdie nói về Italo Calvino: “Nếu như tôi cần một tác giả bên cạnh mình khi mà Ý nổ tung, Anh bốc cháy và thế giới này đã tận thì không tác giả nào tuyệt hơn Italo Calvino.” Có thể nói rằng tôi gần như đồng ý với ông. Vì Italo Calvino đem lại cho tôi biết bao niềm vui từ Nếu một đêm đông có người lữ khách, Palomar, Nam tước trên cây đến Những thành phố vô hình, Tiếu ngạo càn khôn… Cái đáng nói ở Italo Calvino là ông luôn luôn tìm tòi, thể nghiệm cách viết. Mỗi tác phẩm của ông có thể nói là một khám phá. Từ tân hiện thực, truyện cổ, truyện ngụ ngôn, truyện kì ảo, truyện viễn tưởng khoa học, truyện viết theo cỗ bài Tarot, siêu tiểu thuyết…

Đặc biệt ở Nếu một đêm đông có người lữ khách, ta có thể thấy rõ sự đa dạng đó. Những chương có tiêu đề trong tiểu thuyết này được xem như là 10 tiểu thuyết dang dở dang hay 10 chương mở đầu của 10 cuốn tiểu thuyết khác nhau mà mỗi tiểu thuyết xảy ra ở những thời điểm, không gian khác nhau. Từ truyện trinh thám kiểu phương Tây mang màu sắc gián điệp, đến chuyện tình erotic kiểu Nhật… Thể loại nào ông cũng viết ra được cái chất của nó. Ông làm ta nhớ đến Picasso trong hội họa. Ông là người khổng lồ của văn học thế kỉ XX.

Tôi thích tác phẩm này ở mặt cấu trúc. Trước tiên, nó là một siêu tiểu thuyết. Đây là loại tiểu thuyết có khuynh hướng hậu hiện đại, là tiểu thuyết viết về tiểu thuyết. Có nghĩa là, tiểu thuyết về việc đọc và viết tiểu thuyết. Đọc và viết ở đây trở thành chủ đề. Cho nên, ta không đọc một tiểu thuyết bình thường có cấu trúc theo kiểu mở đầu, phát triển, đỉnh điểm, tháo gỡ và kết thúc. Do đó, câu chuyện dường như giẫm chân tại chỗ. Tác giả đưa người đọc trở thành nhân vật trung tâm và có thể nói người viết cũng trở thành nhân vật trung tâm với tên họ thật: Italo Calvino. Nhưng “khái niệm trung tâm” ở đây cũng chẳng phải là trung tâm, mà nó gần như là giải trung tâm.

Như vậy, văn chương ở đây là một cái gì đó tự qui chiếu. Cho nên, cũng có thể gọi tác phẩm này là tiểu thuyết tự qui chiếu. Tức là văn chương tự hướng về chính nó, tiểu thuyết thay vì hướng ra ngoài lại quay vào trong, như một vòng tròn trong lễ hội nguyên thủy.

Cái mà tôi tâm đắc ở Italo Calvino cũng như ở triết gia tân thực dụng Richard Rorty đó là ngôn ngữ tiểu thuyết như những hiện hữu sống động nhất. Do đó, nó là một tiếng nói không hề thứ yếu bên cạnh triết học. Thậm chí, dường như tiểu thuyết có nhiều ý nghĩa sâu sắc hơn, bao dung hơn cũng giống như “vầng trăng truyện” trong Haroun và Biển truyện của Salman Rushdie thì truyện – nó không đưa ra một chân lí tối hậu nào, nó mãi mãi là dang dở, là câu hỏi và nó dạy cho chúng ta biết hỏi, biết rằng không có gì bất biến.

Chỉ có tiểu thuyết mới gợi cho ta sống với niềm vui, một niềm hoan lạc tràn trề và việc đọc gần với ái ân hơn cả.

Theo một cuộc trò chuyện với nhà văn Nhật Chiêu
Kodaki ghi

Đọc bài viết

Cafe sáng