KOMOaudio

Mùa xuân vắng lặng: Cái giá khi vi phạm thỏa ước giữa con người và thiên nhiên

“Chúng ta tưởng mình đủ khôn ngoan để tận hưởng những lợi ích của thỏa ước hiện đại mà không phải trả giá.”

Published

on

Năm Covid thứ hai.

Tình hình thế giới vẫn thật hỗn loạn. Việt Nam trải qua một năm sóng gió với sức mạnh kiên cường đang rộn ràng náo nức cho một niên lịch mới, một mùa xuân mới thì Covid lại xuất hiện, một điều chẳng ai mong muốn – theo nghĩa đen và nghĩa bóng – mùa xuân đến một cách vắng lặng hơn bình thường.

Dù cái sự vắng lặng của mùa xuân nó chẳng ăn nhập gì với sự vắng lặng cuốn sách muốn đề cập, tôi một lần nữa mang Mùa xuân vắng lặng ra đọc.

*

“Một sự yên lặng lạ kỳ. Những chú chim đã bay đi đâu mất?”

Nếu Túp lều bác Tom của Harriet Beecher Stowe là phát súng cho phong trào đấu tranh vì nô lệ thì Mùa xuân vắng lặng của Rachel Carson chính là hồi chuông báo động đỏ cho vấn đề môi trường khi con người bước vào thiên niên kỉ hiện đại. Theo dòng thời gian thì đến ngày nay, Mùa xuân vắng lặng vẫn còn nguyên giá trị với những con người hay quốc gia đang loay hoay với vấn đề môi trường. Cuốn sách là câu trả lời cho câu hỏi “điều gì đã làm cho không ít những thị trấn của Mỹ vắng sự rộn ràng của mùa xuân”, và cũng là hành trình tìm lại những giai điệu mùa xuân đã mất trên những mảnh đất này.

Một câu thần chú ma quỷ đã giáng xuống người dân ở một trang trại trên đất Mỹ, những căn bệnh không rõ nguyên nhân làm gia súc, gia cầm ốm dần rồi chết. Không khí chết chóc bao trùm khắp nơi. Táo sắp đến độ nở bông nhưng chẳng chú ong nào vo ve, hoa vẫn nở nhưng không được thụ phấn và chẳng có quả táo nào. Hai bên đường là thảm thực vật khô héo. Không phải phép thuật của bà phù thủy độc ác nào, chẳng phải câu thần chú nguy hiểm hay hành động “đánh ghen” tàn nhẫn nào mà chính con người đã “vô tình” gây ra tất cả. Chúng ta, dù muốn hay không phải công nhận một điều rằng, bàn tay con người tác động đến tự nhiên đã làm hệ sinh thái thay đổi rất nhiều.

Từ buổi bình minh, khi sự sống bắt đầu trên trái đất, loài người tồn tại trên tiểu hành tinh này đã đối mặt với nhiều vấn đề. Sau nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh là những mối nguy hại lớn đối với con người. Thời hiện đại, con người phải đối mặt với vô vàn vấn đề khác: môi trường ô nhiễm, tài nguyên khan hiếm… Chúng ta dường như đã đặt bút ký vào một bản giao kèo với thiên nhiên ngay lúc chúng ta chào đời; nó chi phối cuộc đời chúng ta cho đến giây phút chúng ta lìa xa thế giới. Thời hiện đại, hầu hết các nền văn hóa đều tin rằng con người có vai trò trong bản kế hoạch vũ trụ lớn lao đó.

Con người từ bỏ ý nghĩa để đổi lấy quyền năng

Mọi thứ trong cuộc sống vận hành đều có nguyên tắc và liên kết nào đó với nhau. Thời đại công nghiệp ập đến, sự hiện đại và hóa chất len lỏi vào cuộc sống của con người. Giết một loài sâu bọ chúng ta chỉ cần phun thuốc trừ sâu một, hai lần; thế là chúng không còn gây hại đồng ruộng nữa. Con người không ngừng nghiên cứu, vươn đến cái hiện đại, giành lấy quyền năng tối cao về mình mà quên đi rằng, hệ sinh thái đa dạng cần có sự cân bằng.

Chúng ta thấy thật mất thời gian khi sử dụng các biện pháp thiên địch, khi dùng tay bắt sâu bọ trên đồng lúa, nhổ cỏ trên những cánh đồng bao la, chúng ta chỉ cần phun thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, và thế là chẳng còn sâu bọ cũng chẳng còn cỏ dại. Lợi ích trước mắt quá lớn, chúng ta vô tình bỏ quên lại nhiều điều. Những cây hoa dại, những loài sinh vật có lợi cho đất ngấm thuốc trừ sâu, chúng cũng mất đi. Hay cả nếu chúng không mất đi, ảnh hưởng của dư lượng thuốc trừ sâu trong các loại rau củ vẫn còn, chúng ta ăn, uống thực phẩm chế biến từ các loại rau củ đó mỗi ngày. Chúng ta cũng đánh mất luôn cơ hội được nhìn thấy những con chim hót, những chú bồ câu chao liệng hay những cây đinh lăng mọc dại hai bên đường.

—————

“Những hóa chất với các đặc tính lạ thường của nó được con người sử dụng cho các giống cây trồng và vật nuôi, biến thảm thực vật và động vật quanh đó trở thành lớp áo choàng của Medea, phủ độc lên mọi vật, những gì sống tiếp xúc với chúng.”

—————

Chúng ta làm mọi thứ, chúng ta mong muốn một cuộc sống hiện đại, tốt nhất cho bản thân và con cháu của mình, bản giao kèo hiện đại chúng ta ký từ lúc sinh ra đó, chúng ta chưa hề đọc hết; đa số chúng ta chỉ để ý cái lợi trước mắt chứ không suy nghĩ về lâu dài, cơ hội được thấy một đàn ngỗng trời bay liệng mất đi, thay vào đó, chúng ta nhìn đàn ngỗng bay qua màn hình ti vi trong các tư liệu cũ. Môi trường đang thật sự ô nhiễm, điều này xảy ra rành rành trước mắt chúng ta nhưng chúng ta hành động như thể mình còn rất nhiều thời gian và các biện pháp hữu hiệu. Làm sao để phục hồi lại những loài động vật đã tuyệt chủng, làm sao để cứu lấy môi trường với không khí đầy ô nhiễm và những lỗ thủng tầng ozone, làm sao để phục hồi những cánh rừng đã sa mạc hóa trở nên tươi tốt, làm sao để duy trì đa dạng sinh học?

Khi chúng ta nhận ra mình đang lao đến bờ vực nhanh thế nào, chúng ta chẳng thể dựa vào Thần Chết che chắn cho mình; có kiếp sau vẫn không thể thay đổi hiện tại của đà sống xuống dốc, phản ứng tự nhiên sẽ là hy vọng ai đó đạp phanh và làm chúng ta đi chậm lại. Những nếu chúng ta đạp phanh, nền kinh tế có dấu hiệu sụp đổ, cùng với đó là xã hội của chúng ta.

Cái giá phải trả khi vi phạm thỏa ước hiện đại

Từ xưa đến nay, vô số nhà tư tưởng, nhà tiên tri và người dân đã định nghĩa hạnh phúc, chứ không phải bản thân cuộc sống, mới là điều tuyệt vời nhất. Cuộc mưu cầu hạnh phúc sinh hóa cũng là nguyên nhân gây ra tội ác trên thế giới. Cơ thể con người không phải là bất khả xâm phạm; chúng ta bị tác động bởi những hóa chất độc hại từ môi trường. Tác hại của thuốc trừ sâu con người chưa thể thống kê được hết, thiệt hại lên thảm thực vật, những dòng sông, thế giới côn trùng… mức thiệt hại về môi trường thật sự đáng sợ.

Môi trường sống bị thu hẹp. Cuộc chiến của sự sống chống lại ung thư bắt đầu cách đây từ rất lâu đến nỗi nguồn gốc của chúng mất dần theo thời gian. Chúng ta không biết, không còn nhớ rõ nguồn cơn của ung thư nhưng chắc hẳn nó đã bắt đầu từ môi trường tự nhiên. Một trong những loại thuốc diệt sinh vật gây hại dẫn đến ung thư sớm nhất là arsenic, sodium, arsenite…

Chúng ta hay những người lớn tuyên tuyền, ra rả về việc phải bảo vệ môi trường, chúng ta bảo vệ môi trường vì ai? Vì con cháu, vì thế hệ sau của chúng ta, nhưng thực sự có phải như vậy không hay chỉ để thỏa mãn cho cuộc sống hiện đại, nhu cầu tiện nghi, tiện lợi.

Sau khi đọc xong Mùa xuân vắng lặng, cảm giác của tôi (và tôi chắc rằng ai đọc xong cuốn sách cũng sẽ thấy thế) là nỗi sợ. Tôi cảm thấy sợ phải hít thở vì không biết trong không khí có bao nhiêu hóa chất độc hại, tôi sợ khi ăn những con cá, những loại rau củ nhiễm hóa chất, tàn dư của thuốc trừ sâu dù qua nhiều lần cày sới, bừa bới vẫn còn trong đất.

Ngày nay, chúng ta nghe tin về những loài động vật, những loài thực vật đang dần tuyệt chủng, có những loài đã biến mất mãi mãi khỏi cuộc sống của chúng ta. Tôi đã đọc một cuốn sách khác về môi trường mang tên Niên lịch miền gió cát, nó cho tôi những giấc mơ và mong muốn nhìn thấy hình ảnh của những đàn thú đông đúc, những điều tự do hoang dã. Lựa chọn trong cuộc sống của mỗi người là khác nhau, có thể những gì thuộc về tự nhiên không cần thiết với người này nhưng lại hoàn toàn cần thiết với người kia. Chúng ta đối mặt với câu hỏi rằng, liệu “một mức sống ngày càng cao” có đang để đánh đổi điều tự do hoang dại hay không?

Kết.

Ngày xưa chúng ta thường hay nghe rằng con người chinh phục thiên nhiên, làm chủ thiên nhiên; nhưng thời gian gần đây chẳng còn nghe những câu như vậy nữa, chúng ta nghe và hiểu rằng con người phải sống hòa hợp với thiên nhiên. Những điều kì diệu mà thiên nhiên có đang dần mất đi. Thiên nhiên vốn đa dạng, côn trùng có nhiều loài kẻ thù, không chỉ từ vi khuẩn và còn từ nhiều loài côn trùng khác, ý tưởng dùng côn trùng kiềm hãm côn trùng cũng đã xuất hiện từ thời đồ đá. Nền khoa học ban sơ đã trang bị vũ khí hiện đại để chống lại những thế lực mà con người hiện đại lo sợ. Liệu một cuộc sống hiện đại, tiện nghi có đáng để đánh đổi với cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên hay không? Liệu những quả táo với dư lượng thuốc trừ sâu có đáng để đánh đổi một bầy chim sẻ đậu trên cây để hót hay không? Liệu nếu tiếp tục với đà hiện đại, homo deus sẽ đi đến đâu? Mùa xuân đến bao giờ sẽ thôi vắng lặng? Câu trả lời này mỗi bạn đọc hãy tự có câu trả lời cho riêng mình.

Để cây cối bên hồ chỉ còn lá rụng
Và chẳng còn nghe tiếng hót của chim.

(Keats)

Hết.

Hoàng Anh

KOMOaudio

Niên lịch miền gió cát: Tôi không muốn tồn tại, tôi muốn sống

Published

on

“Việc coi đất đai như một tổ hợp cộng đồng là một khái niệm cơ bản trong sinh thái học, nhưng việc coi đất đai như một thứ để yêu thương, trân trọng lại là một phần mở rộng của đạo đức.

Sự thật rằng đất đai hàm ẩn các giá trị văn hóa là một sự thật lâu đời nhưng gần đây đã rơi vào quên lãng”.

Từ thời cổ đại, nhà triết học Hy Lạp Protagore (thế kỉ V trước công nguyên) đưa ra tuyên bố nổi tiếng: “Con người là thước đo của mọi thứ”. Trong Sáng thế, loài người được ban cho quyền “thống trị” cá dưới nước và chim trên trời cùng mọi sinh vật di chuyển trên mặt đất. Đó là chưa kể đến vô số những hình thức biểu đạt khác đồng thuận với quan điểm lấy con người làm trung tâm - hơn lấy sinh thái làm trung tâm. Vậy thật sự điều đó có đúng hay không? Tôi nghĩ rằng chúng ta cần xem xét lại các mối quan hệ về sự cân bằng giữa tự nhiên với tự nhiên và tự nhiên với con người. Niên lịch miền gió cát là một cuốn sách hé lộ phần nào câu trả lời, và cũng là một cuốn sách nên đọc với những bạn quan tâm đến môi trường.

Miền gió cát: Một vùng đất tuyệt đẹp

Niên lịch miền gió cát lấy bối cảnh tại trang trại miền gió cát ở Wisconsin, đó là thế giới bình yên nhất mà con người ta có thể “Về quê nuôi cá và trồng thêm rau”. Tác phẩm được chia làm ba phần chính, phần I: Niên lịch miền gió cát những bài viết được sắp xếp theo thứ tự mười hai tháng trong năm. Từ tháng giêng tuyết tan, tháng tư mùa nước nổi, hoa cải báo xuân đến tháng tám cánh đồng xanh cỏ, tháng chín bản hợp xướng của rừng cây bụi, tháng mười hai những rặng thông tuyết và con chim bạc má mang số hiệu 65290. Thời gian nơi hạt gió cát là một chuỗi tịnh tiến của vô vàn những điều cám dỗ lòng người. Những cuộc thăm thú lãng đãng, dung dị của những ngày tuyết tan, dấu chân chồn, chim bạc má, diều hâu và cả những con chuột đồng.

Phần II: Những phác họa đó đây đi qua những đầm lầy, những lát cắt qua từng năm tháng cùng với sự thật mà người ta bắt đầu ngộ ra về mối quan hệ giữ tự nhiên với tự nhiên, tự nhiên và con người.

Phần III: Buổi yến tiệc những câu hỏi để nhìn lại về hướng đi của bảo tồn của con người liệu có đúng đắn. Tôi đã thắc mắc tại sao tên cuốn sách là vậy, cho đến khi đọc, tôi mới tỏ ra nhiều điều. Thật sự, mọi thứ trên đời đều có nguyên do và ý nghĩa của nó nếu các bạn muốn biết thì cuốn sách luôn chờ bạn khám phá.

Thế giới ở “Niên lịch miền gió cát” sinh động, chân thực như trong những chương trình “Thế giới động vật”, “Thế giới đó đây”, với những góc máy khuất, người đọc thỏa sức khám phá thiên nhiên hoang dã cùng những suy tư mà tác giả muốn chúng ta cùng ngẫm và trả lời.

Tự nhiên luôn có những cân bằng kỳ diệu

Có những tác động làm tự nhiên không còn tự nhiên nữa. “Nếu như bầy hươu sống trong nỗi kinh sợ bầy sói, thì những ngọn núi luôn sống trong nỗi khiếp đảm bầy hươu”. Con người dùng cái mác bảo tồn để bảo vệ loài này nhưng vô tình đẩy một loài khác đến bên bờ vực tuyệt chủng. “Và cũng vì thế mà chúng ta chỉ còn trơ lại các thung lũng cát và tương lai con người cứ trôi ra biển lớn theo những dòng sông cuộn chảy”. Ẩn trong hoang dã là sự cứu rỗi cho thế giới. Có lẽ đó cũng là ý nghĩa ẩn trong tiếng tru của loài sói mà núi non đã biết từ lâu nhưng người đời thì đến giờ vẫn chưa thông hiểu.

Lạm dụng việc nhân giống thú săn sẽ khiến pháp luật lên tiếng quản lí đầu vào. Việc thắt chặt quản lí thú săn sẽ làm giảm giá trị của chúng như những chiến lợi phẩm, vì giờ đây việc săn bắn chúng đã mất đi tính hoang dã nguyên sơ. Để bảo vệ con cá hồi người ta phải tiêu diệt những con diệc hay chim hồng tước… người đánh cá sẽ không cảm thấy mất mát gì trong việc đánh đổi giữa sinh mạng loài này và loài khác nhưng sự đánh đổi này lại khiến các nhà điểu học cắn móng tay điên loạn.

“Điều gì xảy ra với loài thú săn mồi khi chúng ta biến một loài thú bị săn thành một thứ lâm sản để thu hoạch? Liệu chúng ta cần các biện pháp dành cho ngoại lai? Làm cách nào để bên quản lí thiên nhiên có thể phục hồi các giống loài đang dần tiêu biến như loài gà gô, vốn đã tuyệt chủng do săn bắn?” Vô vàn những câu hỏi vì sao con người cần trả lời.

Con người thực sự muốn gì?

“Nền văn hóa thượng cổ thường gắn liền với thiên nhiên hoang dã. Do đó, loài bò rừng không chỉ là nguồn thức ăn cho người thổ dân châu Mỹ, mà còn là nguồn cảm hứng cho kiến trúc, trang phục, ngôn ngữ, nghệ thuật và tín ngưỡng của họ”.

Con người ta đâu phải lúc nào cũng quay về quá khứ được? Thời gian không bao giờ quay đầu, có chống lại nó thì nó vẫn đẩy chúng ta đi về phía trước. Đôi khi để học được một bài học chúng ta phải trả một cái giá rất đắt. Chính vì vậy, sự tiếc nuối là một điều cần thiết xảy ra với con người, chúng ta không bao giờ có thể quay ngược thời gian, cũng không biết tương lai sẽ mang đến điều gì? Những cuộc hành hương về đầm lầy, những loài chim đặc biệt chỉ xuất hiện ở hạt Miền Gió Cát bởi tự nhiên nơi đây dung chứa chúng.

Con người sinh ra không phải để đối đầu với tạo hóa, chúng ta không có răng nanh, không có móng vuốt vũ khí, chúng ta có là tư duy. Khoa học hiện đại đơm hoa kết trái và cuộc sống của con người ngày càng nhẹ nhàng hơn. Trong Sapiens: Lược sử loài người, Yuval Noah Harari đã viết: “Chúng ta đã tiến lên từ những chiếc xuồng đi sông, đến thuyền có mái chèo, đến tàu hơi nước, đến tàu con thoi - nhưng ai biết chúng ta sẽ đi tới đâu. Chúng ta mạnh mẽ hơn bao giờ hết, nhưng gần như không biết làm gì với sức mạnh đó. Tệ hơn nữa, con người dường như vô trách nhiệm hơn bao giờ hết.” Chúng ta gây nên sự hủy hoại thảm khốc cho các loài động vật, thảm thực vật và cả hệ sinh thái, chúng ta tìm kiếm cho mình cảm giác thoải mái, thư thái và tận dụng sự hiện đại nhưng chưa bao giờ thấy hài lòng. Chúng ta kiếm tìm thiên nhiên vì nó cho ta niềm vui sướng, chúng ta nghe đến “cách hành xử trong thiên nhiên”, chúng ta răn dạy giới trẻ, chúng ta in những khái niệm để treo tường, đóng đinh… mỗi người đều đang tái hiện một kịch bản thấm nhuần chất liệu đời sống hằng ngày

Hãy để một thân cây mọc lên

Ở thung lũng Genova có một bài hát “Trên mặt đất rễ cây đâm sâu, cùng sống với ngọn gió, cùng hạt giống vượt qua mùa đông, cùng chim chóc ca vang mùa xuân…”  dù sở hữu bao nhiêu quyền năng, bao nhiêu năng lực, có hiện đại, vĩ đại ra sao thì con người không thể sống và tồn tại trong thế giới không có đất, cây cối và các loài vật khác được. Con người chúng ta đang sống vì điều gì? Con người chúng ta đang chống lại điều gì? Kẻ thù lớn nhất của chúng ta là ai? Những núi rác, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sự tận diệt của tự nhiên, một trái đất hoang tàn. Những lưỡi cưa cắt ngang thân gỗ sồi qua từng năm cùng biến động của sàn chứng khoán mà tôi tin rằng “Giả như cây gỗ sồi có nghe thấy tiếng đổ rầm của sàn chứng khoán thì những thớ gỗ cũng chẳng mảy may rung động”.

Dù muốn hay không, con người chúng ta buộc phải thừa nhận rằng, thời gian trôi qua, ai cũng sẽ lớn lên và già đi, sẽ có một ngày chúng ta tạm biệt thế giới, bỏ lại tất cả ở phía sau và biến mất mãi mãi, nhưng chính cái chết làm chúng ta biết sợ, làm chúng ta trân quý hiện tại và yêu thương cuộc sống này hơn. Vòng sinh tử của tạo hóa sẽ chẳng bỏ qua ai, cái gì cả, và tự nhiên cũng sẽ như vậy. Chúng ta thỉnh thoảng vẫn nghe đâu đó loài này tuyệt chủng, loài kia được đưa vào sách đỏ… và nghe nó như một điều lúc đầu thật khó tin nhưng sau cũng dần thấy bình thường. Nếu chúng ta không biết quý trọng tài nguyên, yêu thương mẹ thiên nhiên hơn thì đến một ngày sẽ chẳng còn trái đất để sống nữa.

Kết.

Trong những câu chuyện cổ tích, đến cuối cùng chúng ta vẫn thường nghe “Và từ đó họ sống hạnh phúc mãi về sau…”, con người chúng ta dù giàu sang hay nghèo khó thế nào thì cuối cùng điều chúng ta mong muốn vẫn là một cuộc sống hạnh phúc. Trái đất đã được thống nhất thành một khối duy nhất về sinh thái và lịch sử, nhân loại cũng tận hưởng sự tiện nghi và giàu sang chỉ có trong chuyện cổ tích nhưng liệu chúng ta có đang hạnh phúc? Thế nào mới là hạnh phúc? Hạnh phúc do đâu mà có? Liệu chúng ta có đang sống hạnh phúc hơn tổ tiên của mình ngày trước? Tự nhiên có những quy ước của nó, mọi vật cũng đều có một giới hạn, khi con người vượt qua những giới hạn đó thì sẽ phải trả giá cho hành động của mình. Làm mẹ thiên nhiên nổi giận, hậu quả con người nhận lại chưa bao giờ là dễ chịu.

Hết.

Hoàng Anh

Đọc bài viết

Book trailer

Hôm nay mẹ có vui không? – Bởi hạnh phúc ở ngay thềm ngôi nhà đây thôi

Gấu cứ hay áp bàn tay nhỏ xíu lên má mẹ rồi hỏi “Hôm nay mẹ có vui không?”. Tôi lại dối lòng, dối Gấu là mẹ ổn cả, chỉ mệt thôi.

Published

on

By

Quyển sách Hôm nay mẹ có vui không? là câu chuyện của tác giả về quá trình tìm lại chính mình, tự chữa lành, là con đường thoát khỏi trầm cảm, tìm lại niềm vui, sự cân bằng, thanh thản trong tâm hồn, giải phóng bản thân khỏi những áp lực của hành trình làm mẹ và đồng hành cùng con vượt qua những khiếm khuyết không mong muốn.

Tác giả quyển sách – chị Trần Vân Anh là một chuyên gia truyền thông với 18 năm kinh nghiệm, Editor-in-chief của Kilala – Tạp chí Nhật Bản dành cho người Việt, Content Manager tại Tập đoàn CMG.Asia, Senior Beauty Editor của Tạp chí ELLE Vietnam, F Fashion…

Nhưng bên cạnh những chức danh đó, chị còn là một người mẹ.

Hôm nay mẹ có vui không? không là một cuốn sách nuôi dạy con khuôn mẫu. Nó mang dáng dấp của một cuốn nhật ký của bản thân tác giả hơn, nơi chị nhìn lại, suy ngẫm, và viết nên chính cuộc đời mình. Đó không đơn thuần là hành trình làm mẹ, đó còn là hành trình của người phụ nữ hiện đại, sai lầm rồi trưởng thành, sống vì con, vì gia đình, và vì cả chính mình.

Không có công thức trong việc dạy con, không có phương pháp nào là đúng hay sai nhưng chắc chắn có nhiều con đường để trở thành một người mẹ tốt. Một trong những con đường đơn giản nhất đó là trở thành một người mẹ hạnh phúc.

Hôm nay mẹ có vui không?

Lật giở trang sách, người đọc theo chân tác giả về những hồi ức tuổi thơ, nơi chị trải qua những ngày thơ ấu không thấy hạnh phúc bởi người mẹ hay âu lo, quát mắng trong phần 1: Mẹ bất ổn, con dễ bất hảo. Cũng lần theo dòng chữ, người đọc trưởng thành cùng tác giả, cùng chị đi qua những ngày tháng tuổi trẻ thiếu vững vàng, có mặt trong những khoảnh khắc chị sai lầm cho đến lúc nhận sai, tự chữa lành cảm xúc trong phần 2: Mẹ bình yên, con hạnh phúc.

Hai phần còn lại của quyển sách phần 3: Cùng con vượt khiếm khuyếtphần 4: Khi mẹ “lười” dạy hai con traixoay quanh hành trình nuôi dạy hai cậu con trai Tôm, Gấu của tác giả Trần Vân Anh. Với chị, đó không phải là hành trình mẹ dạy – con nghe, mà đó là hành trình mẹ cùng con trưởng thành. Trên bước đường trưởng thành đó, theo thời gian, người già đi, người sẽ lớn lên, nhưng cả gia đình đang cùng nhau trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Có lẽ vì vậy mà quyển sách không mang nặng giáo điều về phương pháp dạy con thành công, luyện con thiên tài. Những gạch đầu dòng về phương pháp, cách thức dạy con được tác giả xen lẫn trong những câu chuyện thường ngày, những lần hồi tưởng về quá khứ. Bởi thế mà những gạch đầu dòng ngắn, súc tích, nhưng là tất cả những gì tác giả đúc kết được trong chừng ấy năm vượt trầm cảm, vượt lo âu và cùng con vượt khiếm khuyết.

Và trong hành trình của chị Vân Anh, rất nhiều người tìm thấy chính mình trong đó, qua chị Vân Anh – người mẹ hay qua Gấu – Tôm, người con. Mà nói như Nhà văn – nhà báo Khải Đơn là “Tác giả Vân Anh dành không gian cho người đọc tìm kiếm nơi trú ẩn tĩnh lặng của riêng họ, để thông cảm với nỗi niềm của “bên kia” (dù làm con hay làm cha mẹ), để có thể mở lòng yêu thương nhau và sống trọn những năm tháng ấm áp gia đình. Hôm nay mẹ có vui không? là câu hỏi ân cần như vậy, với mỗi mái nhà, mỗi thành viên trong gia đình.”

Những đoạn hội thoại mẹ - con được đóng khung xinh xắn khiến Hôm nay mẹ có vui không? trở nên nhẹ nhàng, dễ thương, không hiện hữu cảm xúc nặng nề dù đề cập đến căn bệnh trầm cảm, tự kỷ. “Sau khi gập trang cuối quyển sách này lại, người đọc sẽ mỉm cười nhẹ nhõm, vì rằng hạnh phúc viên mãn luôn luôn ở đó, ngay thềm ngôi nhà đây thôi.” - nhiếp ảnh gia - ca sĩ Phạm Hoài Nam.

Hôm nay mẹ có vui không? và thông điệp về người phụ nữ hạnh phúc

“Mẹ tự chữa lành, con vượt khiếm khuyết” - Mẹ phải ổn cả về thể chất và tinh thần, thì con mới ổn. Con cái cảm nhận rất rõ việc bố mẹ có thật sự ổn hay không. Vậy nên, nếu mẹ cân bằng, an yên, con cái sẽ tin rằng quyết định của mẹ là đúng.

Sau cùng, bí quyết nuôi dạy con tốt nhất đơn thuần là trở thành một người mẹ hạnh phúc. Quyển sách đề cao giá trị hạnh phúc của người phụ nữ, không phải bởi thước đo tài sản hay nhan sắc, mà là được làm gì những gì mình thích và biết yêu thương chính mình.

Ai chưa làm mẹ, đọc quyển sách sẽ cảm tưởng như được nghe một câu chuyện kể cuốn hút, từ một người chị đi trước với nhiều trải nghiệm cuộc đời. Ai làm mẹ rồi đọc thấy đồng cảm, thấy mình trong câu chuyện, và được tiếp thêm động lực, dũng cảm hơn với quyết định của mình.

Thông tin tác giả:

Chị Trần Vân Anh
  • Chuyên gia truyền thông với 18 năm kinh nghiệm
  • Editor-in-chief: Kilala – Tạp chí Nhật Bản dành cho người Việt
  • Media Director: Kilala Communication
  • Content Manager: Tập đoàn CMG.Asia
  • Senior Beauty Editor: Tạp chí ELLE Vietnam, F Fashion

*


Đọc bài viết

KOMOaudio

Chương 1 “Đừng lỗi hẹn với thực tại” – Nguyễn Duy Nhiên

“Đừng lỗi hẹn với thực tại” là một tuyển tập những mẫu chuyện, cảm nghĩ, chia sẻ… liên quan đến thiền tập, giúp cho ta nhìn nhận cuộc sống sâu sắc hơn, thấy rõ được chính mình và biết cách tiếp xúc, trở về với thực tại.

Published

on

Trích từ: Đừng lỗi hẹn với thực tại

Tác giả: Nguyễn Duy Nhiên

Đơn vị giữ bản quyền: Phương Nam Book

Tái bản: tháng 9.2019

*

Có vị thiền sư dạy chúng ta trong khi tiếp xúc với những gì đang xảy ra, đừng nên chấp theo một phương pháp có sẵn nào, mà hãy để tất cả có mặt trong điều kiện tự nhiên. Hãy tiếp xúc bằng một cái thấy như thực, còn đối tượng là gì, hay trạng thái nào, cũng không quan trọng.

Vấn đề không phải là ta nên giải quyết như thế nào, mà quan trọng là ta có thấy rõ lại chính mình trong thực tại này không. Thấy đúng rồi thì ta mới có thể làm đúng được.

Chúng ta bao giờ cũng muốn sửa đổi hoàn cảnh, nhưng ta có thật sự thấy được những gì đang cần sửa đổi không?

Muốn có hành động đúng, lời nói đúng, suy nghĩ đúng, hành xử đúng, đức Phậy dạy, trước hết chúng ta cần phải có một cái thấy sáng tỏ. 

Mà quên sương tuyết

Tôi thích thơ Haiku. Mỗi chữ như hạt sương nhỏ chứa trọn một vầng trăng, mỗi câu thơ đơn sơ nhưng chuyên chở được cả một thực tại. Nơi tôi ở bây giờ là mùa đông. Mấy hôm trước trời có một cơn mưa tuyết. Buổi tối bước ra vườn, con đường nhỏ phủ tuyết màu trắng sáng xanh dưới ánh trăng. Chợt nhớ đến câu thơ của Basho:

Quét tuyết sương

Mà quên sương tuyết

Cây chổi trong vườn

Hình ảnh tuy đơn sơ nhưng người đọc vẫn cảm nhận được sâu sắc một sự tĩnh lặng và một thái độ vô cầu. Giữa cuộc đời, ta hãy làm những gì cần làm mà vẫn thong dong giữa những đến đi, mất còn.

Chỉ cần một ý thức sáng tỏ

Trong đạo Phật có nói về một yếu tố giúp ta có được một cuộc sống thong dong hơn, bớt vướng mắc hơn khi tiếp xúc với thực tại, đó là một cái thấy chân thật, tự nhiên.

Có một câu chuyện về Tổ Long Thọ (Nagarjuna). Một anh ăn trộm tìm đến gặp ngài Long Thọ nói, “Thưa Thầy, con là một tên trộm, nhưng con rất muốn được làm đệ tử của Thầy, con thật lòng và nhất định dầu cho Thầy có đuổi con cũng không đi. Xin Thầy hãy nhận con làm đệ tử, nhưng cũng xin Thầy đừng bắt con phải bỏ nghề ăn trộm này, vì con đã cố gắng từ bỏ nhiều lần nhưng không thể nào được!”

Ngài Long Thọ nhìn anh ta rồi nói, “Ta không có vấn đề hay lo ngại gì hết. Anh có tâm cầu đạo như vậy rất tốt, ta sẽ nhận anh làm đệ tử. Từ nay anh hãy sống và làm những gì anh muốn, ta chỉ có một điều kiện: là anh phải có ý thức rõ ràng về những hành động của mình, một cách đơn giản và tự nhiên, không cần phải dụng công.” Anh ăn trộm vui mừng nhận lời ngay, vì Ngài không hề bắt anh phải từ bỏ nghề sống của mình. 

Một tháng sau anh ăn trộm trở lại gặp ngài Long Thọ và nói, “Lời dạy của Thầy quả thật khó thực hiện, vì mỗi khi con có ý thức rõ ràng thì tự nhiên con không thể nào làm chuyện bất thiện được, vì con thấy được nguyên nhân của khổ đau. Và những khi con bất cần, cứ làm việc bất thiện, thì cái thấy trong sáng của con cũng không thể nào có mặt nữa!”

Một mảnh trăng lấp đầy

Cuộc sống có những ràng buộc và bất an, nhưng ta vẫn có thể bước đi thong dong, bạn có nghĩ vậy không? Quét tuyết sương, mà quên sương tuyết… Chúng ta không bao giờ chối bỏ được sự có mặt của khổ đau, nhưng chúng ta cũng có thể tiếp xúc được với hạnh phúc bằng một cái nhìn sáng tỏ.

Đối với tôi trong giờ phút này, hạnh phúc là được ngồi yên bên ly cà phê với một người bạn, nghe một lời kinh xưa, đi dạo dưới trời nắng ấm hoặc được đọc một bài Haiku hay... Còn bạn thì sao? Mỗi phút giây này là một phút giây duy nhất trong cuộc đời. Chúng ta có thể chán nản, phiền muộn về nó, hoặc ta cũng có thể nhận ra sự bình yên đang hiện hữu quanh mình.

Trên đầu ngọn cây

Khoảng trống nơi cành khô gãy

Một mảnh trăng lấp đầy

(Phan Thị Kiều Trang)

Trong đêm khuya, nơi khoảng trống giữa những nhành cây gầy guộc khô gãy ấy, bạn có thấy chăng một vầng trăng sáng.

Là thực tại tự nhiên

Thiền sư Lâm Tế có nói về địa hành thần thông, có nghĩa là ta đang thể hiện thần thông trong mỗi bước chân của mình. Sự tu tập không phải để giúp ta đạt được những khả năng phi thường như là đi được trên lửa, bay trên mây hoặc bước trên mặt nước, mà phép lạ là đi trên mặt đất. Và khi ta ý thức được rằng những gì ta muốn chưa chắc sẽ có mặt ở nơi ta đến, nhưng lúc nào cũng có thể có mặt trong bước ta đi, ta sẽ thanh thản và thật sự có mặt với mỗi bước chân của mình. Phép lạ không phải là làm sao để vượt qua hoặc tránh né, mà là để thật sự có mặt trong thực tại.

Có lẽ, lý thuyết thì bao giờ cũng dễ hơn thực hành! Nhưng tất cả đều bắt đầu từ sự thay đổi nhận thức và cái nhìn của mình mà thôi. Muốn có cái thấy sáng tỏ ấy ta phải dùng đến thần nhãn của mình. Ta thường cho rằng, người có thần nhãn là người có thể nhìn xuyên suốt được qua khắp ba nghìn thế giới, thấy được quá khứ và tương lai, hoặc nhìn thấy được hào quang của Phật... Nhưng có lẽ thiền sư Lâm Tế sẽ nghĩ khác, thần nhãn là thấy được những gì đang có mặt trong giây phút này, như chúng thật sự là. Có tuyết sương thì ta quét sương tuyết, nhưng rồi ta nắm giữ sương tuyết lại làm gì, hạnh phúc cũng sẽ là một thực tại tự nhiên thôi, phải không bạn?

Trăng vào cửa sổ

Mùa đông năm nay trời có mưa nhiều và thật lạnh. Những ngày bước ra ngoài, sương mù dày đặc không gian phủ kín khu vườn, che khuất lối đi. Trong cuộc đời, đôi lúc nhờ lối đi xưa bị che lấp mà ta chợt thấy được con đường mới. Nhờ có những khổ đau mà mình lại tìm được sự thong dong.

Có những đêm khuya sau khi tắt chiếc đèn nhỏ bên bàn viết, tôi thấy trăng soi vào thật sáng.

Trong lều nhỏ

Một ánh sáng vuông

Trăng vào cửa sổ

(Basho)

Và bạn có thấy không, ánh sáng vuông ấy cũng thật như một vầng trăng trong sáng ngoài kia...

-Còn tiếp-

Tác phẩm được trích đăng với sự đồng ý của Phương Nam Book.

Đọc bài viết

Cafe sáng