Phía sau trang sách

Những tác phẩm văn chương kinh điển có… “mùi hương” như thế nào?

“Những người khốn khổ” có mùi cống ngầm, hương vị mục rữa xa xỉ của “Bức tranh Dorian Gray”, và thứ mùi không thể nắm bắt trong “Bà Dalloway”.

Published

on

Biết bao vần thơ ủy mị đã được sinh ra để ca tụng mùi hương của sách – hương thơm đặc trưng của mực in và giấy cũ được ưa chuộng và yêu mến đến mức người yêu sách có thể sở hữu nó dưới dạng… nước hoa. Tuy nhiên, một cuốn sách sắp ra mắt của Adam Levin, Bubblegum (tạm dịch Kẹo cao su), sẽ mang đến trải nghiệm có chút khác biệt – bìa bọc sách có mùi thơm của kẹo cao su! Điều này đặt ra câu hỏi: Nếu mọi cuốn sách trên đời đều mang mùi hương phản ánh chính xác nội dung của sách thì sẽ như thế nào?

Sau đây là bảy tác phẩm văn chương kinh điển, đã được tái-tưởng-tượng và ướp thêm chút hương.

Moby Dick – Cá voi trắng, Herman Melville

Là mùi của đại dương, nhưng là thứ đại dương đặc trưng và ghê rợn: thủy triều xuống. Sự pha tạp giữa mùi động vật hấp hối phơi mình dưới nắng, và mùi muối, cùng mùi đánh rắm. Thứ mùi khó ngửi bốc ra từ sự ngạo mạn của loài người và tình dục đồng tính (một lần nữa thêm rất nhiều mùi rắm). Hẳn nhiên, đây là một tác phẩm tuyệt vời nếu bạn có thể thích nghi được với cái mùi trên, nhưng không nhiều người có thể.

Little Women (Bốn cô con gái nhà bác sĩ March), Louisa May Alcott

Đơn giản, đây là mùi hương ấm áp và hoài cổ nhất: bánh gừng, cây thông và tuyết vừa rơi. Mùi hương của lò sưởi bập bùng, hoa khô và gió thổi qua khung cửa sổ. Mùi hương cho bạn cảm xúc u buồn khi nhớ về tuổi thơ đẹp như tranh tại Massachusetts những năm 1800, bên cạnh những cô chị em gái tài năng – và, ồ, tuổi thơ của bạn không được như vậy à? Cho bạn hai đồng thương cảm.

Bà Dalloway, Virginia Woolf

Ngay khi khứu giác của bạn vừa nắm bắt được chút hương đồng cỏ nội, thì ngay sau đó, tất cả bị nhấn chìm bởi…. mùi xăng? Hay thuốc súng? Hay là thứ mùi mờ mịt của tuổi trẻ, nay bạn không thể chỉ mặt điểm tên nhưng mang đến những xúc cảm mạnh mẽ? Mùi hương khó lòng xác định vì nó cứ mãi đổi thay, và mỗi lần bạn nghĩ rằng mình xác định đúng, nó lại biến thành một thứ gì đó khác.

1984, George Orwell

Đương nhiên là có mùi như chuột rồi!

Bức tranh Dorian Gray, Oscar Wilde

Cuốn sách này ướp lên mình cả tá nước hoa, nhiều đến mức khiến bạn cay cả mắt (nhưng mà mùi cũng thơm đấy). Tuy nhiên, náu mình dưới hương thơm này, bạn có thể nhận ra mùi vị của sự mục rữa và thối nát: cái gì đó ngòn ngọt và bẩn thỉu. Nếu bạn mang theo cuốn sách này bên mình cả ngày, hương nước hoa xa xỉ sẽ vương lên người bạn cả một tuần (và liên tục gợi nhắc về sự ngắn ngủi của cuộc sống).

Đồi gió hú, Emily Brontë

À, mùi hương sắc lạnh của đồng hoang. Mùi như cát bụi, thạch thảo và tiết trời trước khi đổ tuyết. Thứ hỗn hợp mùi hương làm bạn căng như dây đàn, như thể bị nhồi đầy một thứ năng lượng hỗn loạn không thể kiềm chế, năng lượng mà nhiều người sợ hãi một cách chính đáng. Một số người sẽ phải lòng mùi hương này; một số khác lại nghĩ nó có chút mập mờ và quá đà. Cả hai phe đều có lý.

Những người khốn khổ, Victor Hugo

Có mùi như ổ bánh mì bạn không tài nào đủ tiền mua – loại bánh mì đặc biệt hấp dẫn. Loại bánh mì mà bạn sẵn lòng hủy hoại đời mình để đánh đổi. Ngoài ra, còn có thêm một lượng kha khá mùi hệ thống cống ngầm của nước Pháp những năm 1800. Có lẽ bạn ước chi mùi cống ngầm nhạt đi một chút, nhưng Victor Hugo hẳn nhiên sẽ phản bác đề xuất của bạn. Thật vậy, có khi ông còn muốn thêm vào nhiều mùi cống ngầm hơn.

Hết.

Mèo Heo lược dịch.

Bài viết gốc được thực hiện bởi Electric Literature.

Ảnh đầu bài: Eric Rewitzer, 3 Fish Studios.

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phía sau trang sách

Nắng Tháng Tám: Màn trình diễn ấn tượng của William Faulkner

Published

on

By

Nắng tháng Tám diễn ra ở vùng Nam Mỹ vào những năm 1930 và trung tâm câu chuyện xoay quanh vụ án mưu sát một người phụ nữ tên Joanna Burden, người địa chủ bị hầu hết những người dân trong vùng khinh ghét vì quá khứ gia đình. Thông qua quá trình kể câu chuyện này, bí mật của những nhân vật khác cũng dần được tiết lộ. Truyện được viết với thời gian phi tuyến tính, gợi nhớ đến lối kể truyện truyền miệng, đường dây câu chuyện thường xuyên bị ngắt giữa chừng và những nhân vật khác thay phiên nhau tiếp nối mạch truyện. Các nhân vật đều là những con người bị gạt ra khỏi xã hội. Vì vậy, câu chuyện là cái nhìn về xã hội từ ngoài rìa của những con người không còn thuộc về nó nữa.

Tiểu thuyết chia làm ba đường dây câu chuyện riêng biệt, cuối cùng tất cả đều liên kết nhau bằng kết thúc bùng nổ với bạo lực. Một phong cách rất Faulkner. Nhưng khác với những tiểu thuyết khác viết theo phong cách này ở chỗ: cuối cùng nhân vật chính trong mỗi câu chuyện thường gặp nhau thì Faulkner lại không bao giờ tạo ra một cảnh chung có cả Christmas và Lena – hai trong số ba nhân vật chính. Mặc dù dường như họ được kết nối với nhau một cách vô hình: có thể Chirstmas vừa là hóa thân ẩn dụ cho người cha của đứa trẻ trong bụng Lena, đồng thời lại chính là đứa trẻ đó. Đứa trẻ là câu trả lời của Faulkner cho định mệnh tàn bạo không thể tránh khỏi đã nguyền rủa vùng đất phía Nam ấy. Chẳng có lối thoát nào cho những tổn thương quá khứ ngoài việc tự tạo nên những mầm hi vọng mới. Và Faulkner để cho chúng ta tìm ra điều ấy ở đứa trẻ của Lena.

Ở Nắng tháng Tám, Faulkner đã cho thấy một thế giới có chuẩn mực xã hội quá khắt khe, thiếu linh động, bảo thủ và con người phải chịu đựng bằng cách vờ như khuất phục khối bêtông hiện thực của ngoại giới, của những sự việc dường như chẳng liên quan đến họ. Đó là một thế giới chẳng có gì thích ứng với nhau, chẳng có điều gì kết nối, và Faulkner cũng không cố gắng tìm ra sự kết nối. Ông chỉ trộn lẫn chúng vào nhau trong hệ thống câu chuyện của mình để chúng ta cảm nhận những nghịch lí đó.

Nhận xét của báo chí thế giới

Nói rằng Nắng tháng Tám là một màn trình diễn ấn tượng thật chẳng phải là nói quá chút nào… Faulkner không chỉ tích hợp trong cuốn sách này thứ văn phong quyến rũ của sức mạnh và cái đẹp: ông còn cho phép một vài nhân vật của mình, nếu không phải là nhân vật chính, thỉnh thoảng được quyền hành động vô cớ, nằm ngoài những khuôn mẫu xã hội… Nghĩa là, Faulkner tự cho mình lí lẽ và sự thương cảm đối với hệ thống trong thế giới của ông.

J. Donald Adams | New York Times

Quyển sách như rực lửa với sự phẫn nộ dữ dội trước bạo lực, sự ngu ngốc và lòng kiêu hãnh – một quyển sách tuyệt vời.

Spectator

Faulkner có một sức sáng tạo không mệt mỏi, trí tưởng tượng phong phú, và ông thường viết như một thiên thần.

Arnold Bennett

Kodaki
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Phía sau trang sách

Tình miệt thứ trong phù sa câu chữ

Published

on

By

Tập truyện ngắn này bao gồm những truyện mà tôi thích. Khi tập hợp để in thành sách, tôi ngồi lựa chọn lại thật kỹ càng, bởi tôi mong muốn trao gởi đi những điều trân quý nhất của mình dành cho độc giả, như một lời tri ân cho những người đã ưu ái đồng hành cùng văn chương của mình.

12 truyện ngắn này là những câu chuyện của miệt đồng bưng chín nhánh sông mà đâu đó trong cuộc đời chúng ta vẫn thường bắt gặp. Xoay quanh những câu chuyện là chữ “tình”. Tôi vẫn thường nghĩ, con người ta trong cuộc đời này chẳng ai thoát khỏi được chữ tình. Chữ tình quấn lấy chúng ta, dắt dìu chúng ta đi qua nỗi buồn, dẫn chúng ta chạm đến niềm vui. Chữ tình khiến chúng ta đắng đót với niềm đau nhưng cũng chính cái chữ tình đó lại là nỗi thương để chúng ta bám víu vào mà sống hết đoạn đời phù sinh thế thái này.

Người viết vì tình mà viết. Người đọc vì tình mà buồn vui theo từng con chữ, xa xót theo từng phận đời, và hả hê với điều thiện lành được hồi đáp sau bao đoạn trường trầm luân.

Có một lần ngồi trên chuyến phà đêm Châu Giang, tôi chợt nghĩ mình chỉ là một dòng phù sa của muôn triệu dòng phù sa đang chảy tràn khắp miệt đồng bưng châu thổ. Tôi đem đến những điều dung dị, chất phác và hào sảng như là bản tính vốn dĩ của người Cửu Long đã ăn sâu vào gốc rễ nội tâm và căn cơ chính mình.

Có bận tôi về Đồng Tháp, ghé cái chợ quê mà hồi nhỏ hay để dành năm trăm, một ngàn để mua dăm ba thứ bánh quê, tôi ngồi sụp xuống và lựa chục loại rồi hí hửng xách lên chạy về khoe với mấy cậu mấy dì. Tôi chẳng thể ăn hết được mớ bánh hôm đó, nhưng vui lạ lùng. Thể như tôi tìm thấy chính mình sau những đãi bôi thị thành. Tôi thấy niềm vui của mình sao giản đơn đến lạ! Hóa ra mỏi gót điêu linh nơi phố xá hào nhoáng thì cái gốc rạ chân quê vẫn là thứ mà tâm tưởng chính tôi luôn hoài vọng.

Có lẽ, dấu chân tôi chưa đi hết nổi dải đất bạt ngàn phù sa miền Tây, đôi tai chưa nghe hết chuyện hào sảng xứ này, đôi mắt chưa thể tận tường hết những thứ đẹp đẽ của sóng nước bưng biền, hay thâm tâm chưa thể trọn vẹn thấu hiểu hết vùng châu thổ, nhưng tôi vẫn luôn thích viết về xứ này. Cái xứ gì mà hổng hết chuyện để viết. Có lần tôi nói vậy với một bạn văn phía Bắc. Bạn nói, thì cứ viết đi, viết đến cạn cùng cuộc đời, chưa chắc viết hết trọn một vùng đất. Bởi đất ôm cả đời người. Người ta sống thác gì đó, gieo neo dâu bể thế nào thì cũng về với đất quê xứ mình mà thôi!

Vậy nên, tôi cứ viết hoài về miền đất này, ngõ hầu đem đến cho độc giả của mình cái “tình” miệt thứ, cái “thương” đồng bưng. Càng viết tôi lại càng thấy mình như mắc nợ vào sóng nước phù sa câu chữ. Viết hoài hổng hết. Viết hoài vẫn cứ muốn viết.

Viết và gởi đến độc giả đã thương yêu câu chữ của mình, cũng như nếu một ai đó hữu duyên cầm trên tay cuốn sách nhỏ này, thì mời bạn một lần lắng lòng lại, lật từng trang sách, nghe tôi kể chuyện buồn miệt thứ. Nhưng mà, người miệt thứ buồn đó rồi lại vui đó, như sóng nước xứ này vơi rồi lại đầy, như phù sa châu thổ muôn đời vẫn dâng người những mùa màng tốt tươi.

Tống Phước Bảo

Đọc bài viết

Phía sau trang sách

Hồ: Một nỗi buồn điềm tĩnh và dịu dàng

Published

on

By

Tiểu thuyết Hồ của Banana Yoshimoto viết về những nỗi đau, những mất mát của con người và cách họ vượt qua nó. Các nhân vật trong Hồ như Chihiro, Nakajima, Mino, Chii… đều có những thương tổn sâu sắc trong quá khứ. Với đề tài như thế, câu chuyện sẽ dễ sa đà vào nhiều trường đoạn cảm xúc nặng nề nhưng Banana vẫn luôn giữ được sự điềm tĩnh, dịu dàng trong văn phong giống như ở những tác phẩm trước đây đã quen thuộc với bạn đọc Việt Nam như: Kitchen, Vĩnh biệt Tugumi, N.P…

Hồ được Banana lấy cảm hứng từ câu chuyện của giáo phái Aum Shinrikyo. Độc giả có thể nhận thấy mô hình công xã mà Nakajima sống ngày còn nhỏ phần nào tương tự với mô hình của giáo phái này. Aum Shinrikyo cũng xuất hiện trong tác phẩm 1Q84 của Murakami Haruki dưới hình thức hư cấu. Qua đó, người đọc thấy được sự khác biệt trong cách khai thác cùng một chủ đề của hai nhà văn. Nếu như trong 1Q84, Haruki đề cập nhiều đến những tác động chính trị – xã hội xoay quanh mô hình phi nhân của Aum thì ở Hồ, Banana chọn một góc nhỏ để viết về hậu chấn tinh thần của những đứa trẻ khi phải chịu sự giáo dục tẩy não trong một cộng đồng không đề cao cái tôi cá nhân. Và chi tiết mà Banana chọn để khắc họa nỗi đau của những đứa trẻ ấy khi lớn lên vừa đơn giản, vừa ám ảnh: Nakajima kẹp vỉ nướng bánh dày vào nách khi ngủ mỗi lần “cảm thấy sắp mơ phải cái gì đáng sợ” bởi đó là vật mà mẹ cậu rất quí; Chii mãi chìm đắm trong những giấc ngủ; Mino sống lặng lẽ từng ngày và đôi khi truyền hộ thông điệp mà người em gái say ngủ muốn nói cho người khác…

Nỗi buồn của các nhân vật dù được Banana viết ra thật nhẹ nhàng nhưng không vì thế mà người đọc có cảm giác hời hợt. Bởi vì, cái đau của họ không phải là cái đau của một người vừa qua cơn khủng hoảng tâm lí, vẫn chưa hết bàng hoàng và không thể chấp nhận hiện thực. Ngược lại, họ tự tách mình ra khỏi chính bản thân mình, đứng ở một nơi xa để ngắm nhìn nỗi đau của mình, chịu đựng nó, chấp nhận nó. Đó là cách để họ vừa giữ lại những kỉ niệm tươi đẹp trong quá khứ, vừa giữ lại nỗi buồn đã tiềm ẩn trong kí ức ấm áp ấy.

Đọc bài viết

Cafe sáng