Book trailer

Chỉ ngu ngơ mới biết cười: Lời châm biếm xã hội thượng lưu từ kiều nữ nước Mỹ Edith Wharton

“Đó là một số phận đáng căm hận – nhưng làm sao để thoát khỏi nó? Cô có lựa chọn nào chăng?”

Published

on

Chi tiết tác phẩm

“Tâm kẻ khôn ngoan ở chốn phiền muộn,
tâm kẻ ngu ngơ ở chốn nô cười.”

– Ecclesiastes 7:4

Câu trích này trong Kinh Cựu Ước chính là nguồn gốc cho tiêu đề tiểu thuyết thứ tư Chỉ ngu ngơ mới biết cười (The House of Mirth, 1905) của Edith Wharton – một trong những nữ tiểu thuyết gia quan trọng nhất đầu thế kỷ 20. Bằng con mắt quan sát nhạy bén và bề dày am hiểu xã hội, nữ nhà văn một lần nữa đã để lại ấn tượng khó phai mờ với bức tranh toàn cảnh về “chốn nô cười” tức giới thượng lưu xứ cờ hoa, đang chuyển mình ở ngã rẽ thế kỷ nơi đời sống vật chất hưởng lạc dần biến mỗi cá nhân thành những món hàng phi nhân tính.

Edith Wharton là người phụ nữ đầu tiên vinh dự nhận giải Pulitzer cho Văn học năm 1921. Bàn về sức ảnh hưởng của Wharton, nhà phê bình nghệ thuật John Updike từng nói: “Nếu có một nữ tác gia người Mỹ nào của thế kỷ 20 được đánh giá cao hơn Edith Wharton thì trong đầu tôi không còn nảy ra một cái tên nào khác.” Sinh ra và lớn lên trong một gia đình New York giàu có, giữa những tập tục khuôn cứng mà bà thường phản kháng, có thể nói Edith Wharton là một trường hợp đặc biệt tuy nằm trong lòng xã hội thượng lưu nhưng sở hữu tầm nhìn sắc sảo của người đứng từ trên cao nhìn xuống. Hơn 40 tác phẩm lớn nhỏ trong 40 năm hành văn của bà là tiếng nói phê phán chính môi trường bà đang sống, là vũ khí tấn công xã hội hào nhoáng nhưng ô trọc, nơi đạo đức băng hoại, nhân bản lung lay. Trong đó, tiểu thuyết Chỉ ngu ngơ mới biết cười ra đời năm 1905 được đánh giá là một trong những tác phẩm châm biếm xã hội xuất sắc nhất và nổi tiếng nhất của Edith Wharton.

Tác phẩm lần đầu tiên ra mắt công chúng trong hình thức ấn bản nhiều kỳ trên tạp chí Scribner’s Magazine và đã bán được 140,000 bản trong năm đầu tiên phát hành. Chỉ ngu ngơ mới biết cười đã củng cố một vị trí vững chắc cho Edith Wharton trên văn đàn, mở đường cho những tiểu thuyết sau này của bà bao gồm cả tác phẩm The Age of Innocence (Thời thơ ngây) giúp mang về cho bà giải Pulitzer cho Văn học năm 1921. Chỉ ngu ngơ mới biết cười cũng là tác phẩm tiên phong cho dòng sách “tiểu thuyết tập tục” (Novel of Manners), trong đó người viết cố gắng tái hiện một hệ thống xã hội trong một giai đoạn lịch sử nhất định với những phong tục, tập quán, giá trị, quan niệm được miêu tả cặn kẽ, thường là thuộc về giai tầng đặc quyền đặc lợi. Qua các tác phẩm xuất sắc của mình và đặc biệt là Chỉ ngu ngơ mới biết cười, Edith Wharton đã sánh ngang với những tên tuổi lớn như Jane Austen, Henry James, Evenlyn Waugh trong việc đặt nền móng cho thể loại nói trên. Tiểu thuyết này cũng trở thành nguồn cảm hứng dồi dào cho môn nghệ thuật thứ bảy với ba lần được chuyển thể thành phim, hai lần vào năm 1918 và một lần năm 2000. Trong đó phiên bản điện ảnh sau này đã chiếm được đông đảo cảm tình từ phía công chúng và thậm chí thu về nhiều giải thưởng cùng đề cử danh giá với sự xuất hiện của kiều nữ Gillian Anderson – ngôi sao của loạt phim truyền hình đình đám Hồ sơ tuyệt mật (The X-Files) – trong vai nữ chính Lily Bart.

Lily Bart của Chỉ ngu ngơ mới biết cười  là nhân vật thường xuyên xuất hiện trong danh sách những nữ chính tiểu thuyết có sức ảnh hưởng nhất trong lịch sử văn chương hiện đại. Là con nhà trâm anh thế phiệt nhưng sớm táng gia bại sản, Lily Bart mất cả cha mẹ lẫn mọi vinh hoa phú quý đã vây bọc cuộc sống của cô từ rất sớm. Dưới sự cưu mang của người bác, cùng “một túi tiền eo hẹp đến khó tin”, Lily Bart nuôi quyết tâm phải sống một cuộc sống sung sướng an nhàn và cách duy nhất cô tin mình có thể đạt được điều đó là cưới một vị hôn phu giàu có để củng cố vị trí trong giới thượng lưu. Tuy nhiên, cuốn theo những sòng bài, những vũ hội thâu đêm suốt sáng, cô trở nên túng thiếu và chính từ khoảnh khắc Lily Bart vướng vào mối quan hệ làm ăn mờ ám với chồng của người bạn thân mà cô bắt đầu trượt dốc không phanh, va đập vào từng thanh chắn trên đường lăn xuống khỏi nấc thang xã hội. Edith Wharton đã miêu tả số phận bi thảm của nàng Lily Bart xinh đẹp với sự chính xác đầy chua chát, ban đầu bị “bạn thân” phản bội, rồi gia đình quay lưng, giới thượng lưu ghẻ lạnh… cứ thế cho đến khi cuối cùng cô rớt xuống tầng lớp lao động và chìm vào nghiện ngập, thậm chí may mắn lắm mới không sảy chân làm gái bán hoa. Mọi nỗ lực vươn dậy từ cú vấp ngã dường như chỉ càng làm viễn cảnh của cô trầm trọng hơn. Chuỗi những ứng viên cô có thể lấy làm chồng cũng dường như ngày càng thu hẹp lại đáng ghê tởm và thật bi kịch khi Lawrence Selden, người đàn ông duy nhất thực sự có thể cứu vớt cô khỏi số phận thê thảm này đã tới trễ một bước.

Ở Lily Bart ta thấy thấp thoáng bóng dáng của Becky Sharp trong Hội chợ phù hoa (Vanity Fair, 1848), Scarlett O’Hara trong Cuốn theo chiều gió (Gone With The Wind, 1939), những người phụ nữ cô đơn gần như không bạn bè, chỉ biết lợi dụng nhan sắc và sự khôn ngoan để chuyên tâm đeo đuổi mục đích duy nhất là sống một đời hưởng thụ. Ta cũng thấy cả hình ảnh của Anna Karenina (Anna Karenina, 1877), quý cô St. Petersburg yêu kiều mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân tù túng và vướng vào mối quan hệ ngoài luồng cấm kỵ với Nam tước trẻ trung Vronsky. Giống như Lily Bart, Anna Karenina cũng bất lực trước guồng quay phi nhân tính của giới thượng lưu và cuối cùng đã chết chẹt dưới bánh xe tàu hỏa như để hoàn thiện cho ẩn dụ đó.

Từng có một nhà phê bình người Chicago phê phán Edith Wharton cùng tiểu thuyết Chỉ ngu ngơ mới biết cười rằng bà đã quá chìm đắm trong việc miêu tả “sự suy đồi của cái bị gọi sai lệch là ‘tầng lớp cao quý’ hay ‘giai cấp được ưu tiên.’” Thực chất thì xã hội mà Wharton khắc họa đúng là không có gì cao quý, dù nó ăn vận đủ thứ ngọc ngà châu báu xa xỉ: đó đúng là một xã hội nhỏ nhen, mờ ám, rỗng tuếch, và thậm chí thô kệch trong bản chất “tiền trao cháo múc”. Dưới vòm trời đó người phụ nữ được nuôi dạy với tư tưởng rằng cô ta suốt đời chỉ có chức năng làm vật trang trí và là công cụ tiến thân cho người chồng (nên là) giàu có của mình. “Đó là một số phận đáng căm hận – nhưng làm sao để thoát khỏi nó? Cô có lựa chọn nào chăng?” Lily Bart đã chua chát nhận xét như thế vào một đêm cô đánh bạc thua trắng. Là sản phẩm của nền văn minh sinh ra cô lẫn cha mẹ cô, Lily thiếu sót mọi kiến thức kinh tế xã hội thật chất lẫn những kỹ năng sinh tồn thiết yếu giúp cô tự nuôi sống bản thân. Làm sao có thể đổ lỗi cho Lily Bart khi cô không thể chống lại “những xu hướng được kế thừa kết hợp với những luyện tập từ sớm”, để rồi bị nhào nặn thành “một sinh vật bất lực khi ra ngoài phạm vi nhỏ hẹp của nó như loài hải quỳ bị đứt lìa ra khỏi đá. Cô được tạo tác để trang trí và làm người khác vui sướng; thiên nhiên làm tròn đầy lá hoa hồng và sơn màu cho ngực chim ruồi còn vì mục đích gì nữa?” Lily không tìm thấy niềm hạnh phúc nào trong con đường đã vạch sẵn cho cô, nhưng cô cũng không nhìn thấy một lối rẽ nào khác; cô không thể chạy thoát, không biết cách chạy thoát, không biết chạy thoát đi đâu. Lily Bart đơn giản chưa từng có được một cơ hội.

“Một xã hội phù phiếm chỉ có thể sở hữu tầm quan trọng mạnh mẽ thông qua những gì mà tính phù phiếm của nó hủy diệt,” khi viết như vậy Edith Wharton đã phát biểu ý nghĩa của toàn bộ sự nghiệp văn chương đời bà: từ trong lòng “chốn nô cười” bà nắm bắt được chính tầm quan trọng này và cống hiến gần như cả cuộc đời để khắc họa những con người phù phiếm bất hạnh ấy. Thông qua bức tranh thượng lưu mà nạn nhân chính là Lily Bart trong Chỉ ngu ngơ mới biết cười, Edith Wharton một lần nữa hoàn thành sứ mạng của mình: lên án một xã hội tôn thờ kim tiền và danh vọng, chỉ biết hủy hoại những thứ xinh đẹp và trinh bạch phía trong. Có lẽ chính vì thế mà tuy được sáng tác cách đây hơn một thế kỷ, tiểu thuyết vẫn vẹn nguyên những giá trị cốt lõi và tiếp tục cuốn hút bao thế hệ người đọc.

Hết.

Vĩnh Ngân

Book trailer

Group – Liệu Pháp Chữa Lành Tâm Lý: Hình thức trị liệu độc đáo giải phóng ẩn ức cá nhân

Published

on

By

Group – Liệu pháp chữa lành tâm lý là cuốn hồi ký về quá trình trị liệu tâm lý của Christie Tate – một luật sư thành đạt hiện sống và làm việc ở Chicago. Dù đạt được rất nhiều thành công trong sự nghiệp, Tate vẫn không cảm thấy hài lòng về bản thân. Cô miễn cưỡng đồng ý tham gia trị liệu, chấp nhận phơi bày những cảm xúc trần trụi nhất của mình trong một căn phòng giữa sáu người hoàn toàn xa lạ – đó là những người cùng trong nhóm trị liệu. Hình thức này đã giúp cô tìm lại kết nối với con người và cả chính bản thân mình.

Chuyến khám phá tâm hồn đầy đau khổ thông qua hình thức trị liệu độc đáo

Sang chấn tâm lý; trầm cảm, khép mình; cô đơn, lạc lõng; căm ghét bản thân; thất bại trong các mối quan hệ… là những vấn đề về tâm lý đã đeo bám Christie Tate mỗi ngày từ khi cô còn nhỏ. Dù sống trong gia đình kiểu mẫu, được yêu thương hết mực nhưng Tate vẫn cảm thấy cô đơn như trẻ mồ côi: buồn không thổ lộ, bệnh chẳng thở than. Mọi suy nghĩ, cảm xúc, cô đều ém nhẹm trong lòng. Ở tuổi 27, tuy là sinh viên Luật đạt điểm số cao nhất, Tate chỉ mong mỏi một điều: được chết. Điều gì đã tạo nên một Tate bất bình thường như vậy? Tại sao Tate muốn chết? Vấn đề của Tate khởi phát từ đâu?

Không chỉ mang trong mình những u uất do sang chấn tâm lý và trầm cảm, Tate còn phải chịu đựng biếng ăn suốt thời niên thiếu cho đến tuổi trưởng thành. Đời đưa đẩy, Tate được kết nối với một chuyên gia trị liệu tâm lý. Group – Liệu pháp chữa lành tâm lý mang đến hình thức trị liệu độc đáo: sự tham gia của một bác sĩ và một nhóm người lạ.

Tác phẩm là chuyến khám phá tâm hồn đầy đau khổ thông qua dục vọng của một cá nhân, một kẻ cô độc chịu nhiều thương tổn về cảm xúc mà không được hướng dẫn để nhận thức đúng về mình. Bởi khát khao được đắm chìm trong tình yêu, thoát khỏi sự giày vò của nỗi cô đơn mà Tate đã bất chấp tất cả để có được một mối quan hệ, dù độc hại. Muốn sửa chữa chính mình là một trong những lý do khiến Tate quyết định tham gia trị liệu NHÓM. Rốt cuộc, nhóm trị liệu tâm lý của Tate sẽ làm những gì để “giải cứu" đời cô ấy?

Đối mặt với những cảm xúc trần trụi nhất là cách để giải phóng ẩn ức cá nhân

Việc lột trần tâm hồn và đời sống chẳng có gì đáng tự hào ra trước một nhóm người lạ chưa bao giờ là việc dễ dàng. Ấy thế mà khi tham gia vào nhóm trị liệu của bác sĩ Rosen, Tate đã phải phơi bày tất tần tật cuộc sống cá nhân ra với nhóm: chuyện ăn uống, yêu đương, hẹn hò trai gái, công việc… Nhưng chính nhờ thế Tate đã dần gỡ bỏ bao u uất bấy lâu để trở thành cô nàng dám thể hiện bản thân, chứng tỏ được lòng can đảm và khí chất tự thân.

Câu chuyện được kể ra đây hoàn toàn là chuyện của cá nhân tác giả, với cách sống và cách hành xử đậm nét văn hóa phương Tây. Do đó, có thể với nhiều độc giả Việt, các yếu tố hợp thành cuốn sách sẽ khiến nhiều người “bội thực” hay sốc vì vượt ra khỏi các giá trị văn hóa truyền thống Á Đông. Người đọc sẽ bắt gặp những tình huống dở khóc dở cười, thậm chí gây bực bội về hành động chọn bạn tình ngốc dại của Tate khi những người cô chọn đều là những “bad boy, bad guy” không say xỉn, nghiện ngập thì “đã có chủ”. Tate can đảm kể lại tất cả mọi việc bằng những trang văn miêu tả chuyện tình dục một cách chân thực và trần trụi.

Nhưng như bất cứ hình thức trị liệu tâm lý nào, mấu chốt vấn đề luôn được lôi ra đối thoại trực diện để đạt hiệu quả điều trị cao nhất. Tuy hình thức trị liệu này khá mới mẻ ở Việt Nam nhưng không còn xa lạ ở các nước phương Tây. Việc đề cập khá chi tiết đến các phân cảnh tình dục trong cuốn hồi ký nhằm cung cấp cho người đọc đầy đủ thông tin và cái nhìn toàn diện về một quá trình trị liệu mà biết đâu trong cuộc sống, mỗi người chúng ta sẽ cần tham khảo, áp dụng để chữa lành chính mình, nhất là với thế hệ trẻ ngày nay.

Cuộc đời tươi đẹp hơn khi được nhìn nhận ở tất cả các khía cạnh

Group – Liệu pháp chữa lành tâm lý đã thể hiện đầy đủ các khía cạnh và sắc thái của cuộc sống hiện đại: từ đẹp đẽ tới xấu xí, từ tuyệt vọng tới khấp khởi hy vọng, từ buồn tủi tới mừng rỡ hân hoan... Trên tất cả, cuốn sách này giúp ta nhận ra rằng, đôi khi ta có thể bị người này người nọ làm cho tổn thương, nhưng luôn có những người sẵn lòng mở rộng vòng tay giúp ta tái hòa nhập – trở về.

Cùng với nhóm, Tate đã học được nhiều điều: tái kết nối với bản thân và mở lòng với mọi người, can đảm thừa nhận thất bại và nhục nhã, không còn sợ hãi trước cô đơn, trở thành con người như mình mong muốn. Trên hết thảy mọi điều, cô đã đạt được ước mơ giản dị nhất đời mình: trở thành người đàn bà hạnh phúc.

Thông qua tác phẩm Group – Liệu pháp chữa lành tâm lý, người đọc sẽ được tham gia vào hành trình chữa lành lắm gian truân của Christie Tate, cùng khóc cùng cười với cô; để rồi, tìm thấy niềm vui và hy vọng cho cuộc sống của mình.

Trích đoạn

“Hẳn có một lý do nào đó khiến tôi cảm thấy cô đơn và tách biệt đến thế, một lý do nào đó khiến trái tim tôi trở nên trơn tuột không kết dính. Tôi không biết lý do đó là gì, nhưng tôi có thể cảm nhận nhịp đập của nó mỗi khi nhắm mắt ngủ và ước rằng mình đừng bao giờ tỉnh dậy nữa.”

***

“Nếu không dám nói lời từ chối trong những mối quan hệ, bạn sẽ không bao giờ có cảm giác gần gũi, thân mật.”

***

“Nếu bạn thực sự muốn có những mối quan hệ thân mật, muốn được là chính mình, bạn cần phải nhận thức được từng cảm xúc đã và đang bóp nghẹt bản thân từ khi bạn còn là một đứa trẻ. Những nỗi cô đơn, lo lắng, tức giận, sợ hãi.”

Nhận xét của báo chí thế giới

“Cần rất nhiều can đảm để lột trần tâm hồn mình ra trước mặt nhà trị liệu, nhưng khi có thêm sáu người lạ tham gia vào nhóm thì điều đó trở thành một hành động của lòng tin. Trong cuốn Group - Liệu Pháp Chữa Lành Tâm Lý, Christie Tate đưa độc giả vào cuộc hành trình vừa đau lòng vừa vui nhộn, vừa kinh ngạc vừa cứu rỗi tâm hồn… Cuốn sách này là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của sự kết nối...”

Lori Gottlieb, tác giả sách bán chạy nhất Maybe You Should Talk to Someone

“Một cuốn hồi ký đầu tay chói lọi... Độc giả sẽ không thể nào cưỡng lại sức hút tham gia vào cuộc kiếm tìm vừa nghiêm túc vừa hóm hỉnh của Tate cho một tình yêu đích thực và lâu dài.”

Publishers Weekly

Về tác giả

Christie Tate

Christie Tate sống và làm việc tại Chicago, đã đóng góp nhiều bài luận trên các tờ New York Times, Rumpus, Washington Post, Chicago Tribune, McSweeney’s Internet Tendency, Eastern Iowa Review... Bên cạnh sự nghiệp viết blog và viết văn, cô còn làm luật sư. Group – Liệu pháp chữa lành tâm lý là cuốn hồi ký đầu tay của cô. Hiện tác phẩm đã nhận được hơn 4.000 lượt review và được đưa vào danh sách Editors’ Pick của Amazon.

Đọc bài viết

Book trailer

Lực lượng Mãnh Hổ: Cuộc điều tra không khoan nhượng về tội ác chiến tranh năm 1967

Published

on

By

Tác phẩm Lực lượng Mãnh Hổ là một cuộc điều tra không khoan nhượng về tội ác chiến tranh năm 1967 ở miền Trung Việt Nam. Hai nhà báo thực hiện phóng sự này là Michael Sallah và Mitch Weiss đã được trao giải Pulitzer 2004.

Lực lượng Mãnh Hổ nằm trong danh sách những tác phẩm hay nhất năm 2006 theo bình chọn của các tờ báo như: Washington Post Book World, San Francisco Chronicle, Pittsburgh Post-Gazette và St. Louis Post-Dispatch.  

Tội ác bị chôn vùi suốt 30 năm của Lực lượng Mãnh Hổ

Vào buổi đầu của chiến tranh Việt Nam, năm 1965 Quân đội Mỹ đã thành lập một đơn vị chiến đấu có tính chất thử nghiệm với tên gọi “Lực lượng Mãnh Hổ,” tập hợp những người lính tinh nhuệ và gan dạ nhất.

Là trung đội viễn thám thuộc Sư đoàn Dù 101, Mãnh Hổ được trao rất nhiều quyền tự do, ít bị giám sát. Nhiệm vụ của họ là tìm nơi kẻ thù ẩn nấp để quân đội dội bom trúng mục tiêu. Họ được phép đến những nơi mà không có đội nào đến được, hòa làm một với rừng sâu, quên đi chính mình để thâm nhập vào tâm trí kẻ thù. Mỗi lần hành quân trong rừng của họ có thể kéo dài nhiều tuần liền.

Cuộc thử nghiệm này đã dẫn đến hậu quả khôn lường.

Những chuyện xảy ra trong suốt bảy tháng Mãnh Hổ sa chân xuống vực sâu là một cơn ác mộng. Lực lượng Mãnh Hổ đã gây ra vô số tội ác ghê gớm đối với dân thường ở vùng Quảng Ngãi – Quảng Tín trong suốt năm 1967. Lục quân Mỹ bắt đầu điều tra về tội ác chiến tranh của đơn vị này từ năm 1971. Cuộc điều tra kéo dài 4 năm sau đó và hồ sơ cho thấy lính Mãnh Hổ đã giết ít nhất 81 dân thường, vi phạm nhiều quy định quân đội. Cục điều tra của Lục quân Mỹ đã đề nghị kết án nhiều thành viên Mãnh Hổ. Nhưng tập hồ sơ bị lờ đi và rơi vào quên lãng suốt gần 30 năm.

Hai nhà báo đoạt giải Pulitzer vạch trần tội ác của Lực lượng Mãnh Hổ bằng nhiều nguồn tài liệu phong phú

Lực lượng Mãnh Hổ là thành quả của phóng viên Michael Sallah, Mitch Weiss và John Mahr từ nhiều năm điều tra, lần giở lại hồ sơ tuyệt mật, phỏng vấn những cựu thành viên Lực lượng Mãnh Hổ. Nhiều sự thật ghê gớm đã được tiết lộ trong loạt bài Buried Secrets, Brutal Truths (Bí mật chôn vùi, Sự thật tàn bạo) trên tờ Toledo Blade. Loạt bài này đã được trao giải thưởng Pulitzer hạng mục Báo chí năm 2004; từ nền tảng đó, Sallah và Weiss lại tiếp tục viết thêm quyển sách Lực lượng Mãnh Hổ đầy ắp tư liệu, giàu sức thuyết phục.

Xét về mặt nội dung, Lực lượng Mãnh Hổ có thể được chia làm hai phần. Phần đầu tiên thuật lại quá trình sa đọa của Mãnh Hổ khi trở thành đơn vị vô tổ chức và tàn nhẫn bậc nhất. Một cựu thành viên đã thuật lại với phóng viên rằng mục tiêu lúc bấy giờ của Mãnh Hổ là “hễ thấy gì động tĩnh là giết.”

Đến phần hai, cuốn sách thuật lại quá trình điều tra không khoan nhượng của sĩ quan Gustav Apsey sau 5 năm xảy ra cuộc thảm sát. Công việc của ông gặp nhiều khó khăn vì thiếu cơ sở dữ liệu. Thêm vào đó, do qui định của luật pháp, những người lính tàn bạo nhất lại là những người không phải chịu tố tụng vì họ đã rời khỏi quân đội. Lời khai của những thành viên miễn cưỡng chấp nhận trả lời trong cuộc điều tra cũng làm dấy lên sự nghi ngờ về mức độ tin cậy, một phần lí do là vì họ đã phải chịu di chứng hậu chấn thương về tinh thần. Khi phỏng vấn những cựu thành viên trong Lực lượng Mãnh Hổ và các nhân chứng người Việt, Sallah và Weiss đã cố gắng tìm hiểu lí do tại sao cuộc điều tra trước đây bị ngăn chặn, tại sao không có ai bị xét xử vì tội giết người.

Lực lượng Mãnh Hổ đặt ra nhiều câu hỏi nhân quyền đau đớn

Nhiều người lính trong Lực lượng Mãnh Hổ đã xuống tay giết người không chút nao núng khi cố gắng “giảm thiểu tối đa cảm xúc liên quan đến những sự kiện đang diễn ra.” Một người lính còn phát biểu rằng: “Vùng thung lũng này là nơi tồi tệ với tất cả chúng ta. Nhưng ta không cẩn phải chăm chăm nhìn thường dân để chọn mục tiêu. Chúng ta là Mãnh Hổ. Chúng ta thượng đẳng hơn.”  

Những thành viên trong Lực lượng Mãnh Hổ đều có số phận khác nhau, tất cả đều chỉ có điểm chung là thiện chiến. Sau khi rời khỏi Mãnh Hổ, có nhiều người vào tù ra khám, có nhiều người chết trẻ vì bị ung thư hay sơ gan, hoặc tự sát; một trong những người tàn ác nhất được miêu tả trong sách đã qua đời ở tuổi 34.

Lực lượng Mãnh Hổ được viết theo lối tường thuật ở ngôi thứ ba, kể lại những sự việc đã xảy ra như đang ở thì hiện tại mà không có bất kì bình luận xen giữa nào của phóng viên. Điều này đem lại cảm giác sống động, khách quan cho người đọc tương tự như trải nghiệm khi xem phim tài liệu không có lời bình theo phong cách direct cinema. Tuy vậy, khi các sự kiện càng được kể đơn giản thì càng có sức lay động.

Những câu chuyện thương tâm trong Lực lượng Mãnh Hổ có thể khiến người đọc bứt rứt; nhưng đồng thời, lại khó lòng buông sách xuống vì phải suy tư miên man về nhiều câu hỏi nhân quyền được đặt ra.   

Nhận xét của báo chí thế giới

“Hấp dẫn… Sallah và Weiss đã hoàn thành xuất sắc công việc khi kể lại không chỉ tổng quan câu chuyện chiến đấu mà còn cả những nỗi đau thường trực của các cá nhân.”

- Roger K. Miller | Pittsburgh Post-Gazette

“Tôi đã tường thuật về cuộc chiến kéo dài và chắc chắn rằng lời kể của các tác giả là đáng tin cậy... Lực lượng Mãnh Hổ bổ sung khía cạnh đáng sợ và sống động vào kiến thức của chúng ta về thảm kịch xảy ra ở Việt Nam cũng như sự hiểu biết của chúng ta về chính mình. Nhất định sẽ được đón nhận trong tương lai.”

- Stanley Karnow | Washington Post Book World

“Sallah và Weiss góp tiếng nói của họ cùng với những người lính Mãnh Hổ, người dân Việt Nam và những người thân yêu của họ. Thành quả là một câu chuyện hấp dẫn trải dài gần bốn thập kỷ và giúp định nghĩa lại Chiến tranh Việt Nam.”

- Bill Frogameni | Salon

“Mạnh mẽ... Cấu trúc xuất sắc và thật đáng kinh ngạc... Với Lực lượng Mãnh Hổ, Sallah và Weiss đã giành được vị trí bên cạnh Seymour Hersh (Chain of Command), Michael Herr (Dispatches) và Mark Bowden (Black Hawk Down) trong vai trò những nhà biên niên sử chiến tranh... Ngay lập tức thu hút sự chú ý và công bằng... Một bài thuyết trình xuất sắc và đầy đau đớn.”

- Joel Turpinseed | Minneapolis Star-Tribune

“Mạnh mẽ... Câu chuyện này được thể hiện lần đầu tiên dưới dạng loạt bài trên Toledo Blade, đã giành được giải Pulitzer cho Michael Sallah và Mitch Weiss. Quyển sách xứng đáng nhân đôi thành tích.”

- Ike Seamans | Miami Herald

“Đáng suy nghĩ... Sallah và Weiss đã cung cấp cho công chúng Mỹ câu chuyện được ráp nối này và bày tỏ lòng trắc ẩn đối với những người lính bị treo cổ đã phải chịu toàn bộ trách nhiệm về các sự kiện... Đây là một ví dụ sáng giá về cách báo chí có thể hoàn thành mục đích cao quý nhất là thông báo và vì thế đã trao quyền phán xét lại cho công chúng.”

- Edward Nawotka | San Francisco Chronicle

“Một câu chuyện hấp dẫn, một câu chuyện sẽ khiến người đọc vừa kinh hoàng vừa xấu hổ.”

- William Wineke | Wisconsin State Journal

“Một sự trình bày tuy rắc rối nhưng hấp dẫn về những gì có thể xảy ra khi một đơn vị quân đội tinh nhuệ chịu sự lãnh đạo kém và có mức độ thương vong cao... Các tác giả kể lại những chi tiết phức tạp theo phong cách báo chí trực diện khiến độc giả khó lòng đặt sách xuống”

- Robert Ruth | Columbus Dispatch

“Vừa nghiêm túc vừa xác đáng... Các tác giả đã truyền tải rất sinh động môi trường khắc nghiệt nơi những người lính bắt buộc phải tồn tại. Lực lượng Mãnh Hổ xuất hiện thật kịp thời.”

- Jack Kelly | American Heritage

“Rất lôi cuốn.”

- Dylan Foley | Denver Post

“Một câu chuyện hấp dẫn về con người trong chiến tranh, đúng thời điểm để nhìn lại các sự kiện ngày nay vì nó dẫn tới sự lo ngại sâu sắc.”

- George Herring, tác giả của Americas Longest War: The United States and Vietnam, 1950-1975

Về tác giả

Michael Sallah
Mitch Weiss

Hai tác giả Michael Sallah & Mitch Weiss được trao giải thưởng Pulitzer, thể loại Phóng sự Điều tra vào năm 2004 cho loạt bài về Lực lượng Mãnh Hổ trên tờ Toledo Blade. Họ cũng đã nhận được nhiều giải thưởng tiểu bang và quốc gia trong sự nghiệp.

Sallah từng được Hiệp hội các Nhà báo Chuyên nghiệp vinh danh là Phóng viên xuất sắc nhất ở bang Ohio. Ông hiện là biên tập viên mảng điều tra cho tờ Miami Herald.

Weiss đã cộng tác nhiều năm với Associated Press. Ông hiện là biên tập viên của tờ Charlotte Observer.

Đọc bài viết

Book trailer

Buông – Để thảnh thơi, an lạc và hạnh phúc

Published

on

By

Trong đời sống thường ngày, chúng ta cũng có thể có những phút “giác ngộ”: đời là vô thường, là bóng câu qua cửa sổ, là bọt bèo, là giấc mộng... Nhưng ta chỉ giật mình “ngộ” một chút rồi quên, rồi “trôi lăn” theo những tham sân si, những quấn quýt chằng chịt vô cùng hấp dẫn không sao thoát nổi.

Chính vì thế, trong cuốn sách Buông, ngoài những trải nghiệm về chuyện học Phật của bản thân, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc còn chia sẻ về vai trò của thiền định như là phương tiện rốt ráo giúp ta biết “dừng lại”, “thôi đi”, giúp ta nhận ra những “điên đảo mộng tưởng”, để từ đó biết sống cân bằng hơn, có sức khỏe tốt hơn, thảnh thơi và hạnh phúc hơn.

Góc nhìn hài hước, độc đáo của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc về những vấn đề phức tạp

Trong bức thư giáo sư Cao Huy Thuần gửi cho bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc trích ở đầu tác phẩm Buông có viết: “Tiên học Phật, hậu học cái gì cũng được…” Nhận xét hóm hỉnh này đã khái quát tinh thần chung của cả cuốn sách: tâm an lạc là điều thiết yếu cần phải có trước tiên, những cái khác tự khắc sẽ đến sau.

Trong Buông, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã giải thích ngắn gọn những vấn đề phức tạp bằng cách tiếp cận hài hước, dí dỏm nhưng đem lại cho người đọc nhiều bất ngờ. Điều này thể hiện rõ nhất qua bài thơ viết ngay đầu sách là “Biết rồi còn hỏi!”:

“Tôi ngồi trước tượng Phật
Viết lăng nhăng mỗi ngày
Để khi nào bí thì hỏi
Phật tủm tỉm cười
Biết rồi còn hỏi!

Chỉ với năm câu thơ ngắn gọn, trực tiếp vào thẳng vấn đề, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã có thể gửi gắm một thông điệp rất ý nghĩa là: Câu trả lời đã có sẵn trong mỗi người, không phải ở một đấng tối cao nào. “Viết lăng nhăng” ở đây không phải là xem nhẹ những gì mình viết mà là không đặt nặng những vấn đề bên lề, những kết quả hay hào quang có thể đến từ việc viết. Viết không phải để làm việc. Viết là để vui, cũng như bất cứ hoạt động an dưỡng tinh thần nào khác.

Dung lượng ngắn gọn nhưng truyền tải được nhiều thông điệp ý nghĩa

Cũng trong bài thơ “Biết rồi còn hỏi!” ở ngay khổ tiếp theo, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc còn nhìn thấy một vấn đề phổ quát khác vốn là nguyên cớ gây ra cơn phiền muộn cho nhiều người. Với góc nhìn độc đáo, ông nhận ra bài học cuộc đời ở ngay chính tấm biển hiệu mà có lẽ nhiều người qua đường chẳng mấy ai chú ý:

“Sáng ra đường phố
Từng bước như đi dạo
Không thấy nở hoa sen
Ngước mắt nhìn lên
Một tấm biển to chữ đỏ
Đồ ngu cao cấp
Cửa hàng Fashion
Rơi dấu hỏi…”

Phát hiện này của ông có thể khiến người đọc dễ dàng bật cười nhưng đồng thời cũng nhận ra được thông điệp ngầm ẩn rằng: Vật chất chỉ là chuyện phù du.

Tất cả những bài viết còn lại trong Buông cũng đều ngắn gọn như thế với tinh thần “ý tại ngôn ngoại” vốn kiệm lời của thiền. Do đó, dù Buông là tập hợp 15 bài viết xen kẽ thơ của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nhưng sách tổng cộng chỉ có 141 trang, thích hợp cho cả người bận rộn đọc giữa những khoảng thời gian nhàn rỗi hiếm hoi.  

Cách tiếp cận đa dạng giúp người đọc hiểu thấu đáo về thiền trong cuộc sống

Ở tác phẩm Buông, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cũng có một bài viết ghi lại những suy tư vào thời kì dịch bệnh căng thẳng trong năm vừa qua. Trước tình cảnh không thể đi ra ngoài vì giãn cách, ông điềm nhiên nhận thấy có một giải pháp rất đơn giản mà hiệu quả là: “Nếu không ra ngoài được thì hãy đi… vào trong.” Thoạt tiên, người đọc có thể bật cười nhưng sau đó phải gật gù trước cách ông dùng thiền để giải thích và mở rộng vấn đề. Qua đó, ông cho rằng nếu ta có thể sống với tâm tĩnh lặng thì dù bên ngoài có biến động thế nào, ta vẫn sẽ an nhiên tự tại.

Không chỉ có góc nhìn hóm hỉnh, với nền tảng kiến thức sâu rộng, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc còn có thể giải thích một vấn đề ông đưa ra bằng nhiều hướng tiếp cận đa dạng, phong phú. Qua đó, ông vừa bộc lộ quan điểm bản thân, vừa tổng hợp được cả những quan điểm từ cổ chí kim để giới thiệu đến độc giả. Chẳng hạn, trong bài viết “Mùa Cô-vi: Nhắc chuyện Độc cư/ Thiền định/ Kham nhẫn/ Tri túc”, ông vừa trích dẫn bài kệ của Trần Nhân Tông, vừa nêu ra liệu pháp dùng thiền để chữa trị cho căn bệnh thời đại ngày nay là S.A.D (viết tắt của Stress: căng thẳng; Anxiety: lo âu; Depression: trầm cảm). Chính vì vậy, những ý kiến của ông trong mỗi bài viết đều mang tính thuyết phục cao mà đọc vẫn nhẹ nhàng dưới cách diễn đạt hài hước.

Một điểm đặc biệt nữa trong tác phẩm Buông chính là những tranh minh họa của họa sĩ Lê Ký Thương. Ông từng có thời gian dài sống ở chùa, ăn chay trường nên vô cùng thấm nhuần tinh thần thiền và Phật giáo. Chính vì vậy, toàn bộ tranh minh họa Lê Ký Thương vẽ cho Buông với những đường nét tròn, cách điệu đơn giản, tạo cảm giác thư thái, nhẹ nhõm khi ngắm nhìn đã truyền tải trọn vẹn tinh thần mà bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc muốn gửi gắm đến độc giả qua cuốn sách này. 

Trích đoạn

Lúc dịch bệnh tràn lan như vầy thì lời khuyên tốt nhất là nên “ở nhà một mình” (Home Alone, nhớ không?). Mọi người nên “Stayhome” trong “Homestay” của mình. Bất đắc dĩ mới phải ra đường khi thật sự cần thiết.

Độc cư nhiều khi dễ căng thẳng, buồn chán, dễ gây lộn, dễ “phá thành sầu” bằng chai alcool (không phải để sát khuẩn) mà để sinh sự cho sự sinh.

(trích Mùa Cô-vi: Nhắc chuyện Độc cư/ Thiền định/ Kham nhẫn/ Tri túc)

Khi xảy ra một chuyện phiền não nào đó thì nó dắt dây dắt nhợ, chuyện xưa chuyện sau... lải nhải hoài không dứt! Nhưng phiền não... cũng rất cần thiết đó chớ! “Phiền não là Bồ đề” mà! Không có phiền não thì ta không nhận ra Bồ đề, ta cứ để mình “trôi lăn” mãi trong khổ đau thôi. Cũng như nhờ có đau bụng mà ta biết bị “viêm ruột thừa” để kịp thời đi mổ!

(trích 4 lời nguyện rộng lớn)

Đã gần cả tiếng đồng hồ ngồi bên Thầy, tôi đứng dậy xá Thầy và nói: “Nãy giờ học với Thầy nhiều quá rồi, giờ xin Thầy cho một chữ thôi trước khi ra về”.

Thầy cười:

“BUÔNG”!

(trích Buông)

Về tác giả

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc sinh năm 1940 tại Phan Thiết, Bình Thuận. Ông tốt nghiệp tiến sĩ y khoa quốc gia, Y khoa Đại học đường Sài Gòn năm 1969.

Ông đã xuất bản hơn 30 tác phẩm với nhiều chủ đề như viết cho tuổi mới lớn, viết cho các bà mẹ, tùy bút, tạp văn, thơ… Nhiều tác phẩm của ông được công chúng yêu thích như: Già ơi chào bạn, Gió heo may đã về, Thư gửi người bận rộn…

Đọc bài viết

Cafe sáng