Trà chiều

8 câu chuyện đáng nhớ về đội ngũ y tế trong đại dịch COVID-19

Published

on

Ba năm qua, lần đầu tiên thế hệ chúng ta chứng kiến một dịch bệnh có quy mô, tầm ảnh hưởng và sức tàn phá lớn đến thế. SARS-COV-2 lần đầu tiên xuất hiện tại thành phố Vũ Hán, cướp đi tính mạng của bác sĩ Lý Văn Lượng – người đầu tiên cảnh báo về dịch viêm phổi cấp gây ra do virus. Những năm tiếp theo, các biến chủng và biến chứng của dịch bệnh dường như luôn đặt loài người vào tình thế bị động. Ở tiền phương cuộc chiến, đội ngũ y tế, chuyên viên nghiên cứu khoa học và các tình nguyện viên là những người đánh cược mạng sống và sức khỏe của mình để nghiên cứu, áp dụng phương pháp chữa và phòng dịch để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của hàng tỷ người trên thế giới.

Đối phó với đại dịch có tỷ lệ tử vong cao, họ mang trên mình gánh nặng thể xác và tinh thần khôn tả. Bên cạnh đó, số lượng lớn các y bác sĩ được chuyển đến điều trị COVID-19 cũng đặt áp lực lớn cho những người ở lại, phải đảm bảo bệnh viện vận hành bình thường và chữa trị cho những căn bệnh khác. Năm 2020 và 2021 đã thử thách tính kiên cường và dẻo dai của hệ thống chăm sóc sức khỏe, chứng kiến sự vất vả, kiên trì của đội ngũ y tế Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung.

Nhân kỷ niệm 67 năm ngày thầy thuốc Việt Nam (27.02.1955 – 27.02.2022), Bookish xin điểm lại 8 câu chuyện vui buồn, đủ các sắc thái tình cảm của những con người bình thường mà phi thường; đã, đang và sẽ chiến đấu với dịch bệnh mỗi ngày.

Bức tranh của em Nguyễn Hồng Hoài Diệp, gửi đến dì Đinh Thị Trí Hên, hiện đang công tác tại bệnh viện Nhân dân 115 – giải Nhất cuộc thi vẽ “Con thương chiếc áo Blouse” do CHIR và Nhà Sách Phương Nam phối hợp tổ chức.

*

Hà Nội, Việt Nam

Bác sĩ Nguyễn Văn Tập (giữa) và các cán bộ y tế cùng đơn vị | VOV

“Một cuộc điện thoại. Một ngày để gói ghém hành lý. Một khoảnh khắc cuối cùng nhìn lại cuộc sống bên ngoài, để rồi sau đó dành hàng tuần hoặc hàng tháng tiếp theo ở một nơi mà nhiều người đang đứng trước cánh cửa tử. Mỗi bước chân tôi đi, lòng tôi chưa bao giờ cảm thấy buồn sâu sắc đến thế. Với tôi, bước vào cơ sở điều trị COVID-19 hệt như bước đến mép vực sâu, và nhảy ùm xuống”.

“Hoang mang và lo ngại. Chúng tôi chưa bao giờ tiếp xúc gần với một bệnh nhân COVID, huống gì là chăm sóc họ. Nói theo cách nào đó, chúng tôi hoàn toàn lạc lối. Nhiều người trong số chúng tôi đến 2 giờ sáng vẫn không thể chợp mắt được”.

Bác sĩ Đinh Văn Tập và điều dưỡng viên Nguyễn Thị Thu Hương nhớ lại cái ngày định mệnh ấy, khi họ nhận lệnh về điều trị tại khoa COVID-19 của bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội. Đây là trải nghiệm hoàn toàn mới toanh với họ – những người có gần 20 năm kinh nghiệm trong ngành y. Với cảm xúc hỗn độn, cả hai cùng bước vào chiến trường chống lại COVID-19 – căn bệnh đã giết chết hàng triệu người trên toàn thế giới.

*

Bangalore, Ấn Độ

Khi bác sĩ trẻ Sriram Sunil bắt đầu ca làm việc tại một bệnh viện công ở Bangalore, việc đầu tiên anh làm là kiểm tra xem bệnh nhân nào sống sót qua đêm.

Là bác sĩ thực tập đang làm việc năm đầu tiên, phần lớn khối lượng công việc đổ dồn lên anh và các đồng nghiệp cùng trang lứa vì phần lớn bác sĩ cấp cao vẫn lo ngại về việc nhiễm virus. Anh cho biết, vào giữa tháng 9.2020, thường có hơn 500 bệnh nhân COVID-19 nhập viện cùng lúc, với ít nhất 50 ca trong số đó cần chăm sóc đặc biệt. Nhiều bệnh nhân đến từ các vùng quê nghèo lân cận.

Các nhân viên y tế tại Ấn Độ phàn nàn rằng họ không đủ trang thiết bị để ứng phó với đại dịch. Riêng bệnh viện của Sunil có sở hữu một số trang phục bảo hộ cá nhân, chẳng hạn như áo choàng y tế, nhưng không phải loại tiêu chuẩn. Cực chẳng đã, anh thường phải mặc nhiều lớp áo scrub (bộ đồ vải sử dụng trong phẫu thuật) chồng lên nhau. Có lần, các lớp vải này khiến anh cảm thấy ngột ngạt và nóng nực đến mức dường như anh sắp ngất đi khi đang ép ngực cho một bệnh nhân đang hấp hối.

*

Houston, Mỹ

Khoảng 2 giờ sáng trong đêm hè oi ả, trong phòng ngủ tại nhà riêng, bác sĩ Orlando Garner thức giấc vì một tiếng động mạnh. Anh nhảy ra khỏi giường và thấy vợ mình, Gabriela, đã ngất xỉu, trán nóng bừng vì sốt – cơn sốt mà chỉ vài giờ trước đó đã tấn công anh và con trai, bé Orlando Jr. mới 3 tuổi. Hai ngày sau, cơn sốt lây lan đến cô con gái sơ sinh của họ, Veronica.

Gần năm tháng sau, bác sĩ Garner – công tác tại đơn vị Chăm sóc tích cực (ICU) tại Đại học Y khoa Baylor – vẫn còn ám ảnh bởi những gì xảy đến với gia đình mình vào mùa hè năm ngoái: Anh đã vô tình mang virus corona về nhà và khiến vợ cùng các con trải qua cơn bệnh nặng.

“Tôi cảm thấy tội lỗi vô cùng,” anh nói, “Đây là công việc của tôi, những gì tôi muốn làm. Và nó suýt nữa là giết chết con tôi, suýt nữa giết chết vợ tôi – tất cả chỉ vì tôi.”

*

Wales, Vương quốc Anh

Maria Driscoll là Chuyên viên Phân tích Dữ Liệu tại Siemens Healthineers (công ty công nghệ y tế hàng đầu thế giới có trụ sử tại Đức). Công việc chính của cô là thu thập, xử lý và thực hiện các phân tích dữ liệu thống kê để giúp Siemens Healthineers cải thiện sản phẩm và giải pháp y tế. Cô cảm thấy hài lòng với công việc, nhưng vẫn muốn đóng góp nhiều hơn nữa trong thời điểm khó khăn này. May mắn là, Siemens Healthineers cho phép nhân viên tại chi nhánh Vương quốc Anh và Ireland tạm nghỉ phép để làm tình nguyện viên cho Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS).

Maria nắm bắt ngay cơ hội và nhanh chóng gọi điện cho bố của cô, người đang công tác tại bộ phận nhân sự, Ban Y Tế Đại học Cardiff and The Vale – nơi có trách nhiệm điều phối nhân sự và dịch vụ cho các cơ sở y tế địa phương. Maria nhớ lại rằng, “Khối lượng công việc của họ tăng lên theo cấp số nhân, họ phải thuê thêm hơn 1.000 nhân viên để hỗ trợ các bệnh viện điều trị COVID-19. Tôi hỏi bố mình: bố có cần con giúp không? Ông nói có, con có thể đến đây ngay lập tức chứ?”

*

Boston, Mỹ

Điều dưỡng viên Aformia Bekele, công tác tại bệnh viện Brigham & Women, Boston | The Harvard Gazette

“Bình thường tôi làm việc ở khu nội trú, khoa Phẫu thuật ung thư; nhưng trong thời kỳ đại dịch, toàn bộ tầng này đã được chuyển đổi thành đơn vị điều trị COVID-19. Chăm sóc cho các bệnh nhân này mang đến những thách thức phi thường. Đầu tiên, tôi đã trải qua những cơn lo lắng và sợ hãi cùng cực khi tiếp xúc với virus và lỡ đâu mang nó về nhà, lây bệnh cho gia đình tôi. Bên cạnh đó, công việc này vắt kiệt sức bạn. Các điều dưỡng viên phải liên tục xoay vần giữa các nhiệm vụ khác nhau để giảm thiểu số lượng thiết bị bảo hộ được dùng. Chúng tôi giúp bệnh nhân ăn uống, dọn dẹp vệ sinh cá nhân, gọi điện và video cho người thân của họ. Dành nhiều thời gian và công sức đến thế, để rồi nhìn sức khỏe họ trở nên xấu đi, buộc phải trao đổi với gia đình bệnh nhân về những tình huống đau lòng nhất – đủ loại cung bậc cảm xúc. Các bệnh nhân thường có nồng độ oxy thấp và có thể đột ngột trở nặng.

Dĩ nhiên, chứng kiến những bệnh nhân của mình khổ sở chưa bao giờ là chuyện dễ dàng, nhưng tôi sẽ không bao giờ từ bỏ ai trong số họ. Tôi nuôi dưỡng hy vọng và nguyện cầu rằng, mỗi người trong họ đều sẽ sống sót. Tôi hân hoan khi có ai đó xuất viện, tôi mỉm cười khi họ có thể đoàn tụ với gia đình. Hơn hết, tôi biết ơn sự hỗ trợ của gia đình tôi. Điều đó đã khích lệ tôi bước tiếp.”

– Điều dưỡng viên Aformia Bekele, công tác tại bệnh viện Brigham & Women, Boston

*

Barcelona, Tây Ban Nha

BBC Instagram

Từ tháng 3.2020, Bệnh viện del Mar đã chữa trị cho số lượng lớn các bệnh nhân COVID-19 – nhiều người phải nằm trong khu Chăm sóc đặc biệt. Một trong số đó là ông Isidre Correa, và hôm nay ông đã bắt đầu hồi phục. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, ông lại được chiêm ngưỡng cảnh biển Barcelona – với sự hỗ trợ tận tình của đội ngũ y bác sĩ nơi đây. Quả là chẳng có gì tuyệt vời bằng không khí trong lành của biển cả 🌊🐚

*

Durham, Mỹ

Cuộc thi làm thơ Haiku về trải nghiệm của cán bộ y tế trong dịch bệnh COVID-19

Bạn giúp tôi cắt tóc.
“Chết bỏ”, nàng nói và cười to.
Thôi thì sẽ mọc lại.

– Blair Chesnut, Lập trình viên Phân tích cao cấp – Sinh lý học phân tử


Nâng cao chiếc iPad.
Qua màn hình, gia đình tạm biệt.
Cầu nguyện, hơi thở cuối.

– Ashley Acken, Giáo sĩ Hành chính Lâm sàng Cao cấp, Bệnh viện Đại học Duke


Cháu mình vừa ra đời
Không thể gặp; cũng chẳng thể ôm
Hy vọng, vẫn hy vọng

– Lesley Stanford, Chuyên gia Dinh dưỡng Lâm sàng, Dịch vụ dinh dưỡng


Hằng ngày kính mờ sương
Miễn phí cho nhân viên y tế
Đã tiêm vắc-xin, yay!

– Chelsea Walsh, Y tá lâm sàng, Trung tâm Sức khỏe Trẻ em Duke


Một con virus mới,
Nhanh chóng đánh chiếm thế giới này,
Y tế ta sẽ thắng.

– Nathan Wise, Chuyên viên Phân tích tài chính, Bệnh viện Duke Raleigh.

*

Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Lá thư từ em Nguyễn Đông Nghi, gửi đến ba là chú Nguyễn Phi Long, hiện đang công tác tại Bệnh viện Quân Y TP. Hồ Chí Minh.

“Ba ơi? Thế là đã mấy tuần ba đi trực liên tục ở cơ quan không về, mẹ cũng đi làm nhưng thật may mắn khi không phải ở lại. Vì thế con vẫn còn có bờ vai để cảm thấy bình yên bên mình. Chưa bao giờ con từng chứng kiến một dịch bệnh khủng khiếp thế này! Hàng ngày đọc báo, con thấy các cô chú bác sĩ phải gồng mình để cứu chữa bệnh nhân, động viên, giúp đưa mọi người đi cách ly bất kể lúc nào. Các cô chú mặc đồ bảo hộ suốt ngày chắc nóng lắm ba nhỉ? Rồi con thấy một em bé hai tuổi ở nhà khóc mếu máo khi thấy mẹ xuất hiện trên tivi. Con thương em đó quá ba ơi!

Vì cộng đồng, vì nhân dân phục vụ mà có những nhân viên y tế thậm chí đã sáu bảy mươi ngày rồi vẫn chưa được gặp lại gia đình đó ba. Chao ôi! Giá mà không có dịch bệnh thì cuộc sống của mọi người đều bình an và không bị đảo lộn. Con vẫn luôn tự hào về ba, người luôn cố gắng để điều trị cho bệnh nhân. Và cứ thế mỗi ngày ba vẫn luôn gắn bó với công việc chữa trị cho bệnh nhân, đi trực theo lịch phân công của bệnh viện. Con vẫn luôn tự hào có ba làm nghề cứu bệnh giúp đời. Ba cứ yên tâm chữa bệnh cho tất cả mọi người đều khỏe mạnh để họ còn được về bên gia đình. Đó là niềm vui hạnh phúc của người làm nghề Y, phải không Ba?”

*

Nhân ngày thầy thuốc Việt Nam, Bookish.vn và Nhà Sách Phương Nam xin gửi lời cảm ơn sâu sắc gửi đến các cán bộ y tế, đội ngũ nghiên cứu và tình nguyện viên – những chiến sĩ áo trắng phi thường, những người đồng hành và ân nhân của những trái tim Việt, là người truyền động lực cho chúng học cách “không từ bỏ”. Đi qua đại dịch, chúng ta rồi sẽ ổn thôi.

Bức tranh của em Trần Hạ Minh Khuê, gửi đến bác sĩ Trần Công Chính, hiện đang công tác tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Đức, tỉnh Quảng Nam.

Vững tin vào một Việt Nam hồi phục và khỏe mạnh!

Hết.

Trà chiều

Thư viện nhỏ nhất nước Ý

Published

on

By

Có một làn không khí mát lành thổi qua những ngọn đồi và những ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe buýt thu nhỏ màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu. Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý. Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích. Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Trong hơn mười năm, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh những cuốn sách thông thường, nơi đây còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm của bản thân cho thấy những năm tháng dạy ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Có một làn gió mát lành thổi qua những ngọn đồi và ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu.

Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là IL Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý.

Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích.

Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Suốt 19 năm qua, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi khi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh việc cho và cho mượn sách, ông còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông Antonio La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm dạy học của mình ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe IL Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Hạnh
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Trà chiều

Annyeong: Hơn cả một lời chào

Published

on

By

"Các bạn vẫn biết Annyeong là 'Xin chào' trong tiếng Hàn. Thế nhưng các bạn có biết từ gốc tiếng Hán của nó là gì không? Vốn dĩ câu chào này có một nghĩa hơi khác 'xin chào' một chút đấy."

Cô Linh đã hỏi cả lớp như thế vào ngày đầu tiên của lớp sơ cấp hai tại Trung tâm Ngôn ngữ tiếng Hàn. Khi nghe cô hỏi câu này, tôi hết sức ngạc nhiên vì tôi không nghĩ một câu chào cơ bản, đơn giản như annyeong lại có thể mang một ý nghĩa sâu xa nào đấy. Hơn nữa, tôi vốn tưởng rằng annyeong là từ thuần Hàn, không phải Hán Hàn. Cho đến khi học lớp sơ cấp hai ở thời điểm đó, tôi không quan tâm lắm việc tra gốc từ Hán của những chữ Hàn được học trong lớp. Khi ấy, cả lớp không ai trả lời được câu hỏi của cô. Mọi người im lặng chờ nghe cô giải đáp vì những "tiết lộ" về tiếng Hàn của cô luôn thú vị và khi nói về tiếng Hàn, lúc nào cô cũng tràn đầy sự đam mê, nhiệt huyết.

"Annyeong vốn dĩ xuất phát từ chữ Hán là 'An ninh' (安寧) đấy."

Khi cô vừa nói ra điều này, tôi không thể ngăn bản thân mình "ồ" lên một tiếng. Tôi hết sức ngỡ ngàng, tuy chỉ mỉm cười nhẹ ngoài mặt nhưng thực ra trong đầu tôi đang cười lớn tiếng, cảm giác vô cùng thỏa mãn, hài lòng vì mọi thứ như rơi vào đúng khớp của nó. Annyeong, annyeong, annyeong... Khi đã biết nó đi từ gốc chữ Hán là "An ninh" thì càng đọc càng thấy hợp lí, thấy cách người Hàn phát âm chữ Hán rất gần người Việt. Trong tám tháng ngắn ngủi tôi được học tiếng Hàn, đã không ít lần tôi ngỡ ngàng với việc này. Thế nhưng, trường hợp của chữ Annyeong có lẽ là khiến tôi ngỡ ngàng nhất. Cô Linh giải thích tiếp.

"Annyeonghaseyo là chia động từ sang thể mệnh lệnh của Annyeonghata thôi. Như các bạn đã biết seyo là hãy làm gì đó. Vậy, Annyeonghaseyo nghĩa gốc là, tôi nói từ tiếng Hán luôn nhé. 'Hãy làm cho bản thân mình an ninh'. Nghĩa là 'Hãy làm cho bản thân mình an toàn'. Vậy nên cũng có nghĩa là 'Hãy chú ý cẩn thận', 'Hãy giữ gìn sức khỏe'. Nó gần nghĩa với 'Bảo trọng' đó. Qua thời gian, dần dần người ta sử dụng nó thành câu chào luôn. Vì vậy, nó có đặc trưng là vừa dùng để chào lúc mới gặp mặt, vừa chào tạm biệt cũng được. Nghĩa là vừa Hello, vừa Goodbye được luôn."

Tôi thật sự rất rất thích phần giải thích của cô về Annyeonghaseyo. Lời giải thích này đã giúp tôi hiểu ra rất nhiều điều. Khi xem phim Hàn, quả thật tôi có nghe các nhân vật chào nhau lúc mới gặp, lúc tạm biệt đều là "Annyeong", tuy nhiên tôi cũng không mấy chú ý lắm tới chi tiết này.

Buổi học này đã diễn ra cách đây gần hai năm... Tôi luôn nghĩ rằng tôi sẽ mãi mãi ghi nhớ những điều hay, thú vị cô đã dạy về tiếng Hàn trong lớp. Tuy nhiên, khi thời gian ngày càng chồng từng tầng từng lớp dày đặc mà tôi ngày càng rời xa tiếng Hàn, tôi sợ rằng một lúc nào đó mình sẽ quên hết. Bây giờ, có lẽ cũng đã quá muộn rồi. Kí ức sau hai năm bị biết bao nhiêu câu chuyện từ sách vở, phim ảnh, báo chí, cuộc sống xung quanh ghi đè lên bộ nhớ ít ỏi nên có lẽ phần ghi nhớ về tiếng Hàn không còn nhiều nữa. Vì vậy, dù muộn nhưng tôi vẫn muốn ghi lại được bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Tôi tự trách mình rất nhiều vì ngày xưa sao không chịu ghi chép ngay khi về nhà sau mỗi buổi học. Hầu như, buổi học nào, cô cũng chỉ ra một điều gì đó thú vị.

Nhân vật Oh Sung Moo trong W - Ảnh: MBC

Kể từ khi biết nguồn gốc của Annyeong, khi xem phim hoặc nghe nhạc Hàn, tôi bỗng dưng vô tình chú ý đến chữ này hơn. Lí do khiến tôi nhớ đến Annyeong nhiều như vậy là vì tháng chín vừa qua, tôi rất nghẹn ngào khi nghe một nhân vật nói câu đơn giản này. Đó là Oh Sung Moo trong W. Có lẽ, cũng nên kể một chút về bộ phim, về tình huống ông nói Annyeong và vì sao nó khiến tôi nghẹn ngào như thế khi xem phim. W kể về chuyện tình giữa Kang Chul, một nhân vật truyện tranh và Oh Yeon Joo, con gái của chính tác giả bộ truyện đã tạo nên Kang Chul. Oh Sung Moo chính là người họa sĩ đã vẽ nên bộ truyện W và là bố của Oh Yeon Joo. Khi thế giới W đến hồi kết thúc, đòi hỏi chỉ có thể tồn tại hoặc Sung Moo hoặc Kang Chul, Sung Moo đã quyết định hi sinh để Yeon Joo đến được với Kang Chul. Khoảnh khắc cuối cùng, khi ông lái xe và dừng xe giữa đường để nhìn con gái từ đằng xa, trước lúc ông tan biến, ông đã nói: "Bố yêu con nhiều lắm. Annyeong." W có rất nhiều cảnh buồn nhưng tôi không khóc ở bất cứ cảnh nào, thế mà vào cảnh đó, tôi cảm thấy cổ họng như nghẹn lại, mắt ươn ướt nước. Bao nhiêu kí ức về chữ Annyeong khi học trong lớp ùa về. Tôi hiểu được rằng khi Sung Moo nói câu chào ấy với Yeon Joo, nó có rất nhiều nghĩa. Đó có thể là lời chào Yeon Joo vì ông đã phải rất cố gắng để chạy xe đến kịp thời nhìn con gái lần cuối. Đó đồng thời cũng là lời từ biệt con. Hơn nữa, còn có thể hiểu nó theo nghĩa "bảo trọng" như gốc của chữ này, rằng "hãy giữ sức khỏe nhé con gái yêu", "hãy bình yên nhé con gái yêu". Tuy nhiên, dù dịch sang tiếng Việt hay tiếng Anh thì cũng chỉ có một lựa chọn mà thôi và sẽ lớp mất đi ít nhất một lớp nghĩa. Trong bản dịch tiếng Việt mà tôi xem của phim14 thì subteam dịch là: "Chào con". Trong bản dịch tiếng Anh mà tôi thử tìm xem của trang Boxasian thì subteam dịch là: "Goodbye". Ở trường hợp này, tiếng Việt giữ được hai lớp nghĩa là hello, goodbye cùng lúc nhưng sang tiếng Anh thì chữ Goodbye chỉ còn một lớp nghĩa. Thực ra, nếu truy nguồn gốc của chữ Goodbye để ra nó là xuất phát từ chữ: "God be with you" thì ta cũng có thể thấy là bản thân chữ Goodbye có hai lớp nghĩa, nghĩa "God be with you" lại gần giống với nghĩa gốc "hãy chú ý an toàn" của Annyeong. Vậy là, trong cả tiếng Việt và tiếng Anh đều giữ được hai lớp nghĩa của chữ này, trong đó có một lớp nghĩa giống là "Goodbye" (đây cũng là lớp nghĩa chính yếu, quan trọng nhất ở ngữ cảnh này), và một lớp nghĩa khác ở mỗi ngôn ngữ (tiếng Việt thì giữ được thêm nghĩ Hello, tiếng Anh thì giữ được thêm lớp nghĩa Take care). Dù vậy, tôi vẫn nghĩ nếu thực sự hiểu hết các lớp nghĩa của Annyeong thì khi xem phim, đặc biệt là trong cảnh phim W ấy, sẽ rất thấm. Tôi nghĩ rằng nếu ngày hôm đó, cô Linh không giảng giải cho cả lớp biết nguồn gốc của chữ Annyeong, có lẽ khi xem W đến phân đoạn ấy, tôi đã không xúc động như vậy.

Ảnh từ phim You who came from the star

Gần đây, Annyeong lại khiến tôi xúc động trong một ngữ cảnh khác. Khoảng thời gian đọc Chiến tranh và Hòa bình khiến tôi rất nhức đầu. Vì vậy, khi đọc được phân nửa tiểu thuyết đồ sộ ấy, tôi quyết định dừng lại để xem một phim thuần giải trí nhằm xả stress. Tôi không nhớ mình đã suy nghĩ, tính toán thế nào, rốt cuộc tôi lại chọn phim You who came from the star để xem. Thực ra cũng dễ hiểu, đó là một trong những phim góp phần đẩy mạnh làn sóng Hallyu những năm gần đây khi mà phim truyền hình Hàn gây được ảnh hưởng lớn trên toàn châu Á càng ngày càng ít. Tôi rất thích phim You who came from the star ở khía cạnh giải trí, nó khiến tôi có những trận cười thỏa thuê và thực sự nạp lại được năng lượng để tiếp tục đọc Chiến tranh và Hòa bình. Trong You who came from the star, có một bài hát tôi rất thích: đó chính là bài Annyeong do Hyorin trình bày. Có lẽ, vì sợ mất đi lớp nghĩa đặc trưng của Annyeong nên nhà sản xuất phim đã dịch bài này sang tiếng Anh là Hello, Goodbye. Bài Annyeong trong phim là minh chứng rất rõ cho sự đa lớp nghĩa của chữ này. Lợi dụng sự đa lớp nghĩa này, người nhạc sĩ sáng tác đã tạo nên lời bài hát thật xúc động khi dùng phép chơi chữ trong lời. Dưới đây, tôi sẽ trích phần điệp khúc lời bài hát này:

"사랑이 왔는데
그댄 떠난대
기다렸는데
더 볼 수가 없대
늘 바보처럼
흐르는 눈물이 말해
안녕이젠 Goodbye
Hello Hello Hello
Hello Hello."

"Tình yêu đã đến rồi.
Vậy mà anh nói anh phải ra đi.
Em bảo em sẽ chờ anh.
Nhưng anh lại nói không thể gặp em nữa.
Em như một kẻ ngốc.
Những dòng lệ như muốn nói với em rằng:
Lời chào bây giờ là lời chia tay.
Hello Hello Hello
Hello Hello."
(tạm dịch từ các bản dịch tiếng Anh tham khảo trên mạng)

Ảnh từ phim You who came from the star

Trong đoạn này, hãy chú ý câu: "안녕이젠 Goodbye". Trong đó, 안녕 (Annyeong), 이젠 (Ijen là cách gọi tắt của 이제 + 는, có nghĩa: bây giờ). Như tôi đã trình bày ở trên, có thể tạm xem Annyeong có ba lớp nghĩa: Hello, Goodbye, Take care/To be peaceful. Lời bài hát này chính là chỉ định một lớp nghĩa cụ thể cho Annyeong trong ba lớp nghĩa đã biết đó. Tôi tự diễn dịch tâm trạng của cô gái như sau: "Trước đây, chúng ta nói Annyeong khi mới gặp nhau, khi chào tạm biệt nhau, khi dặn dò nhau hãy chú ý cẩn thân. Nhưng bây giờ, anh đã rời xa em rồi. Em hiểu rằng lúc này, giữa chúng ta, Annyeong chỉ có thể là lời chào tạm biệt mà thôi." Khi xem qua Vietsub bài hát này của những subteam khác nhau trên Youtube, tôi nhận thấy hầu như mọi người đều dịch là: "Lời chào bây giờ là lời chia tay." Tôi nghĩ rằng đây là một phương án hợp lí vì nó giữ lại được tinh thần gốc trong tiếng Hàn. Subteam dịch ra được tiếng Việt câu này chứng tỏ là dịch trực tiếp từ tiếng Hàn hoặc có am hiểu chút ít về tiếng Hàn chứ không phải dịch thông qua tiếng Anh. Bởi vì, khi đi một vòng dạo qua các trang dịch lời bài này sang tiếng Anh, ở đoạn ấy tôi thấy hầu như đều dịch là: "Goodbye now, goodbye." Tôi rất bất ngờ khi phát hiện những người dịch đoạn này sang tiếng Anh lại dịch như vậy vì nó không giống lắm tinh thần với câu gốc trong tiếng Hàn. Hơn nữa, thực ra để dịch gần giống nghĩa từ câu tiếng Hàn sang tiếng Anh cũng không phải là khó lắm. Tôi tự hỏi sao họ không dịch là: "Hello is now Goodbye" nhỉ. Sự nghịch lí trong câu này nghe sẽ thú vị hơn "Goodbye now, goodbye" mà. Tuy rằng, trong tiếng Hàn không có ý chỉ sự đối nghịch giữa chủ ngữ - vị ngữ mà chỉ có ý loại trừ bớt nghĩa của chủ ngữ thôi. Dù sao, dịch như thế nào cũng không bằng cảm nhận trực tiếp từ ngôn ngữ gốc.

Vậy là, bài viết của tôi đã đi đến hồi kết thúc. Tôi mong những ghi chép này của tôi không chỉ giúp ích bản thân mình mà còn phần nào giúp ích cho những bạn thích xem phim Hàn, thích nghe nhạc Hàn nhưng chưa thể thu xếp học tiếng Hàn được. Hi vọng, cũng như cô Linh đã truyền cảm hứng cho tôi, tôi cũng có thể truyền một chút cảm hứng cho bạn, giúp bạn thấu hiểu hơn về chữ Annyeong khi xem phim, nghe nhạc. Tôi đã muốn viết bài về chữ Annyeong từ lâu nhưng cứ lần lữa mãi. Hôm nay, nhân dịp đầu năm mới, tôi muốn viết bài này như một sự khởi đầu cho chuỗi bài tôi sẽ viết về tiếng Hàn trong thời gian sắp tới. Vì tôi chỉ học tiếng Hàn trong khoảng thời gian ngắn và đã ngừng học từ rất lâu nên số bài viết có lẽ chỉ rất ít, đếm trên đầu ngón tay mà thôi. Tuy vậy, tôi tự nhủ sẽ cố gắng ghi chép thật cẩn thận, cố lôi ra bằng hết những kiến thức đã được học trong khoảng thời gian vô cùng đáng nhớ ấy. Tôi muốn bằng cách nào đó, dù thật nhỏ bé, bày tỏ lòng biết ơn đối với Trung tâm Ngôn ngữ tiếng Hàn vì đã cho tôi được học tiếng Hàn miễn phí trong khoảng thời gian tám tháng, vì đã chọn tôi, vì đã tin vào những điều tôi hứa khi viết đơn xin học. Có lẽ, điều này với trung tâm, với những thầy cô dạy trong trung tâm không hề quan trọng chút nào; thế nhưng bây giờ, tôi muốn giữ lời hứa đó với chính mình dù đã rất muộn màng rồi. Tôi thật sự muốn một lần nữa sống lại khoảng thời gian vừa đẹp đẽ, vừa cô đơn, vừa vui, vừa buồn ấy khi học tiếng Hàn. Tôi muốn trân trọng đến từng giây phút có mặt tại lớp học dù chỉ là bằng việc viết. Qua từng con chữ tuôn ra khi viết bài này cho đến gần kết thúc, vào lúc này đây, tôi thực sự cảm thấy mình như vừa trải qua một tiết học của cô Linh. Có lẽ, như vậy là đủ rồi.


Vì Annyeong có ba lớp nghĩa như chúng ta đã biết; vậy nên, tôi có thể nói.
Annyeong, nỗi buồn.
Và hi vọng, có thể annyeong niềm vui. Đương nhiên, theo nghĩa là "Hello".
Annyeong.

Kodaki

Đọc bài viết

Trà chiều

Mọt sách vỉa hè

Published

on

By

Nếu một ngày bạn thất nghiệp, bạn – một người rất thích đọc sách, sẽ làm cách gì để kiếm tiền chỉ bằng việc đọc? Bạn đã bao giờ nghĩ đến việc đó chưa? Liệu điều đó có thể không? Với anh chàng Philani Dladla thì câu trả lời là có. Anh thất nghiệp và thay vì ăn xin, anh ngồi bên vỉa hè trên đường Empire Road ở Nam Phi, kể cho người qua đường biết cảm nhận của anh về những cuốn sách anh đã đọc. Người qua đường muốn nghe cảm nhận thì phải trả tiền. Sau đó, nếu họ cảm thấy thích quyển sách, anh sẽ bán sách cho họ. Đó là cách anh kiếm sống.

Philani Dladla có biệt danh là Pavement Bookworm (tạm dịch: Mọt sách vỉa hè). Anh sinh ra và lớn lên ở KwaZulu, thích đọc sách từ nhỏ. Nhưng sau khi chuyển đến Johannesburg để tìm công việc, anh bắt đầu dính đến thuốc phiện.

“Tôi thất nghiệp và không thể trả tiền thuê nhà được nữa – tôi mất tất cả mọi thứ. Khi sống vất vưởng trên đường, tôi để ý thấy có nhiều người ăn mày xin tiền trên đường phố mà chẳng làm gì cả. Tôi nghĩ tôi phải khác họ, tôi phải đem đến cho mọi người thứ gì đó có giá trị - như là một quyển sách hoặc cảm nhận về sách – để đổi lấy tiền.”

Vậy là anh bắt đầu bán sách trên đường phố - nhưng chỉ bán những quyển anh đã đọc xong và có thể yêu cầu người qua đường trả tiền nếu họ muốn biết review chi tiết. Anh có thể điều chỉnh giá tiền tùy theo mức độ anh đánh giá quyển sách. Với những quyển không thích, anh sẽ bán dưới 1 USD. Với những quyển anh thích, giá có thể lên đến khoảng 6 USD. Anh bắt đầu nổi tiếng với biệt danh “Mọt sách vỉa hè” và việc kinh doanh nhỏ xinh này trở nên khởi sắc.

“Nhờ bản thân có chút động lực và rất nhiều quyển sách kĩ năng, tôi quyết định từ bỏ thuốc phiện. Nhưng trong khi giúp bản thân mình, tôi cũng muốn giúp những người khác, những người đã sống cùng tôi trên vỉa hè. Vậy là tôi bắt đầu dùng tiền bán sách để mua súp và bánh mì cho mọi người mỗi ngày thay vì mua thuốc phiện. Khi nhìn những nụ cười của họ, tôi có thêm động lực để tiếp tục dùng số tiền nhỏ ấy đem lại hạnh phúc cho mọi người. Từ đó, tôi biết rằng mình sẽ chẳng bao giờ quay lại con đường của một kẻ nghiện nữa.”

Philani quyết định chia sẻ tình yêu đọc sách của anh với những đứa trẻ kém may mắn, vậy là anh thành lập câu lạc bộ Những người đọc sách (Book Reader’s Club) trong công viên lũ trẻ thường tập trung sau giờ học, đợi bố mẹ tan ca và đến đón.

“Tôi cho tụi nhỏ sách với điều kiện là chúng phải quay lại và kể cho tôi nghe chúng đã rút ra được bài học gì sau khi đọc sách. Một số đứa lấy luôn sách và không bao giờ trở lại nữa, nhưng tôi không để cho việc đó làm nản lòng mình bởi vì tôi biết rằng vẫn còn rất nhiều người thích đọc sách và sử dụng sách như công cụ chống lại cái nghèo đói. Quá nhiều đứa trẻ lạc lối sau khi tốt nghiệp trung học – nhiều đứa đâm ra nghiện thuốc phiện, rượu, phạm tội ác. Tôi muốn thay đổi điều này. Chúng tôi không chỉ cùng nhau đọc – chúng tôi nói về tương lai, ước mơ, thử thách đang chờ đợi phía trước và động viên nhau phải cố gắng đạt được những điều mình muốn.”

Hiện tại, Philani đã ra mắt quyển tự truyện The Pavement Bookworm: A True Story. Thế là anh lại có thêm một nguồn thu nhập nữa từ tiền viết sách.

Kodaki
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Cafe sáng