Trà chiều

Sinh ra trên đầu một cọng lông

Published

on

Triết học quen thuộc và gần gũi nhất với nhiều sinh viên Việt Nam là triết học Marx-Lenin. Karl Marx sống dậy chắc phải hết hồn trước sự thật này, vì ông từng tuyên bố: “Triết học dùng để nghiên cứu thế giới thực cũng tương tự như thủ dâm trong tình dục.”

“Triết học” (philosophy) là từ gốc Hy Lạp, nghĩa đen là “tình yêu dành cho trí tuệ”. Nhưng sau khi dự một lớp triết ở đại học, với những tư liệu sản xuất, kiến trúc thượng tầng, lượng đổi dẫn đến chất đổi… với đa số người, triết học trở thành “tình yêu dành cho sự chán ngắt”.

Ngoài Karl Marx, Lenin còn có Socrates, Plato…; ngoài đấu tranh giai cấp và chủ nghĩa tư bản còn có cách để sống một cuộc đời ý nghĩa, làm thế nào để đương đầu với khổ đau… Triết học thật sự là một thế giới mầu nhiệm và thiết thân cho cuộc sống, hơn là một nhúm kiến thức học thuộc lòng để làm bài kiểm tra qua môn.

Nhà triết học trong cuốn Sophie’s World ví vũ trụ như con thỏ trắng vừa được lôi ra từ chiếc mũ ảo thuật, và tất cả con người thoạt tiên được sinh ra trên đầu những cọng lông thỏ và có thể chiêm ngưỡng trò ảo thuật kì diệu của thế giới. Nhưng càng lớn lên, con người càng tụt sâu xuống bộ lông thỏ và mất khả năng ngạc nhiên trước mọi sự. Thế giới trở nên hiển nhiên và cũ rích. Một đứa trẻ ra đời, hạnh phúc một tang gia, một tiếng chim hót, một con bướm bay, một giọt sương đọng trên lá chẳng còn làm ai mảy may xúc động. Cùng nhìn một thế giới nhưng người lớn thì buồn rầu, còn trẻ con thì sung sướng.

Triết học, vì thế, đưa người ta trở lại thành đứa trẻ, luôn trong trạng thái truy vấn và sửng sốt trước cuộc đời. Socrates – một trong những triết gia thông thái nhất của Hy Lạp cổ đại từng nói: “Có duy nhất một thứ tôi biết, đó là tôi không biết gì.” Không có gì mới dưới mặt trời, nhưng dưới con mắt hạn hẹp của con người, thế giới đầy những điều chưa biết.

Đặc biệt, trong thế giới công nghệ, với dòng thông tin luân chuyển vô tận, mọi thứ càng trở nên bớt chắc chắn: tin giả, thuyết âm mưu, ngụy biện, ngụy khoa học. Điều gì là đúng, điều gì là sai, làm cách nào mình tin một điều là đúng hay sai trở thành những câu hỏi khó trả lời. Thiếu một bộ hướng dẫn đạo đức để hành động đúng, mình dễ lẫn lộn giữa những giá trị thực và ảo, giữa những điều quan trọng và những thứ vụn vặt.

Đi làm để kiếm tiền, yêu đương để thấy mình có giá trị, làm việc tốt để được tán dương. Đến khi mất việc, mất người yêu, mất người hâm mộ, những gì mình từng tin là đúng, là cần thiết, là đáng để sống vì, đột nhiên trở nên vô giá trị, cuộc đời hóa thành bông hoa không màu. Lúc này, triết học có thể trở thành chốn nương nhờ. Triết học có thể giúp mình nhận chân những giá trị thực, truy tìm mục đích sống trong một thế giới giờ đây đã trở nên vô nghĩa lý.

Viktor Frankl – nhà thần kinh học, triết gia và là người sống sót sau nạn diệt chủng Holocaust đã tìm được sự an ủi từ triết học trong thời gian sống trong trại tập trung của Đức Quốc xã. Trở đi trở lại trong cuốn tự truyện Man’s Search For Meaning của ông là câu nói của Nietzsche: “He who has a why to live for can bear almost any how.” Khi mình tìm được ý nghĩa trong những khổ đau không thể nào tránh khỏi thì cuộc đời vẫn đáng để sống.

Giới thiệu sách đọc để tìm “why” và leo lên lại sợi lông thỏ:

Sophie’s World – Jostein Gaarder (bản dịch tiếng Việt: Thế giới của Sophie): Một cuốn lịch sử triết học viết dưới dạng tiểu thuyết. Cô bé Sophie mười bốn tuổi bất ngờ nhận được một khóa triết học qua thư từ một triết gia bí ẩn. Vì những bài học trong sách viết để một cô bé có thể hiểu nên chắc ai đọc cũng hiểu.

A Little History of Philosophy – Nigel Warburton (mình nhớ là có bản dịch tiếng Việt): Một cuốn sơ lược về triết học viết rất hài. “Nếu bạn là một kẻ hoài nghi (skeptic) bạn sẽ cần những người bạn trung thành để giữ mình sống sót, vì bạn luôn tìm cách đâm đầu xuống vực vì không tin là mình sẽ chết.” (trích một câu trong sách)

A Short History of Nearly Everything – Bill Bryson (bản dịch tiếng Việt: Lược sử vạn vật): Cái tên nói lên nội dung rồi. Đây không phải là sách về triết nhưng đọc để thấy thế giới đầy những chuyện kì lạ và mắc cười. Billy là một trong những tác giả yêu thích nhất của mình: dí dỏm, duyên dáng và hài hước chết người. Aaa, mình dùng nhiều tính từ quá nhưng mà đọc đi chắc sẽ thích.

Nguyễn Bích Trâm

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Trà chiều

Đọc sách và khoe sách: Trào lưu mới của giới thượng lưu

Published

on

By

Trong khi dòng chảy siết của công nghệ khiến chúng ta bão hòa thông tin và mệt mỏi với nhiều tin rác thì giới thượng lưu và sách đang lội ngược dòng, tạo nên một trào lưu thú vị.

Chúng ta không còn xa lạ khi các tỉ phú, doanh nhân nổi tiếng mới gắn liền với sách. Họ không chỉ là những người đọc nhiều sách, đọc thường xuyên mà vài người còn trở thành tác giả và liên tục truyền cảm hứng sống thông qua sách. Nhà đầu tư Warren Buffett ước tính rằng 80% thời gian ngày làm việc của ông được dành cho việc đọc và suy ngẫm. Ông nổi tiếng với câu nói: “Tôi thường ngồi trong văn phòng và đọc hầu như tất cả mọi thứ”. Bill Gate thì coi việc đọc sách là thói quen không thể bỏ mỗi ngày. Elon Musk luôn khẳng định sức ảnh hưởng của những cuốn sách đối với bản thân. Không chỉ cung cấp kiến thức, sách còn dạy cho ông cách ứng xử, cách nhìn nhận với thế giới để có được vị trí như hôm nay.

Bill Gate coi việc đọc sách là thói quen không thể bỏ mỗi ngày

Nhưng đến gần đây, không biết vô tình hay cố ý, sách bỗng trở thành một phụ kiện đặc biệt của những người mẫu khi xuất hiện trước công chúng. Những cuốn sách tạo nên điểm nhấn đặc biệt khi kết hợp với bất kỳ trang phục nào. Người ta hay nói vui rằng "Sách là trang sức đẹp nhất của phụ nữ!" theo nghĩa bóng, nhưng dường như điều này vẫn rất đúng theo nghĩa đen.

Chị em siêu mẫu Gigi và Bella Hadid thích cầm sách khi đi ra ngoài.

Người mẫu trẻ Kaia Gerber xây dựng một câu lạc bộ thích đọc sách trên Instagram. Hằng tuần, cô và các thành viên trong câu lạc bộ chia sẻ và thảo luận về những cuốn sách mà họ đang đọc.

Sách còn là nguồn cảm hứng cho những nhà thiết kế thời trang. Tại Tuần lễ Thời trang New York, nhà tạo mẫu Carolina Herrera trình diễn bộ sưu tập lấy cảm hứng từ cuốn tiểu thuyết "Khu vườn bí mật" của nữ nhà văn người Anh Frances Hodgson Burnett. Trong khi đó, bộ sưu tập xuân - hè 2023 của nhà thiết kế Rejina Pyo tại Tuần lễ Thời trang London cũng được lấy cảm hứng từ một câu nói của tiểu thuyết gia người Nga Lev Tolstoy: "Một người chỉ có thể sống trọn vẹn trong cuộc đời này nếu người đó biết cách làm việc và biết cách yêu thương".

Phòng làm việc tại nhà riêng của Anna Wintour tổng biên tập tờ tạp chí thời trang Vogue (Mỹ)

Không dừng lại ở đó, giới thượng lưu đang xuất hiện trào lưu thiết kế hẳn kệ sách riêng theo phong cách của mình. Anh Thatcher Wine - tác giả cuốn sách "For the love of Book: Designing and Curating a Home Library" cho biết anh đã hợp tác với nhiều nhân vật trong giới thượng lưu để giúp họ sắp đặt những giá sách lớn trong nhà riêng.

Anh Thatcher Wine và tủ sách được chính anh thiết kế.

Nhiệm vụ của anh Wine là thiết kế và xây dựng một giá sách phù hợp với phong cách của khách hàng, để khi họ có thời gian ngồi lại đọc sách, họ sẽ cảm thấy hứng thú với những cuốn mà anh đã chọn để xếp lên giá. Những khách hàng tìm tới anh hiện có diễn viên, đạo diễn, ngôi sao thể thao, doanh nhân...

Sau nhiều năm các nhà xuất bản phải chịu áp lực từ việc sụt giảm mạnh lượng sách bán ra. Tuy nhiên giờ đây, ở nhiều quốc gia trên thế giới, lượng sách bán ra bất ngờ gia tăng, đặc biệt ở giai đoạn trong và sau đại dịch Covid-19.  Phải chăng đại dịch Covid - 19 đã cho chúng ta quãng thời gian tuyệt vời để kết nối lại với thói quen đọc sách. Giờ đây, khi cuộc sống dần bình thường trở lại, nhiều người quyết định vẫn giữ thói quen này.

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, tâm trí con người ngày càng ngộ độc với số lượng thông tin khổng lồ thì sách được xem là một phương thức nghỉ ngơi, một liệu pháp thư giãn tinh thần cực kỳ hiệu quả. Với những chuyển biến tích cực từ giới thượng lưu, sách vở trở thành một món đồ thời thượng. Việc đọc và thưởng thức sách được nâng lên một tầm cao mới.

Hạnh (Dịch và tổng hợp)

Đọc bài viết

Trà chiều

Những hình ảnh đáng suy ngẫm về sách, mạng xã hội và chúng ta

Published

on

By

Chúng ta là những gì chúng ta đọc. Có những điều trong cuộc sống đôi khi rất đúng nhưng ta vì một lý do nào đó ta đã không nhận ra được, cùng xem và ngẫm về những gì đang xảy ra với sách, mạng xã hội và chúng ta qua những bức ảnh dưới đây nhé!

Trên trang sách, ta không hề già đi.
Chúng ta có đang ngộ độc thông tin?
Hãy đọc vị chính mình thay vì đọc vị người khác.
Đây là cách chúng ta bảo vệ những đứa trẻ.
Kho báu thực sự!
Có một biển kiến thức ngoài kia đang đợi bạn.
Ở đâu không quan trọng, quan trọng là trên tay bạn cầm gì.
Bên trong người đàn ông bình tĩnh.
Đọc bao nhiêu sách là đủ?

Hạnh (Tổng hợp)

Đọc bài viết

Trà chiều

Thư viện nhỏ nhất nước Ý

Published

on

By

Có một làn không khí mát lành thổi qua những ngọn đồi và những ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe buýt thu nhỏ màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu. Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý. Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích. Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Trong hơn mười năm, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh những cuốn sách thông thường, nơi đây còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm của bản thân cho thấy những năm tháng dạy ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Có một làn gió mát lành thổi qua những ngọn đồi và ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu.

Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là IL Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý.

Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích.

Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Suốt 19 năm qua, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi khi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh việc cho và cho mượn sách, ông còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông Antonio La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm dạy học của mình ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe IL Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Hạnh
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Cafe sáng