Nối kết với chúng tôi

Book trailer

Yêu người tử tù: Bạo lực và ngược đãi chỉ càng sinh ra nhiều bạo lực hơn

Published

on

Yêu người tử tù là câu chuyện cảm động về sự sám hối của người đàn ông trẻ tuổi bị kết án tử hình và người phụ nữ trẻ, xinh đẹp, giàu có. Cả hai đều đơn độc chịu đựng sự bạo hành cực điểm về thể xác, tình dục, tinh thần trong suốt cuộc đời ngắn ngủi của họ.

Yoo Jeong đã từng cố gắng tự tử đến ba lần. Sự khinh bỉ của cô đối với mẹ và cảm giác dửng dưng về thế giới xung quanh đã ngăn cô đến với những cơ hội tìm được hạnh phúc. Cô có người cô tên là Monica. Cô Monica thường hay đến trại giam để gặp những nạn nhân chịu án tử hình. Trong lúc Yoo Jeong đang nằm viện sau lần tự tử thứ ba, sơ Monica đến và cho cô một lựa chọn: Yoo Jeong phải trải qua cuộc điều trị tâm lí hoặc cùng sơ thăm những người tử tù vào thứ năm mỗi tuần. Vì muốn tránh cuộc điều trị, Yoo Jeong miễn cưỡng chấp nhận lời đề nghị thăm tử tù của sơ Monica và người tử tù cô gặp là Yoon Soo, anh phạm cả hai tội: cưỡng hiếp và giết người.

Lần đầu tiên Yoo Jeong và Yoon Soo gặp gỡ nhau, họ không mở lòng ngay lập tức. Yoo Jeong có một gia đình giàu có và bây giờ cô đang là giáo sư đại học. Thế nhưng một sự kiện xảy ra đã khiến cô không còn biết đến hạnh phúc từ năm 15 tuổi. Trong khi đó, Yoon Soo lại có những kí ức tuổi thơ còn kinh khủng hơn cô. Anh bị cha mẹ bỏ rơi ở độ tuổi rất nhỏ và phải học cách sống ngoài đường phố cùng với việc cưu mang người em trai. Cuối cùng, anh phạm tội và lãnh án tử hình. Với sự khác biệt về hoàn cảnh sống như thế, Yoo Jeong và Yoon Soo vẫn tìm được cách kết nối với nhau vì cả hai đều phần nào cảm nhận được nỗi đau khổ của người kia. Dần dần, qua những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi mỗi tuần, họ đồng cảm với nhau hơn, họ bắt đầu tìm lại được lí do để sống. Thế nhưng đôi tay của Yoon Soo lúc nào cũng bị còng và người giám ngục luôn canh chừng cuộc gặp gỡ của họ, nhắc cả hai nhớ rằng họ không được quên một sự thật: khoảng thời gian hạnh phúc còn lại của họ rất ngắn ngủi. Và như thế, Yêu người tử tù cũng là một câu chuyện cảm động về sự tha thứ và được tha thứ, về yêu và được yêu, về thứ hạnh phúc mà người ta có thể tìm ra ở một nơi không ai ngờ tới.

Yêu người tử tù được kể song song dưới cả hai góc nhìn của Yoo Jeong và Yoon Soo. Cả hai lối kể được viết theo phong cách khác nhau. Phần kể của Yoon Soo trích từ những đoạn trong “nhật kí buồn” của anh tiết lộ cho độc giả biết bi kịch tuổi thơ mà Yoon Soo đã trải qua; phần này được viết với những câu văn ngắn gọn, đơn giản, súc tích. Trong khi đó, phần kể của Yoo Jeong lại là những diễn biến chính của truyện ở thời điểm hiện tại khi cô gặp Yoon Soo; ở phần này, Gong Ji Young thiên về mô tả tâm tư, suy nghĩ của Yoo Jeong với những câu văn dài, miên man, nhịp điệu chậm, buồn. Với lối kể song song như thế này, độc giả sẽ không hề cảm thấy nhàm chán khi không chỉ được đổi góc nhìn mà còn được thưởng thức văn phong khác nhau.

Thông điệp mà Gong Ji Young muốn gửi gắm qua Yêu người tử tù được thể hiện thật rõ ràng: không có ai hoàn toàn tốt, không có ai hoàn toàn xấu, bạo lực và ngược đãi chỉ càng sinh ra nhiều bạo lực hơn. Thông điệp này được thiết lập mạnh mẽ ngay từ những dòng đầu tiên đã khiêu gợi trí tò mò của độc giả: “Tôi muốn bắt đầu kể câu chuyện ấy ngay bây giờ. Đó là câu chuyện về một kẻ giết người. Hoặc cũng có thể gọi là câu chuyện kể về một gia đình không có gì khác ngoài sự đau khổ, một gia đình mà trong cuộc sống thường nhật chỉ toàn nghe thấy những tiếng chửi rủa, tiếng roi gậy hay tiếng kêu thét.” Độc giả sẽ gặp lại thông điệp này một lần nữa được nhấn mạnh hơn ở phần giữa sách, thông qua cuộc trò chuyện của Yoo Jeong và người cậu, một chuyên gia tâm lí trẻ em: “Đằng sau mỗi con người phạm những tội ác không thể tưởng tượng được là một người lớn đã dùng những hành vi bạo lực không thể tưởng tượng được đối với họ khi họ còn là một đứa trẻ. Như thể là, tất cả họ đều đã được sắp đặt sẵn trong một câu chuyện với cấu trúc tương tự như thế. Bạo lực sinh ra bạo lực, và sự bạo lực được sinh ra đó thậm chí còn bạo lực hơn.” Thông điệp này đã đặt ra một câu hỏi: liệu có phải dù người ta phạm tội ác ghê tởm như thế nào cũng đều xứng đáng để nhận được sự đồng cảm?

Yêu người tử tù đã thực sự tạo nên một dư luận lớn tại Hàn Quốc về vấn đề có nên bãi bỏ án tử hình hay không; đồng thời, sau khi sách xuất bản, tỉ lệ phần trăm người phản đối án tử hình cũng tăng lên. Vì thế, cuốn tiểu thuyết này đã giúp Gong Ji Young thắng giải Special Media Award lần thứ 9 của Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International). Gong Ji Young cho biết đây là giải thưởng ý nghĩa nhất mà cô từng nhận được.

Gong Ji Young là một nhà văn nằm trong “làn sóng mới” gồm những người khởi xướng lối viết mới trên văn đàn Hàn Quốc nửa sau thế kỉ 20. Những tác phẩm của cô thường tập trung vào các vấn đề như: cuộc đấu tranh của phụ nữ trong một xã hội nhiều biến động, những con người ở ngoài lề xã hội…

*

Editorial Review

Choi Jae Bong – báo The Hankyoreh

Với sự giải thích về nguồn gốc xã hội của tội phạm kết hợp cùng cuộc điều tra mang tính triết học và tôn giáo về tội lỗi và sự cứu rỗi, tiểu thuyết này đã tạo được sức ảnh hưởng lớn. Nhưng bằng sự nhạy cảm của người viết, đặc biệt là trong những cảnh cao trào, tiểu thuyết này sẽ khiến độc giả phải rơi nước mắt.

Jo Yong Ho – báo Segye Ilbo

Nếu đối mặt thẳng thắn với vấn đề này, có lẽ tất cả chúng ta đều là những tù nhân đang giữ án tử hình, và cuộc sống của chúng ta là một trò hề khi mà ta sống trong nó với bản án tử hình nhưng lại tuyên án những người khác phải chết trước tiên. Bằng cách phơi bày sự giả vờ của chúng ta, những ý nghĩ sai lầm của chúng ta, và cả sự ngạo mạn của ta khi đứng trước cái chết, cuốn tiểu thuyết này đã tạo nên quyền năng khi lấy được những giọt lệ đồng cảm từ đôi mắt của chúng ta.

Jang Seok Su, tác giả quyển sách The Flâneur Takes A Stroll Through

Một câu chuyện tràn ngập cảm xúc và đầy tính giải trí. Một cuốn tiểu thuyết với tốc độ nhanh, thu hút sự chú ý của chúng ta vào những vấn đề đáng khám phá, Yêu người tử tù là tổng hợp hài hòa giữa các chủ đề như: nạn nhân và người phạm tội, tội ác và trừng phạt, tình yêu và sự tha thứ, án tử hình và công lí.

Son Jong Eop, tác giả quyển sách Literary Resistance

Biết cách khiêu khích độc giả những thứ họ muốn và hòa lẫn sự khao khát đó với mối quan tâm về những vấn đề mang tính phổ quát chung của cả một thế hệ – đó là sức mạnh ai cũng muốn có trong vai trò một người viết. Gong Ji Young có được cả hai ưu điểm này cùng một lúc – khơi gợi cảm xúc và tính giải trí cao. Có lẽ đó là lí do tại sao cô được độc giả yêu mến nhiều như thế. Cô rất giỏi trong việc hòa trộn những biểu tượng của thời đại chúng ta vào những câu chuyện của mình… Giới xuất bản đang trong cơn đình trệ và những tiểu thuyết Hàn bị tiểu thuyết Nhật lấn lướt, thế nhưng những cuốn sách của cô như Field of Stars, Our Happy Time (Yêu người tử tù), Things That Come After Love… vẫn tiếp tục đứng đầu danh sách bán chạy. Thật đáng ngạc nhiên.

Sự quan sát kĩ lưỡng của Gong vừa tinh tế vừa tỉ mỉ – cô thu nhặt từng chi tiết về nhân vật của mình như vết bẩn dính trên áo họ, tiếng giọt nước rơi xuống gót chân họ… Tình yêu cô dành cho chủ đề của mình cũng giống như một hơi thở ấm áp thổi nên sinh khí vào câu chuyện cô viết… Sự ảnh hưởng sâu sắc đó đưa chúng ta đến một nơi sâu hơn, nơi cốt lõi câu chuyện được cất giấu. Tôi đã nói điều này trước đây rồi và tôi sẽ nói lại lần nữa: Gong Ji Young là một người kể chuyện tuyệt vời.

Publisher Weekly

Nhiều độc giả sẽ nhận thấy đôi khi giọng văn quá thuyết giảng, nhưng sự chân thực của Gong nhiều lúc đã phá vỡ lối viết nặng tính giáo huấn đó.

Hết.

Kodaki
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Book trailer

Chú bé Thất Sơn: Tấm postcard gửi cho những ước mơ bị chôn vùi

Chú bé Thất Sơn được tác giả, nhà báo Phạm Công Luận viết năm 1991, lần tái bản này đánh dấu 30 năm kể từ khi quyển sách ra đời.

Published

on

By

chu be that son featured

Quyển sách 30 tuổi trong sự sống mới

Chú bé Thất Sơn xuất bản lần đầu năm 1993, đoạt giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần thứ nhất. Phương Nam Book tái bản sách với bìa mới, 88 trang in màu và hình minh họa sinh động, dễ thương.

Sách kể về chuyến nghỉ "hè sớm" về thăm quê ngoại đã cho hai chị em Nam gặp Siêng - "thổ địa" nhỏ của vùng Thất Sơn.

Theo bước chân Siêng, Nam được khám phá một thế giới mới thú vị. Nơi ấy có đồng ruộng bao la, có dòng kinh Vĩnh Tế mát lành, có vị cá nướng trui thơm lừng, có món khoai mì rẫy ngọt bùi,... Và còn biết bao nhiêu chuyện ly kỳ của vùng Bảy Núi.

Chú bé Siêng ấy, gia cảnh mồ côi, tối ngủ nhờ chòi vịt, ngày chăn trâu kiếm từng bữa cơm. Nhưng Siêng vẫn cố bám trường bám lớp, theo đuổi lớp học bổ túc hàng đêm. Ngay cả khi số phận tiếp tục thử thách, Siêng làm mất trâu, bị đánh đập, bị chèn ép và cả bị bắt, chú bé vẫn cố gắng từng chút nhích về tương lai.

"Nó mơ trở thành một chuyên viên về nông nghiệp như chú Thành, anh Tân ở trạm thực vật huyện. Nó sẽ hướng dẫn bà con trồng loại lúa nào chống được rầy nâu, loại lúa nào trồng ngắn ngày, loại nào ngon cơm. Nó sẽ giới thiệu với mọi người về các loại máy gặt, đập, gieo hạt, tuốt lúa, đánh bóng gạo,... Không còn ai phải vất vả khom lưng ngoài đồng dưới trời nắng, chân ngâm dưới sình mà sẽ ngồi trong buồng kín của chiếc xe chuyên dùng trên đồng ruộng."

Chú bé Thất Sơn - Phạm Công Luận

Thông điệp vượt thời gian

Tròn 30 tuổi, quyển sách Chú bé Thất Sơn truyền đi thông điệp chưa bao giờ cũ: đừng bao giờ ngừng ước mơ chỉ vì hoàn cảnh.“Nông thôn, vùng đất mộc mạc buộc chặt gói trọn cuộc đời những chú bé khoai củ”. Nhưng chẳng thể buộc chặt những giấc mơ.

Siêng có cha mẹ là thầy cô giáo bị giặc Pôn Pốt giết, mồ côi. Nhưng với lòng quyết tâm học tập, đêm đêm Siêng vẫn đi đò qua sông học bổ túc văn hóa. Trong cảnh khốn cùng, Siêng phải tham gia vô đoàn người "đai" thuốc lá lậu qua biên giới và bị bắt. Được tha về, Siêng lấy vé số ra chợ bán nhưng rồi nó cũng không được yên thân....

Cậu bé Siêng ham học, không đầu hàng nghịch cảnh, vượt qua mọi nghịch cảnh để vươn lên, chạm đến ước mơ.

Ngôn ngữ mộc mạc

Những món ăn dân dã hay câu ca dao - dân ca xuất hiện nhiều trong Chú bé Thất Sơn. Những tư liệu làng quê được tác giả Phạm Công Luận sử dụng nhuần nhuyễn, chân thực. Qua ngòi bút tác giả, người đọc theo bước chân 2 chị em Thảo – Nam và cậu bé Siêng, được đến khám phá vùng đồng quê miền Nam bạt ngàn, tươi đẹp.

Nguồn cảm hứng được tác giả Phạm Công Luận lấy từ những chất liệu thực. “Cách đây đúng 30 năm, tôi lần đầu đặt chân đến thị xã Châu Đốc và được nghe kể về một em bé bị đuối nước dưới dòng kinh xanh. Về TP.HCM, hình bóng những em bé lội bộ trên cánh đồng xanh khiến tôi không khỏi ngẫm nghĩ. Trong vòng một tháng sau chuyến đi, tôi ngồi vào bàn và viết cuốn truyện nhỏ Chú bé Thất Sơn”, tác giả Phạm Công Luận chia sẻ.

"Không rành về vùng đất này, tôi phải đọc sách về Châu Đốc, vùng Thất Sơn và vẽ cả bản đồ có thị xã, ngôi trường, cánh đồng Vĩnh Ngươn, con kinh có các nhân vật qua lại trong truyện.

Sách được ra năm 1993, với một giải thưởng. Đây là cuốn sách hư cấu duy nhất tôi viết. Và chắc có những vụng về của cuốn sách đầu tay."

Chú bé Thất Sơn mang đậm vẻ mộc mạc, giản dị của làng quê Việt Nam. Bên cạnh đó, truyện có cô bé Thảo với bài tập nghiên cứu và tìm hiểu về những câu ca dao – dân ca xưa, thể hiện niềm mong mỏi gìn giữ văn hóa của tác giả Phạm Công Luận.

Năm 2021, Chú bé Thất Sơn “tái ngộ” bạn đọc với 88 trang in màu cùng hình minh họa đặc sắc. Sách tặng kèm tấm postcard với ý nghĩa: gửi đi cho chính đứa trẻ trong bạn với những ước mơ đã bị chôn vùi vì hoàn cảnh.

Quyển sách chắc chắn sẽ trở thành món quà tặng ý nghĩa dành cho các bé và cả quý phụ huynh trong dịp hè này.

Hết.

Đọc bài viết

Book trailer

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam: Ghi lại lịch sử qua ảnh chụp

Published

on

By

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam là quyển sách đầu tiên về lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam thời kỳ đầu viết bằng Anh ngữ. Từ khối tư liệu khổng lồ nhưng phân tán trong các kho lưu trữ, bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân, trong đó có bộ sưu tập của riêng mình, Terry Bennett đã dựng lại con đường ra đời và phát triển của nhiếp ảnh tại Việt Nam kể từ khi những bức ảnh đầu tiên được chụp vào giữa thế kỷ XIX cho đến giữa những năm 1950.

Quyển sách là tác phẩm tiếp theo của Terry Bennett trong công trình nghiên cứu của ông về nền nhiếp ảnh Đông Á. Cũng như các tác phẩm trước, Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam được nghiên cứu và tham khảo một cách cẩn thận bởi tác giả.

Trong hơn 500 bức ảnh được sưu tầm, nhiều tư liệu hiếm và lần đầu tiên được xuất bản. Quyển sách đi theo dòng thời gian, ghi lại những mốc sử từ khi Việt Nam trở thành thuộc địa Pháp, cuộc kháng chiến của dân tộc, từ đó dẫn đến độc lập và sự tái khẳng định bản sắc chính mình. “Để hiểu được lịch sử đương đại Việt Nam và can thiệp của Pháp trong quá trình dựng nước, những bức hình chụp đóng vai trò lịch sử quan trọng.”, Terry Bennett chia sẻ.

Quyển sách khắc họa văn hóa rộng lớn của Việt Nam với nhiều dân tộc khác nhau, đồng thời giới thiệu hơn 240 nhiếp ảnh gia và studio trong cùng thời kỳ bên cạnh các phụ lục tập trung vào bưu thiếp, ảnh chân dung hoàng gia.

Phần lớn nội dung Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam nói về sự nghiệp của các nhiếp ảnh gia người Pháp và các nước khác, những hình chụp và tiệm ảnh của họ tại Việt Nam. Dù vậy, quyển sách cũng liệt kê rất nhiều hình chụp cùng danh tính của các nhiếp ảnh gia người Việt và tiệm ảnh của họ.

“Nhiếp ảnh thế kỷ XIX không chỉ là khoa học mà còn là nghệ thuật. Nhiếp ảnh gia thời kỳ này quan tâm đến nghệ thuật và tự thân họ cũng là những nghệ sĩ.

Việc chụp chân dung thời kỳ đầu khó lòng diễn ra nếu người chụp không có đôi chút thấu nhạy nghệ thuật cũng như khả năng đồng cảm với chủ thể. Khác với thời đại kỹ thuật số ngày nay, việc cho ra đời một tấm hình duy nhất vào thế kỷ XIX đòi hỏi công sức và tiền bạc đáng kể.” – tác giả chia sẻ.

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam - Terry Bennett

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam là một công trình nghiên cứu dày công của tác giả và là bước khởi đầu cho những nghiên cứu đồ sộ hơn sau này. Như Terry Bennett chia sẻ, cuốn sách của ông chỉ nhằm mục đích giới thiệu chủ đề, cung cấp thông tin và tư liệu nghiên cứu.

Các nguồn tài liệu tham khảo cũng chủ yếu là của phương Tây, đặc biệt là Pháp, nên cuốn sách chưa là một pho sử đầy đủ về nhiếp ảnh ở Việt Nam. Dù vậy, nó ít nhất có thể cung cấp một phác thảo ban đầu, một tấm bản đồ sơ khởi ghi chép lại các cung đường nơi nhiều dấu chân đã đi qua.

Công cuộc nghiên cứu vẫn còn dài và sẽ được các nghiên cứu sau này bồi đắp thêm, nhất là từ các nhà nghiên cứu người Việt – những người có thể dễ dàng tiếp cận các bộ lưu trữ địa phương và quốc gia.

“Mặc dù hiện nay ở Việt Nam chưa có một bảo tàng nhiếp ảnh tầm cỡ quốc gia, hay bất kỳ bộ sưu tập nào cho ảnh chụp thời kỳ đầu, tôi cảm nhận rằng người Việt đang ngày một quan tâm hơn đến lịch sử nghệ thuật thị giác (phim ảnh và mỹ thuật) của đất nước. Mối quan tâm này chắc chắn sẽ dẫn đến việc khai phá các nguồn tư liệu chưa từng thấy trước đây ở Việt Nam. Việc kết nối lại các bức ảnh vô danh với tác giả ban đầu của chúng là điều rất đáng làm.” - tác giả cho hay.

Dựa trên kinh nghiệm tích lũy từ những quyển viết về nhiếp ảnh Nhật Bản và Trung Quốc thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam của Terry Bennett phác họa nên bức tranh đầy đủ, chi tiết của nền nhiếp ảnh Việt Nam thời kỳ đầu đến năm 1954. Đây hứa hẹn là cẩm nang hỗ trợ quý báu cho những ai quan tâm đến lịch sử nhiếp ảnh hoặc những nhà sưu tầm tư liệu, cũng như cung cấp những khung sườn đầu tiên cho các nghiên cứu tiếp theo cùng lĩnh vực.

Về tác giả:

Terry Bennett là người Anh sống tại London, đã sưu tầm và nghiên cứu nhiếp ảnh Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc thế kỷ XIX trong nhiều năm.

Ông là một chuyên gia về nhiếp ảnh thời kỳ đầu của vùng Viễn Đông, với kiến thức chuyên môn về những người tiên phong trong lĩnh vực nhiếp ảnh, đã từng xuất bản các quyển sách Early Japanese Images, Korea: Caught in Time và là đồng tác giả của Japan: Caught in Time.

  • Sách được phát hành với các phiên bản: bìa mềm, bìa cứng và bìa cứng đặc biệt. Đối với phiên bản bìa cứng, bạn đọc được tặng kèm postcard
  • 100 bản bìa cứng đặc biệt được đánh số ngẫu nhiên dành cho bạn đọc thích sưu tầm
  • 504 trang giấy couche in tạp chí và in màu
Đọc bài viết

Book trailer

Cuộc thập tự chinh thứ nhất: Giành lại sự thật từ tiếng nói phương Tây

Published

on

Jerusalem lâu nay vốn vẫn được xem như là trung tâm của thế giới, là nơi giao nhau của ba lục địa Á Âu Phi, là nơi hành hương quan trọng của ba tôn giáo lớn bao gồm Hồi giáo, Thiên Chúa giáo và Do Thái giáo. Trong hơn 3000 năm lịch sử của mình, Jerusalem đã trải qua nhiều thảm kịch khác nhau: bị thiêu rụi, tấn công và trao qua tay các chính quyền đô hộ. Trong cuốn du ký Con đường hồi giáo, tác giả Nguyễn Phương Mai đã viết rằng: Đằng sau những đường phố lát đá lộng lẫy của thành Jerusalem là cuộc sống tín ngưỡng cực điểm, là sự căng thẳng đến tột cùng của xung khắc tôn giáo như một quả bóng đầy hơi có thể bục tung bất cứ lúc nào. Ở Jerusalem, mỗi hòn đá là một câu chuyện kinh thánh, mỗi người dân là một tín đồ sẵn lòng tử vì đạo, mỗi ngọn gió tràn qua cũng có mùi thánh thần, một lời nói bâng quơ cũng có thể trở thành điều tiên tri chờ ngày ứng nghiệm.

Và do đó, Jerusalem thăng trầm như số kiếp của một đời người bị những bên thay nhau giằng xé. Vào quãng thời gian năm 1095 tại xứ Clermont miền Nam nước Pháp, Giáo hoàng đương nhiệm Urban II - bằng lời hiệu triệu đầy kích động thông qua tội ác của người Thổ, người Hồi đối với những Kitô Hữu xứ phương Đông - đã kêu gọi tầng lớp quý tộc đảm đương cuộc viễn chinh vào trong đất Thánh. Bằng lời hiệu triệu đầy tính cách mạng nhân danh Chúa mà mọi tầng lớp trong xã hội phương Tây đã đứng lên đi theo tiếng gọi của cuộc Thập tự chinh đầu tiên. Thế nhưng nguyên nhân gốc rễ hình thành nên cuộc chiến này, cũng như những gì đã thực sự diễn ra để định hình nên thế giới ngày nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Mối tương quan giữa phương Đông và phương Tây trong những tư liệu để lại từ lâu vẫn đặt ra những câu hỏi về sự xác thực, liệu ta nên tin về phía bên nào khi ai cũng đang che giấu một điều gì đó?

Và với Cuộc thập tự chinh thứ nhất - Tiếng gọi từ phương Đông của tác giả Peter Frankopan, ta đã phần nào hiểu được những điều cốt lõi nhất của cuộc chiến này. Với một sự kiện có phần quan trọng nhằm định hình nên thời Trung cổ, Frankopan đã đứng trung dung giữa hai góc nhìn phương Đông và phương Tây. Ông dựa trên những tư liệu để lại của cuốn Alexiad (do Anna Komnene - con gái của Hoàng đế xứ Byzantium viết) và những dữ liệu phương Tây từ những hiệp sỹ, tu sỹ - những người châu Âu tham gia cuộc thập tự chinh để lại. Điều thành công nhất của tác phẩm này là bởi những suy đoán dựa trên cơ sở của những phân tích vô cùng hợp lý, khi có sự kết hợp giữa các sử liệu khác nhau của Frankopan. Ông có quan điểm cởi mở và rất khách quan; không phô trương, bợ đỡ hay coi phương Tây là phe đúng đắn trong sự kiện này; từ đó chính tính khách quan làm nên được sự cuốn hút cho tác phẩm.

Như thể đầu tiên là những gốc rễ sâu xa bắt nguồn nên cuộc Thập tự chinh. Nếu các sử gia phương Tây vẫn luôn khắc họa hình ảnh một lòng kính Chúa và nhân danh Chúa của những người lính Kito đặc biệt sùng tín; thì Frankopan đã cho ta thấy một điều ngược lại. Thay vì tin vào những điều có sẵn từ lâu, nay ông chứng minh gốc rễ của cuộc Thánh chiến đã được bắt nguồn từ phía phương Đông, từ kinh đô Constantinople xứ Byzantine, từ Hoàng đế Alexios I chứ không phải từ phía Giáo hoàng hay những ca ngợi thiêng liêng khác. Ông cũng cho rằng động cơ một phần nằm ở Giáo hoàng Urban II khi vị này muốn giành lại thế ưu tiên từ phía giáo hội thành Rome, trong một nỗ lực nhằm thống nhất Kito giáo phương Đông và phương Tây. Trong khi những người tham gia cuộc Thánh chiến này với mục đích cứu chuộc tội lỗi và hy vọng nhận được “món quà tinh thần” nhiều hơn là lòng nhiệt thành được phận sự Chúa.

Những sự thật này có thể gây shock cho những luận điểm ta vốn quen nghe. Còn hơn thế nữa, Frankopan cũng giành công lý về lại cho Hoàng đế Alexios I trước những điều tiếng vốn vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Theo đó một chân dung Hoàng đế hiện lên xuyên suốt cuộc Thập tự chinh đầy tính toán nhưng cũng tuân thủ những lời hứa từ phía phe mình. Khi người Thổ lần lượt chiếm được những cứ điểm quan trọng như Nicea, Antioch hay thậm chí là thành Jerusalem, Hoàng đế Alexios đã phát đi lời kêu gọi giúp đỡ từ phía Giáo hoàng. Một mặt ông muốn đánh đuổi quân Thổ ra khỏi mảnh đất thiêng liêng, nhưng mặt khác ông lại e ngại chính sự phản trắc từ phía kinh thành đã từng xảy ra ở trong quá khứ. Đứng trước cuộc hành quân đầy gian khó này, công tác hậu cần được ông chuẩn bị một cách hoàn hảo. Nhưng khi đội quân phương Tây tiến vào, một nỗi lo khác bắt đầu xuất hiện, khi họ liệu có nối gót người Thổ chiếm lại chính những vùng đất ở vùng Tiểu Á họ vừa giải phóng? Chính sự chân trong chân ngoài này đã khắc họa chân dung một Hoàng đế đầy e ngại và có phần chần chừ, khiến không ít những nhà quý tộc như Bohemond xứ Taranto một mực cho rằng ông đã bội ước và đòi chiếm lại vùng Antioch.

Tác giả Peter Frankopan. Nguồn: The Guardian

Song song cùng những sự thật vừa được chứng minh, sự hùng vĩ của cuộc Thập tự chinh đầu tiên cũng được Frankopan khắc họa một cách hoàn hảo. Trước một quy mô hơn 70 nghìn người từ lúc bắt đầu đến khi đến được thành Thánh thì chỉ còn lại vỏn vẹn có 1/3, những cuộc chiến ác liệt xua đuổi quân Thổ ở Antioch, ở Jerusalem, những mưu chước của Hoàng đế Alexios hiện lên sinh động mà đầy hoành tráng. Ở đó chính trong cuộc chiến chống lại người Thổ hay dân du mục Pecheneg, ta thấy hiện lên một lý tưởng lớn với những mong muốn chống lại ly giáo, thấy được bản sắc vùng miền cũng như những tranh cãi thế tục và phân chia giữa hai giáo hội thành Rome và Constatinople. Với cuốn sách thứ hai tiếp theo Những con đường tơ lụa, Peter Frankopan bằng sự trung dung và tính khách quan đã khái quát nên Cuộc thập tự chinh đầu tiên đầy hoành tráng và được giải thích cặn kẽ dưới một góc nhìn Đông phương. Mới lạ, mạnh mẽ và đầy thuyết phục; đây là cuốn sách giúp ta hiểu thêm về thời Trung cổ, về tiêu chuẩn hóa cho các cuộc Thập tự chinh tiếp sau và hơn hết chính là hành trình giành lại sự thật từ tiếng nói phương Tây.

Hết.

Sa Nguyên

Đọc bài viết

Cafe sáng