Book trailer

Chúng tôi: Hoặc hạnh phúc mất tự do, hoặc tự do không hạnh phúc

“Chúng tôi” của Yevgeny Zamyatin là tuyệt tác khởi nguồn cảm hứng cho nhiều cuốn truyện dystopia gây chấn động sau này như 1984 của George Orwell, Thế giới mới tươi đẹp của Aldous Huxley hay Player Piano của Kurt Vonnegut.

Published

on

Đã bao giờ bạn hình dung về một thế giới toàn hảo vận hành nhịp nhàng theo vòng quay của cỗ máy logic trong sự chính xác tuyệt đối của toán học, nơi con người cá nhân trở thành các mã số trong tổng đại số chung, hoạt động theo Bảng Giờ bất di bất dịch; nơi hạnh phúc hay tình yêu cũng chỉ là những bài toán có công thức tổng quát còn đạo đức được xây dựng bằng những phép tính; nơi cuộc sống là một hằng số bất biến – một phương trình cân bằng không ẩn số; nơi trí tưởng tượng là thứ cần phải cắt bỏ và tâm hồn là một căn bệnh? Đó sẽ là một thiên đàng trong mơ hay là địa ngục trá hình?

Nếu bạn tò mò, hãy tìm câu trả lời trong Chúng tôi của Yevgeny Zamyatin – tuyệt tác khởi nguồn cảm hứng cho nhiều cuốn truyện dystopia gây chấn động sau này như 1984 của George Orwell, Thế giới mới tươi đẹp của Aldous Huxley hay Player Piano của Kurt Vonnegut. Cuốn tiểu thuyết được Zamyatin hoàn thành năm 1921, xuất bản lần đầu tại Mỹ năm 1924 nhưng bởi nhiều lý do mãi đến tận năm 1988 mới được phép xuất hiện tại quê hương của mình – Xô Viết. Bản thân tác giả đã từng bị bắt giữ và trục xuất hai lần, sau đó ông tự nguyện xin Stalin được lưu vong sang Paris và được chấp thuận.

Chúng tôi lấy bối cảnh ở tương lai ở một Quốc Gia Thống Nhất giả tưởng, nơi cả thành phố được làm bằng kính, đặt trong Bức Tường Xanh khép kín hoàn toàn, tia nắng mặt trời dịu nhẹ chiếu thành những đường song song, phản xạ theo những góc đều chằn chặn trên vỉa hè, không chim chóc, không cây cối, không hỗn loạn, không tự do. Ở đó, những con người cá nhân mất đi tên họ, trở thành những mã số hạnh phúc mặc đồng phục y sì nhau, sống trong những căn phòng trong suốt không giấu diếm, ăn, ngủ, giải trí, làm việc và… làm tình theo Bảng Giờ quy chuẩn đến từng phút, hoạt động trong tầm mắt của Phòng Bảo Vệ – những thiên thần hộ mệnh.

Thơ ca, âm nhạc không còn vị nhân sinh, vị nghệ thuật mà là vị Quốc Gia. Không có tài sản tư hữu, tất cả là của chung, kể cả trẻ con. Hơn nữa chỉ có những người đạt tiêu chuẩn Mẹ và Cha mới có quyền có con. Mọi thứ đều có thể đoán định trước, kể cả bầu cử. Một thiên đường đặt dưới sự cai trị nhân từ mà nghiêm khắc của Lãnh Tụ Thiện Nguyện với Cỗ Máy có thể khiến từng phân tử của mã số “lầm đường lạc lối” tan rã trong chớp mắt, bảo vệ sự “mất tự do” của toàn thể hay nói cách khác chính là “hạnh phúc” của số đông. Quốc Gia Thống Nhất chính là Thiên đường không có trái cấm và cả con rắn: “Hai người trên thiên đường được ban cho một lựa chọn: hoặc hạnh phúc mất tự do – hoặc tự do không hạnh phúc, không có phương án thứ ba.” Một mẫu hình tuyệt vời đến vậy mà chỉ giới hạn trên Trái đất thì có phải quá lãng phí không? Chính vì thế con tàu Tích Phân được dựng lên với mục đích lan truyền thứ hạnh phúc ấy ra khắp Vũ trụ, bằng thuyết phục và bằng vũ lực nếu cần.

Thế nhưng ở đâu cũng có những “con sâu làm rầu nồi canh” – không phải tất cả mọi mã số đều vui vẻ hòa mình trong toàn thể chúng tôi, đắm mình trong nhịp điệu toán học hoàn hảo. Họ muốn được tắm mình trong ánh nắng gắt gao, thoát khỏi bức tường chật hẹp, tự do yêu đương, tự do sinh hoạt, được mơ mộng và có cảm xúc, có tâm hồn – thứ bị “chúng tôi” coi là tật bệnh. Bởi thế họ – MEFI – những con người muốn trở thành “tôi” thay vì “chúng tôi” mưu đồ cách mạng: phá Bức Tường Xanh, cướp tàu Tích Phân, lật đổ Thiên đường. Nhưng liệu cách mạng có thể thành công khi tai mắt của Phòng Bảo Vệ ở khắp nơi, nhất cử nhất động đều bị theo dõi, kể cả thư từ đều bị kiểm soát, lại còn trách nhiệm của “một mã số trung thực” là phải tố cáo những “kẻ thù của hạnh phúc”, dám chối bỏ quyền “làm những viên gạch củng cố nền móng Quốc Gia Thống Nhất”?

Bập bềnh trong thế giới viễn tưởng đầy khoa học nhưng cũng đầy thi vị, Chúng tôi họa lại chi tiết cơn ác mộng nơi nền văn minh hiện đại tưởng chừng vô khuyết đi tới bước đường bế tắc. Xã hội càng được tổ chức chặt chẽ và phức tạp thì cá nhân càng mất đi tự do và cuối cùng sẽ biến mất vì lợi ích tập thể. Đồng thời, Yevgeny Zamyatin cũng đưa ra lời khẳng định đanh thép: Những giá trị nhân bản bất khả thay thế – quyền được sống, được tự do và được mưu cầu hạnh phúc – không thể bị chế độ toàn trị vùi lấp. Sẽ luôn có những cuộc cách mạng chống lại đàn áp, giống như vòng xoay vô tận của năng lượng và entropy, của âm và dương. “Không có cuộc cách mạng cuối cùng – chúng là vô tận.”

“1000 cuốn tiểu thuyết mà ai cũng phải đọc: tác phẩm dystopia số 1.” – The Guardian.

Hết.

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Book trailer

Rung cảm đầu đời: Cùng thầy Minh Niệm tìm về khung trời tuổi thơ

Published

on

By

Rung cảm đầu đời là tuyển tập gồm 50 bài thơ được tác giả Lê Quốc Triều (tên thật của thiền sư Minh Niệm) sáng tác rải rác từ những năm học lớp 3 đến lớp 9, mở ra trước mắt người đọc khung trời tuổi thơ tại miền quê xanh mướt, thuở còn chưa có tivi, phim ảnh, internet… Như chính thầy nhận định: “Tôi và những bạn bè đồng trang lứa chỉ biết có hai đối tượng duy nhất, đó là con người và thiên nhiên. Vì vậy mà sự thấu hiểu và cảm thông đối với những người thân, hay sự gắn bó và tôn trọng môi trường sống trở nên sâu sắc hơn và là một phần giá trị bậc nhất của con người”.

Trong tập thơ này, tác giả tự xưng là “bé Lê Quốc Triều” như một cách nâng niu, trân trọng phần đời đã qua, một phiên bản tinh khôi hơn của chính mình.

Hướng đến đối tượng thiếu nhi, mỗi bài trong tập Rung cảm đầu đời ghi lại cái nhìn trong trẻo, thuần khiết của một đứa trẻ đối với từng nhân vật hay sự kiện xảy ra trong đời sống.

Đó có thể là lời tâm tình đầy thấu hiểu về những người thân yêu trong gia đình; những kỷ niệm khó quên bên mái trường, thầy cô, bè bạn; là tình yêu thương dành cho những con vật nhỏ bé của một trái tim giàu xúc cảm; là niềm gắn bó với quê hương yên bình hay những trò chơi thuở nhỏ thật khó quên…

“con nhớ quá những đêm mưa tầm tã

chạy tìm thau hứng nước dột giữa nhà

nhìn qua song ánh chớp cứ lập lòe

chong đèn thức học bài cho tới sáng”

(trích Nỗi nhớ nhà)

Và cả những dự cảm đầy tiếc nuối của một đứa trẻ khi ngắm nhìn cảnh sông nước đồng quê…

“ơi đò ơi, bây giờ là tháng Tám

Nhịp cầu tre đã vắt vẻo trên sông

Bước qua cầu sao dạ cứ mênh mông

Sợ cầu gãy hay sợ đò quạnh vắng?”

(trích Thương quá con đò)

Những ký ức tuổi thơ hiện lên sống động qua nét vẽ của họa sĩ Thông Nguyễn với 80 trang sách được in màu hoàn toàn. Tập thơ dành cho độc giả nhỏ tuổi lẫn người lớn muốn tìm lại những xúc cảm đầu đời thông qua những vần thơ giản dị nhưng không kém phần trữ tình của thiền sư Minh Niệm.

Về tác giả:

Sư thầy Minh Niệm tên thật là Lê Quốc Triều, sinh năm 1975 tại Châu Thành, Tiền Giang. Thầy Minh Niệm là người sáng lập dòng thiền hiểu biết (Understanding Meditation), kết hợp giữa tư tưởng Phật giáo Đại thừa và Thiền nguyên thủy Vipassana.

Thầy Minh Niệm cũng là tác giả của các cuốn sách bestseller như Hiểu về trái tim (2011), Làm như chơi (2016) được đón nhận rộng rãi và tái bản nhiều lần.

Nhận xét về sách:

“Thơ của bé Lê Quốc Triều hồn nhiên như cỏ cây, hoa lá. Điều đấy không phải ai muốn là thể hiện được. Nó là tự nhiên – một thứ của trời, của đất, của cuộc sống và vũ trụ này. Nó là một điều hết sức khác biệt – rất thiền, không chứa đựng mong muốn nhiều nhặn hay truy đuổi một thứ gì ghê gớm. Nó cũng giản dị như hoa đến thì thì hoa nở. Những bài thơ của bé làm cho người đọc cảm thấy như mình vừa bắt gặp được một rặng tầm xuân còn đang nở dọc lối đi. Những bông hoa ấy có mặt một cách hết sức thuần khiết mà không bị thôi thúc bởi bất cứ mục đích hay mong muốn nào. Chúng vô cùng hồn nhiên, rất bình thường, nhưng đang hoàn thành trách nhiệm vô cùng cao cả của chúng. Mấy đóa tầm xuân ấy cũng không cần biết đến suy nghĩ của tôi, hay lòng tôi yêu chúng đến nhường nào...”

-- Nhạc sĩ Phó Đức Phương

Đọc bài viết

Book trailer

Bộ sách khoa học “giải oan” cho những loài động vật thường bị “hiểu lầm”

Published

on

By

Với cấu tạo cơ thể, môi trường sống và tập tính riêng biệt, những loài động vật hoang dã vẫn luôn là một bí ẩn lớn trong mắt con người. Bộ ba sách khoa học thường thức mới phát hành của Phương Nam sẽ giúp bạn đọc khám phá thế giới bí ẩn của ba loài vật bạch tuộc, hải ly và chim chóc đến từ ba môi trường sống rất khác nhau: đại dương, đất liền và không trung.

Lặn sâu vào tâm tư của bạch tuộc

Trong nền văn hóa phương Tây, bạch tuộc có lẽ là loài sinh vật bị "hiểu lầm" nhiều nhất. Từ truyền thuyết, văn học cho đến phim ảnh, bạch tuộc thường bị khắc họa như những con quái vật hung tợn chuyên làm đắm tàu và lôi kéo các thủy thủ bất hạnh xuống lòng đại dương.

Thế nên nhà tự nhiên học Sy Montgomery đã viết cuốn sách Tâm tư của bạch tuộc để mở ra góc nhìn mới về loài thân mềm này. Cô kết bạn với những con bạch tuộc có tính cách đặc biệt ấn tượng – Athena hiền lành, Octavia quyết đoán, Kali hiếu kỳ và Karma vui vẻ. Mỗi sinh vật đều thể hiện sự thông minh của mình theo nhiều cách: thoát khỏi vòng vây như đười ươi và không ngừng dùng chiêu lừa những người bạn đồng hành để kiếm thức ăn.

"Nhưng trong số tất cả sinh vật trên hành tinh có năng lực tưởng tượng những thứ trong đầu sinh vật khác, loài thực hiện tốt nhất có lẽ là bạch tuộc... Một con bạch tuộc phải thuyết phục nhiều loài săn mồi và con mồi rằng nó thực sự là thứ gì đó khác. Nhìn xem! Mình là một đốm mực. Không, mình là san hô này! Không, mình là tảng đá cơ! Bạch tuộc phải đánh giá xem liệu con vật kia có tin vào mưu mẹo của nó hay không, nếu không, thử cách khác ngay."

-- (trích đoạn)

“Đối xử với mỗi con bạch tuộc giống như từng nhân vật trong tiểu thuyết của Jane Austen”. - Vox

“Mở ra thế giới đầy nước, nơi trí thông minh của động vật được vẽ bằng thứ ánh sáng lấp lánh đến nỗi tôi khó lòng rời khỏi để trở về đất liền khô ráo”. -  Times Literary Supplement

Tiến hành giải mã bộ não thiên tài của loài chim

Ngày xưa, chim chóc bị xem là loài vật kém thông minh với bộ não bé tí, thậm chí có cụm từ “não chim” (birdbrain) dùng để ám chỉ những người xuẩn ngốc. Nhưng những nghiên cứu gần đây đã chứng minh chim chóc có trí tuệ điêu luyện không thua kém các loài linh trưởng, hơn rất nhiều so với những gì con người tưởng tượng. Xuyên suốt cuốn sách Chim chóc chưa bao giờ ngốc, tác giả Jennifer Ackerman phơi bày trước mắt người đọc vô vàn năng lực thần kỳ của loài chim, từ khả năng toán học, âm nhạc, ngôn ngữ cho đến khiếu thẩm mỹ đặc biệt của chúng. 

"Não chim có lẽ nhỏ, nhưng rõ ràng là “có võ”. Thật ra, ít có loài nào khác vừa có vẻ cẩn trọng lại vừa hoạt bát và tài năng và được trời phú cho nghị lực bền bỉ đến thế... Chim chóc đã tồn tại trong hơn 100 triệu năm. Chúng là một trong những câu chuyện thành công vĩ đại nhất của tự nhiên, phát minh ra những chiến lược sinh tồn mới, kiểu khôn khéo đặc trưng của riêng chúng mà, ít nhất ở một số khía cạnh, dường như vượt xa sự khôn khéo của loài người."

-- (trích đoạn)

“Khiêu khích, thú vị lạ lùng… Một chuyên luận mang tính cách mạng thay đổi hoàn toàn sự hiểu biết của chúng ta về khả năng nhận thức của loài chim”. -  Wall Street Journal

“Một chứng nhận trữ tình về trí thông minh phi thường của chim chóc”. -  Scientific American

Lắng nghe khúc tráng ca về những “kỹ sư” hải ly

Vốn bản tính nghịch ngợm, hải ly bị đồn thổi là loài gặm nhấm gây hại bậc nhất nước Mỹ và cũng là đối tượng thường bị các thợ săn truy lùng, nhưng ít ai công nhận chúng đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì cảnh quan sinh thái hiện đại. Trong tác phẩm Đế chế hải ly, Ben Goldfarb đưa người đọc chu du khắp các vùng hoang dã của Mỹ chỉ để chứng minh rằng loài gặm nhấm này là những kỹ sư xây đập hàng đầu. Những công trình của hải ly giúp trữ nước, kiến tạo đồng lầy, ngăn chặn lũ lụt, cháy rừng và mang đến môi trường sống lý tưởng cho các loài sinh vật khác. 

"Hợp tác với hải ly là nhận ra giới hạn quyền thống trị được thần thánh ban tặng của chúng ta, thừa nhận rằng điều tốt nhất chúng ta có thể làm với nhiều cảnh quan thiên nhiên là chuyển sự cứu rỗi chúng cho một loài động vật có vú có tầm nhìn sinh thái khác biệt rất lớn với chúng ta. Điểm đặc trưng của giống loài Homo sapien là tính kiêu ngạo; thế nên việc chuyển giao quyền lực cho hải ly là một hành động thể hiện sự khiêm tốn sâu sắc của loài người chúng ta. Hãy để loài gặm nhấm này hành động."

-- (trích đoạn)

“Một chuyên luận kiệt tác về thế giới tự nhiên”.  - The Washington Post

“Bạn đọc thân mến, hãy chuẩn bị tinh thần để sững sờ trước một loài gặm nhấm”. - Tom Wessels, tác giả Reading the Forested Lanscape và Granite, Fire and Fog

“Một bức chân dung trìu mến về ‘loài gặm nhấm cứng đầu’”. -  Publishers Weekly

Đọc bài viết

Book trailer

Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng tái xuất với diện mạo hoàn toàn mới

Published

on

By

Đoạt huân chương Newbery từ năm 1972, tác phẩm của Robert C. O’Brien vẫn chinh phục trái tim độc giả nhỏ tuổi qua bao thế hệ dù đã hơn 30 năm trôi qua kể từ lần đầu phát hành. Tác phẩm lần đầu xuất bản ở Việt Nam dưới cái tên Mẹ Frisby và gia đình chuột vào thời điểm 2012. Trong lần tái bản này, cuốn sách đoạt giải Newbery sẽ mang tên mới là Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng, nội dung được biên tập lại kèm theo nhiều hình ảnh minh họa sinh động.

Khắc họa loài vật trong bối cảnh sinh tồn

Câu chuyện trong Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng xoay quanh cuộc phiêu lưu của chị chuột Frisby góa bụa cùng đàn con, khi cả gia đình phải chuyển nhà để ông chủ trang trại Fritzgibbon chuẩn bị cày cấy vườn rau cho vụ mùa mới. Nhưng Timothy, bé trai út trong nhà lại đang mắc viêm phổi nặng và không thể di chuyển giữa tiết trời lạnh giá. Quyết cứu con mình, chị Frisby đã bất ngờ rơi vào cuộc phiêu lưu có mèo và quạ, có thành phố bí ẩn dưới góc vườn. Để rồi cuộc gặp gỡ với những chú chuột NIMH phi thường và hào hiệp đã giúp mẹ con chị thoát khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Tuy gắn mác truyện thiếu nhi, điểm đặc sắc của cuốn sách đoạt giải Newbery là lối hành văn và những tình tiết đậm chất hiện thực, mô tả sống động khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ với những chu trình tự nhiên khắc nghiệt.

Mối quan hệ đa chiều giữa chuột và con người

Loài chuột trong truyện được khắc họa rất thú vị khi chúng có thể tự ý thức về bản chất “thích trộm cắp” của giống loài. Trăn trở vì luôn phải sống phụ thuộc vào con người, chúng muốn bứt khỏi tình cảnh đó. Nhưng cũng như con người, loài chuột trong Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng không đầu hàng trước trở ngại mà biết tự nâng cấp cuộc sống của mình bằng nhiều phương tiện khác nhau. Thật thú vị khi Robert C. O’Brien đưa những chi tiết mô tả phòng thí nghiệm, điện nước, vật dụng cơ khí… trong một tác phẩm ngỡ như truyện cổ tích về loài vật.

Tác giả đứng vào thế trung lập khi đánh giá mối quan hệ giữa con người với loài vật, xét trên phương diện cả hai phe đều phải vật lộn vì mục đích sinh tồn. Đồng thời, người lớn cũng có thể đọc tác phẩm để khám phá một góc nhìn độc đáo về thế giới loài vật, chiêm nghiệm về vị thế của chúng ta giữa tự nhiên bao la.

Tranh minh họa sống động, đáng yêu

Trở lại với diện mạo mới, tác phẩm Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng có thêm phần tranh minh họa in màu của họa sĩ Việt Nam với những màu sắc tươi sáng, tạo hình nhân vật dễ thương, giúp bạn đọc hình dung rõ hơn về thế giới của loài vật được mô tả qua những câu chữ.

Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng mang đến câu chuyện đậm chất phiêu lưu giả tưởng, vừa gần gũi, đề cao tình mẫu tử mà không hề giáo điều hay phán xét. Sở hữu nội dung hấp dẫn, thông điệp ý nghĩa và phần hình thức bắt mắt, tác phẩm thiếu nhi đoạt giải Newbery hứa hẹn sẽ là món quà phù hợp với trẻ nhỏ lẫn người lớn vào mùa lễ tết sắp tới.

Về giải thưởng Newbery:

Xuất hiện từ năm 1922 ở Mỹ, Newbery Medal là giải thưởng danh giá dành cho sách thiếu nhi đầu tiên trên thế giới, được Hiệp hội Dịch vụ Thư viện cho Trẻ em (ALSC) trao tặng các tác giả có đóng góp quan trọng cho nền văn học trẻ em Mỹ. Tại Việt Nam đã có những đầu sách đoạt huân chương Newbery được xuất bản, bao gồm Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng, Charlotte và Wilbur, Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên, Hòn đảo cá heo xanh

Về tác giả:

Robert C. O’Brien tên đầy đủ là Robert Leslie Carroll Conly, sinh ngày 11.1.1918 ở Brooklyn, New York. Ông theo học trường William College và tốt nghiệp Đại học Rochester. Sau đó ông trở thành nhà văn kiêm nhà báo của tờ Newsweek , National Geographic cùng nhiều tờ báo khác. Ông sống tại New York, rồi chuyển đến Washington cùng vợ và bốn đứa con.

Sau khi Robert C. O’Brien qua đời (ngày 5.3.1973), cuốn tiểu thuyết Z for Zachariah đã được vợ và con gái ông tiếp tục chấp bút dựa theo những phác thảo còn lại.

Các tác phẩm của ông bao gồm: The Silver Crown; Mrs. Frisby and the Rats of NIMH; A Report from Group 17Z for Zachariah.

Đọc bài viết

Cafe sáng