Trà chiều

Xuân, Hạ, Thu, Đông: Bốn mùa Phương Nam tại Đường Sách TP. HCM

Kỉ niệm Đường Sách tròn 5 năm tuổi, mời bạn cùng tôi đếm lại bốn mùa của Phương Nam tại Đường Sách.

Published

on

Ngày 09.01.2021 vừa qua đánh dấu sinh nhật 5 năm của Đường Sách TP. HCM (2016-2021). Trong 5 năm qua, giữa muôn vàn những địa điểm tụ tập vui chơi, có một cộng đồng người Sài Thành vẫn lựa chọn dành những ngày cuối tuần cho con đường dài chưa đến 150 mét, nhưng ẩn chứa trong đó là cả một thế giới sách mầu nhiệm. Và cũng trong 5 năm này, Nhà Sách Phương Nam vẫn bền bỉ song hành cùng Đường Sách, chứng kiến sự ra đời, những thay đổi và phát triển của con đường đầy lá me bay.

Hôm nay, kỉ niệm Đường Sách tròn 5 năm tuổi, mời bạn cùng tôi đếm lại bốn mùa của Phương Nam tại Đường Sách, lắng nghe câu chuyện xuân, hạ, thu, đông,… rồi lại xuân này.

Nhà Sách Phương Nam vẫn bền bỉ song hành cùng Đường Sách, chứng kiến sự ra đời, những thay đổi và phát triển của con đường đầy lá me bay.

Xuân

Một năm bắt đầu bằng mùa xuân, và mùa xuân ở Sài Gòn bắt đầu khi thành phố thay áo đượm hương: đường hoa Tết trên phố đi bộ, pháo bông đì đùng trên góc trời rộng đêm giao thừa; và đặc biệt không thể không nhắc tới Hội Sách Tết – thú chơi Tết thanh tao của riêng người Sài Thành. Những mùa xuân qua, bắt đầu từ 21, 22 tháng Chạp, bạn bè đã khấp khởi hẹn nhau đi ngắm Hội Sách Tết. Và cái sự hoan hỉ ấy kéo dài mãi đến những ngày mùng 4, mùng 5 Tết Nguyên Đán.

Hội Sách Tết có chi hay mà ai cũng ngóng trông mỗi dịp xuân về?

Hội Sách Tết – thú chơi Tết thanh tao của riêng người Sài Thành.
Ảnh: Hội Sách Tết 2018

Đường Sách 5 tuổi là cũng bấy nhiêu mùa xuân Phương Nam đồng hành và tổ chức Hội Sách Tết tại Đường Sách. Và trong 5 mùa xuân ấy, xuyên suốt quá trình khai sinh nên Hội Sách Tết, từng khâu một – từ bản vẽ thiết kế sơ khai, đến dàn dựng thành hình, sắp xếp và trang trí – Phương Nam tâm nguyện rằng, đây không đơn thuần là địa điểm để dạo phố và mua sắm, mà thu nhỏ vào đó là một không gian văn hóa cổ truyền đậm chất Việt.

Vẫy chào khách tham quan là cổng chào được xây từ những chất liệu quen thuộc với làng quê như tre nứa, bắp, cành mai, cành đào. Từng gia đình, nhiều tốp bạn, đôi người thương trong tà áo dài đỏ vàng, tíu tít dắt nhau dạo phố ngắm hoa, thưởng sách, hái lộc đầu xuân, xin chữ ông đồ, bói toán cầu duyên và tận hưởng những trò chơi dân gian được tái hiện trong lễ hội đặc biệt. Và thật hiển nhiên, khi chơi Hội Sách, ai cũng gửi gắm hy vọng “mua con chữ lấy may” trong dịp khai niên, mong rằng những tác phẩm sách xuân chọn lọc sẽ mang đến trí tuệ, sự sáng suốt đến cho bản thân và cả nhà.

Vẫy chào khách tham quan là cổng chào được xây từ những chất liệu quen thuộc với làng quê.
Ảnh: Hội Sách Tết 2020

Từng gia đình, nhiều tốp bạn, đôi người thương trong tà áo dài đỏ vàng, tíu tít dắt nhau dạo phố ngắm hoa, thưởng sách.
Ảnh: Hội Sách Tết 2020

Ai cũng gửi gắm hy vọng “mua con chữ lấy may” trong dịp khai niên, mong rằng những tác phẩm sách xuân chọn lọc sẽ mang đến trí tuệ, sự sáng suốt đến cho bản thân và cả nhà.
Ảnh: Hội Sách Tết 2020

Hội Sách Tết cũng là một ngày lễ để hành hương tìm về những di sản văn hóa truyền thống.
Ảnh: Hội Sách Tết 2020

Người Việt ta luôn cầu chúc vạn điều may mắn, an lành trong những ngày đầu năm và mong muốn tìm lại một không khi Tết cổ truyền. Hội Sách Tết cũng là một ngày lễ để hành hương tìm về những di sản văn hóa truyền thống ấy, để trải nghiệm một không khí Tết xưa giữa hòn ngọc Viễn Đông hiện đại này.

Hạ

Mùa hè về bằng tiếng ve, và bằng một ngày hội khác – ngày Quốc tế Thiếu nhi 01.06, cũng là ngày bắt đầu kỳ nghỉ hè của học sinh. Mùa hè ở thành phố, nếu có ai chưa kịp đặt một chuyến du lịch đến những miền đất xa khác mà vô tình “kẹt” lại ở Sài Gòn, đừng buồn chi mà hãy dạo bước tới Đường Sách – vì con đường này chính là dành cho thiếu nhi, dành cho những cô bé, cậu bé yêu mến con chữ, yêu mến những niềm vui nho nhỏ thú vị.

Chào đón các em tham dự Hội sách Thiếu nhi Thành phố, đại diện là triển lãm sách thiếu nhi với ý tưởng: sách thiếu nhi cũng là một “bảo tàng” để chiêm ngưỡng và ngắm nghía. Những cuốn sách thiếu nhi chọn lọc, trong đó có tác phẩm đến từ Phương Nam Book được trưng bày trong tủ kính tại Đường Sách, như xây nên đường hoa chào các em đến nghe những câu chuyện thần kỳ. Từ những cuộc phiêu lưu của cô bảo mẫu thần kỳ Mary Poppins, tới những câu chuyện trong veo nâng đỡ tâm hồn bé trong Tủ Sách Chồi Non. Đây là một cách mới để các bậc phụ huynh hướng dẫn bé lựa chọn sách hay, bổ ích và chủ động tạo dựng thói quen đọc sách cho bé từ tuổi còn nhỏ.

Sách thiếu nhi cũng là một “bảo tàng” để chiêm ngưỡng và ngắm nghía.

Mùa hè, Phương Nam cũng mang đến các buổi giao lưu họp mặt, workshop để các bé trải nghiệm những hoạt động bổ ích. Như là thử tài vẽ nón: nơi các bé được khoe tài hội họa với năm ngón tay vương đầy màu nước, tô tô nghịch nghịch mà chẳng mấy chốc một thế giới tưởng tượng của trẻ con đã thành hình dưới dạng những chiếc mũ vải xinh đẹp. Hoặc học cách gấp giấy origami để vừa luyện tay, luyện kĩ năng tập trung. Hoặc như giao lưu với anh Long Journey để nghe những câu chuyện “giải cứu” động vật hoang dã, để em có thêm ý thức trách nhiệm với thiên nhiên và môi trường.

Mùa hè, Phương Nam mang đến các buổi giao lưu họp mặt, workshop để các bé trải nghiệm những hoạt động bổ ích.

Thu

Thu sang là khi tiết trời Sài Gòn không còn nóng bức, mùa mưa vẫn còn nấn ná cho tới cuối tháng 10. Mùa thu mưa bay như thế, con người ta cũng…. lười đi ít nhiều mà chỉ muốn tấp vào Phương Nam Book Café để đóng ổ đọc sách. Book Café đã “hạ cánh” nơi Đường Sách rất lâu rồi – từ những ngày đầu Đường Sách ghi tên mình lên bản đồ đọc của Sài Thành, nhưng chẳng bao giờ hết mới mẻ, đặc biệt là với giới văn nghệ sĩ và cộng đồng yêu sách.

Book Café như một trạm dừng chân quảng giao mà thân thiết mời chào mọi người nghỉ ngơi, để âm thầm đọc sách mình chọn nhưng không tách rời khỏi cảm quan cộng đồng.

Tọa lạc ở đầu Đường Sách, Book Café như một trạm dừng chân quảng giao mà thân thiết mời chào mọi người nghỉ ngơi, để âm thầm đọc sách mình chọn nhưng không tách rời khỏi cảm quan cộng đồng, chẳng rõ là đang thưởng cà phê, thưởng sách hay là thưởng ngoạn nhịp điệu của Sài Gòn trong một ngày bình thường.

Nhà văn, nhà báo Phạm Công Luận đã dành những lời trân trọng cho Phương Nam Book Café, rằng “Là nơi đậm đà niềm vui, khi ngồi giữa bạn bè thanh cảnh thích đọc và thích sống nhẹ nhàng như mình. Là nơi nhìn người đẹp đi lại. Nơi thỉnh thoảng nhận ra vài người Sài Gòn xưa qua phong thái, giọng nói, cách nói chuyện và ăn mặc. Là nơi uống ly cà phê ấm trong không khí lạnh buổi sáng, như ông cha ta trăm năm trước bên ly xây chừng ở chợ cũ, quán cà phê Nguyễn Văn Đắc bên hông chợ Bến Thành hay trên vỉa hè khách sạn Continental”.

Đến Book Café, dẫu là đi một mình hay đi nhiều mình thì cũng chẳng bao giờ thấy cô đơn hay gượng gạo. Vì thế giới của sách tri kỷ mà rộng lớn lắm!

Khi những chiếc đèn lồng mang ánh sáng lấp lánh trải dài Đường Sách, cũng là khi Trung Thu về…

Đông

Đông về, Đường Sách trở về với nguyên bản giá trị cốt lõi của mình, là con đường chứa đầy sách, là nơi để thỏa lòng đam mê sách cho người Sài Thành và những du khách đường xa.

Đường Sách là con đường chứa đầy sách, là nơi để thỏa lòng đam mê sách cho người Sài Thành và những du khách đường xa.

Người Sài Gòn thường đùa với nhau rằng, cái thành phố này chỉ có hai mùa: mùa nóng và mùa… rất nóng. Sài Gòn không có mùa đông, nhưng vài đợt gió lạnh hiếm hoi trong những tháng cuối năm lại làm cho nhiều người Sài Gòn mừng vui, chẳng chấp nhặt mà coi như “đông đã về”. Và cũng thật lạ thay, mùa đông ở Sài Gòn cũng là mùa nhộn nhịp nhất năm, nhà nhà người người khuyến mãi, thi nhau… sale sập sàn.

Một mùa rộn ràng như thế, làm sao người ta quên cái thú chọn sách khi đến chơi Đường Sách được?

Cuối năm 2020, mặc cho những thay đổi thất thường trong năm, thế giới sách vẫn rộn ràng như bù đắp, thổi thêm sức sống cho năm mới. Những tác phẩm ấp ủ cả năm nay được trình làng với đủ thể loại và hình thức: từ văn học, sách tâm lý – giáo dục, kỹ năng, sách viết về thiên nhiên – môi trường,… nhận được sự đón nhận nhiệt thành của cộng đồng yêu sách. Không ít tác phẩm lọt vào danh sách sách hay và bán chạy cả năm, từng đạt được những giải thưởng lớn trên văn đàn quốc tế. Không giới hạn ở đó, ngành sách còn rộn ràng những ngày gặp mặt, ra mắt sách, là dịp để những độc giả trao đổi, giao lưu với tác giả mình yêu mến tại Đường Sách.

Buổi giao lưu & ký tặng sách Hồi ký Nghệ sĩ Kim Cương: Sống cho người – Sống cho mình.

Buổi giao lưu cùng kiến trúc sư – tác giả Nguyễn Ngọc Dũng và giới thiệu chuỗi tác phẩm tranh & ký họa Lang thang phố thị.

Giao lưu ra mắt sách Thức dậy anh vẫn là mơ của tác giả – ca sĩ Jun Phạm.

Những ký ức về mùa Giáng Sinh 2018 tại Đường Sách.

Rồi lại xuân…

Chẳng mấy chốc lại sang năm 2021.

Tiết trời xoay vẫn, một năm mới lại đến. Không ai biết được sẽ có điều gì chờ đón ta trong năm nay. Thế nhưng, tôi mạnh dạn nghĩ rằng, sự tồn tại của Đường Sách trong lòng bạn đọc vẫn thế, vẫn sẽ vững chắc, cũng như mối dây gắn kết bền lâu giữa thương hiệu Phương Nam và bản thân Đường Sách. Bởi lẽ, Đường Sách ra đời, là sự hòa hợp tự nhiên của văn hóa đọc Sài Gòn cùng dòng chảy năng động luôn tồn tại trong lòng thành phố.

Nghe đâu, đã gần đến Hội Sách Tết Tân Sửu rồi nhỉ?

Hết.

Ảnh đầu bài: Tác phẩm Cảnh sắc phố thị Sài Gòn – Chợ Lớn (Tranh & Ký họa), tác giả Phạm Công Luận & Phạm Công Tâm

Trà chiều

Thư viện nhỏ nhất nước Ý

Published

on

By

Có một làn không khí mát lành thổi qua những ngọn đồi và những ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe buýt thu nhỏ màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu. Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý. Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích. Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Trong hơn mười năm, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh những cuốn sách thông thường, nơi đây còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm của bản thân cho thấy những năm tháng dạy ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Có một làn gió mát lành thổi qua những ngọn đồi và ghềnh đá ở Basilicata, vùng đất xa xôi ở phía nam nước Ý. Đó là một chiếc xe màu xanh lam nhạt, một chiếc xe nhỏ xíu chất đầy sách. Người thủ thư của thư viện đáng yêu này là Antonio La Cava, một giáo viên người Ý già đã về hưu.

Kết thúc sự nghiệp dạy học sau 42, ông Antonio La Cava cảm thấy vẫn còn nhiều điều mình có thể để giúp trẻ em khám phá niềm vui với sách. Cũng chính từ suy nghĩ ấy, năm 2003, ông quyết định mua một chiếc xe Ape cũ và sửa nó thành một thư viện di động, đặt tên là IL Bibliomotocarro. Trên xe chứa khoảng 700 cuốn sách và có thể phát nhạc. Đây có lẽ là thư viện di động nhỏ nhất nước Ý.

Mỗi khi chiếc thư viện di động ghé qua, âm thanh vui nhộn sẽ báo hiệu cho lũ trẻ biết. Ngay lập tức, chúng kéo đến vây quanh tủ sách độc đáo, háo hức như vây quanh chiếc xe bán kem yêu thích.

Basilicata là vùng đất xa xôi và cằn cỗi của nước Ý, vùng đất này bị cô lập trong nhiều thế kỷ, cư dân ở đây đa số đã di cư đến Naples, Rome hoặc Mỹ. Suốt 19 năm qua, Antonio La Cava đã lái xe qua nhiều ngôi làng nhỏ ở Basilicata, ông dừng lại, trò chuyện với người dân địa phương và cho lũ trẻ ở đó mượn sách, đôi khi tặng luôn những cuốn sách mà chúng thích. Đặc biệt, bên cạnh việc cho và cho mượn sách, ông còn có những cuốn sách trắng để cho trẻ em có thể vẽ và nói những suy nghĩ, mong muốn của mình.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2013, ông Antonio La Cava chia sẻ rằng kinh nghiệm dạy học của mình ở trường đã giúp ông có thêm cách để giúp trẻ em yêu thích sách và việc đọc sách. Không chỉ là một thư viện nhỏ, chiếc xe IL Bibliomotocarro còn là một câu chuyện ý nghĩa về nước Ý, về sách, về trẻ em và tình bạn.

Hạnh
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Trà chiều

Annyeong: Hơn cả một lời chào

Published

on

By

"Các bạn vẫn biết Annyeong là 'Xin chào' trong tiếng Hàn. Thế nhưng các bạn có biết từ gốc tiếng Hán của nó là gì không? Vốn dĩ câu chào này có một nghĩa hơi khác 'xin chào' một chút đấy."

Cô Linh đã hỏi cả lớp như thế vào ngày đầu tiên của lớp sơ cấp hai tại Trung tâm Ngôn ngữ tiếng Hàn. Khi nghe cô hỏi câu này, tôi hết sức ngạc nhiên vì tôi không nghĩ một câu chào cơ bản, đơn giản như annyeong lại có thể mang một ý nghĩa sâu xa nào đấy. Hơn nữa, tôi vốn tưởng rằng annyeong là từ thuần Hàn, không phải Hán Hàn. Cho đến khi học lớp sơ cấp hai ở thời điểm đó, tôi không quan tâm lắm việc tra gốc từ Hán của những chữ Hàn được học trong lớp. Khi ấy, cả lớp không ai trả lời được câu hỏi của cô. Mọi người im lặng chờ nghe cô giải đáp vì những "tiết lộ" về tiếng Hàn của cô luôn thú vị và khi nói về tiếng Hàn, lúc nào cô cũng tràn đầy sự đam mê, nhiệt huyết.

"Annyeong vốn dĩ xuất phát từ chữ Hán là 'An ninh' (安寧) đấy."

Khi cô vừa nói ra điều này, tôi không thể ngăn bản thân mình "ồ" lên một tiếng. Tôi hết sức ngỡ ngàng, tuy chỉ mỉm cười nhẹ ngoài mặt nhưng thực ra trong đầu tôi đang cười lớn tiếng, cảm giác vô cùng thỏa mãn, hài lòng vì mọi thứ như rơi vào đúng khớp của nó. Annyeong, annyeong, annyeong... Khi đã biết nó đi từ gốc chữ Hán là "An ninh" thì càng đọc càng thấy hợp lí, thấy cách người Hàn phát âm chữ Hán rất gần người Việt. Trong tám tháng ngắn ngủi tôi được học tiếng Hàn, đã không ít lần tôi ngỡ ngàng với việc này. Thế nhưng, trường hợp của chữ Annyeong có lẽ là khiến tôi ngỡ ngàng nhất. Cô Linh giải thích tiếp.

"Annyeonghaseyo là chia động từ sang thể mệnh lệnh của Annyeonghata thôi. Như các bạn đã biết seyo là hãy làm gì đó. Vậy, Annyeonghaseyo nghĩa gốc là, tôi nói từ tiếng Hán luôn nhé. 'Hãy làm cho bản thân mình an ninh'. Nghĩa là 'Hãy làm cho bản thân mình an toàn'. Vậy nên cũng có nghĩa là 'Hãy chú ý cẩn thận', 'Hãy giữ gìn sức khỏe'. Nó gần nghĩa với 'Bảo trọng' đó. Qua thời gian, dần dần người ta sử dụng nó thành câu chào luôn. Vì vậy, nó có đặc trưng là vừa dùng để chào lúc mới gặp mặt, vừa chào tạm biệt cũng được. Nghĩa là vừa Hello, vừa Goodbye được luôn."

Tôi thật sự rất rất thích phần giải thích của cô về Annyeonghaseyo. Lời giải thích này đã giúp tôi hiểu ra rất nhiều điều. Khi xem phim Hàn, quả thật tôi có nghe các nhân vật chào nhau lúc mới gặp, lúc tạm biệt đều là "Annyeong", tuy nhiên tôi cũng không mấy chú ý lắm tới chi tiết này.

Buổi học này đã diễn ra cách đây gần hai năm... Tôi luôn nghĩ rằng tôi sẽ mãi mãi ghi nhớ những điều hay, thú vị cô đã dạy về tiếng Hàn trong lớp. Tuy nhiên, khi thời gian ngày càng chồng từng tầng từng lớp dày đặc mà tôi ngày càng rời xa tiếng Hàn, tôi sợ rằng một lúc nào đó mình sẽ quên hết. Bây giờ, có lẽ cũng đã quá muộn rồi. Kí ức sau hai năm bị biết bao nhiêu câu chuyện từ sách vở, phim ảnh, báo chí, cuộc sống xung quanh ghi đè lên bộ nhớ ít ỏi nên có lẽ phần ghi nhớ về tiếng Hàn không còn nhiều nữa. Vì vậy, dù muộn nhưng tôi vẫn muốn ghi lại được bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Tôi tự trách mình rất nhiều vì ngày xưa sao không chịu ghi chép ngay khi về nhà sau mỗi buổi học. Hầu như, buổi học nào, cô cũng chỉ ra một điều gì đó thú vị.

Nhân vật Oh Sung Moo trong W - Ảnh: MBC

Kể từ khi biết nguồn gốc của Annyeong, khi xem phim hoặc nghe nhạc Hàn, tôi bỗng dưng vô tình chú ý đến chữ này hơn. Lí do khiến tôi nhớ đến Annyeong nhiều như vậy là vì tháng chín vừa qua, tôi rất nghẹn ngào khi nghe một nhân vật nói câu đơn giản này. Đó là Oh Sung Moo trong W. Có lẽ, cũng nên kể một chút về bộ phim, về tình huống ông nói Annyeong và vì sao nó khiến tôi nghẹn ngào như thế khi xem phim. W kể về chuyện tình giữa Kang Chul, một nhân vật truyện tranh và Oh Yeon Joo, con gái của chính tác giả bộ truyện đã tạo nên Kang Chul. Oh Sung Moo chính là người họa sĩ đã vẽ nên bộ truyện W và là bố của Oh Yeon Joo. Khi thế giới W đến hồi kết thúc, đòi hỏi chỉ có thể tồn tại hoặc Sung Moo hoặc Kang Chul, Sung Moo đã quyết định hi sinh để Yeon Joo đến được với Kang Chul. Khoảnh khắc cuối cùng, khi ông lái xe và dừng xe giữa đường để nhìn con gái từ đằng xa, trước lúc ông tan biến, ông đã nói: "Bố yêu con nhiều lắm. Annyeong." W có rất nhiều cảnh buồn nhưng tôi không khóc ở bất cứ cảnh nào, thế mà vào cảnh đó, tôi cảm thấy cổ họng như nghẹn lại, mắt ươn ướt nước. Bao nhiêu kí ức về chữ Annyeong khi học trong lớp ùa về. Tôi hiểu được rằng khi Sung Moo nói câu chào ấy với Yeon Joo, nó có rất nhiều nghĩa. Đó có thể là lời chào Yeon Joo vì ông đã phải rất cố gắng để chạy xe đến kịp thời nhìn con gái lần cuối. Đó đồng thời cũng là lời từ biệt con. Hơn nữa, còn có thể hiểu nó theo nghĩa "bảo trọng" như gốc của chữ này, rằng "hãy giữ sức khỏe nhé con gái yêu", "hãy bình yên nhé con gái yêu". Tuy nhiên, dù dịch sang tiếng Việt hay tiếng Anh thì cũng chỉ có một lựa chọn mà thôi và sẽ lớp mất đi ít nhất một lớp nghĩa. Trong bản dịch tiếng Việt mà tôi xem của phim14 thì subteam dịch là: "Chào con". Trong bản dịch tiếng Anh mà tôi thử tìm xem của trang Boxasian thì subteam dịch là: "Goodbye". Ở trường hợp này, tiếng Việt giữ được hai lớp nghĩa là hello, goodbye cùng lúc nhưng sang tiếng Anh thì chữ Goodbye chỉ còn một lớp nghĩa. Thực ra, nếu truy nguồn gốc của chữ Goodbye để ra nó là xuất phát từ chữ: "God be with you" thì ta cũng có thể thấy là bản thân chữ Goodbye có hai lớp nghĩa, nghĩa "God be with you" lại gần giống với nghĩa gốc "hãy chú ý an toàn" của Annyeong. Vậy là, trong cả tiếng Việt và tiếng Anh đều giữ được hai lớp nghĩa của chữ này, trong đó có một lớp nghĩa giống là "Goodbye" (đây cũng là lớp nghĩa chính yếu, quan trọng nhất ở ngữ cảnh này), và một lớp nghĩa khác ở mỗi ngôn ngữ (tiếng Việt thì giữ được thêm nghĩ Hello, tiếng Anh thì giữ được thêm lớp nghĩa Take care). Dù vậy, tôi vẫn nghĩ nếu thực sự hiểu hết các lớp nghĩa của Annyeong thì khi xem phim, đặc biệt là trong cảnh phim W ấy, sẽ rất thấm. Tôi nghĩ rằng nếu ngày hôm đó, cô Linh không giảng giải cho cả lớp biết nguồn gốc của chữ Annyeong, có lẽ khi xem W đến phân đoạn ấy, tôi đã không xúc động như vậy.

Ảnh từ phim You who came from the star

Gần đây, Annyeong lại khiến tôi xúc động trong một ngữ cảnh khác. Khoảng thời gian đọc Chiến tranh và Hòa bình khiến tôi rất nhức đầu. Vì vậy, khi đọc được phân nửa tiểu thuyết đồ sộ ấy, tôi quyết định dừng lại để xem một phim thuần giải trí nhằm xả stress. Tôi không nhớ mình đã suy nghĩ, tính toán thế nào, rốt cuộc tôi lại chọn phim You who came from the star để xem. Thực ra cũng dễ hiểu, đó là một trong những phim góp phần đẩy mạnh làn sóng Hallyu những năm gần đây khi mà phim truyền hình Hàn gây được ảnh hưởng lớn trên toàn châu Á càng ngày càng ít. Tôi rất thích phim You who came from the star ở khía cạnh giải trí, nó khiến tôi có những trận cười thỏa thuê và thực sự nạp lại được năng lượng để tiếp tục đọc Chiến tranh và Hòa bình. Trong You who came from the star, có một bài hát tôi rất thích: đó chính là bài Annyeong do Hyorin trình bày. Có lẽ, vì sợ mất đi lớp nghĩa đặc trưng của Annyeong nên nhà sản xuất phim đã dịch bài này sang tiếng Anh là Hello, Goodbye. Bài Annyeong trong phim là minh chứng rất rõ cho sự đa lớp nghĩa của chữ này. Lợi dụng sự đa lớp nghĩa này, người nhạc sĩ sáng tác đã tạo nên lời bài hát thật xúc động khi dùng phép chơi chữ trong lời. Dưới đây, tôi sẽ trích phần điệp khúc lời bài hát này:

"사랑이 왔는데
그댄 떠난대
기다렸는데
더 볼 수가 없대
늘 바보처럼
흐르는 눈물이 말해
안녕이젠 Goodbye
Hello Hello Hello
Hello Hello."

"Tình yêu đã đến rồi.
Vậy mà anh nói anh phải ra đi.
Em bảo em sẽ chờ anh.
Nhưng anh lại nói không thể gặp em nữa.
Em như một kẻ ngốc.
Những dòng lệ như muốn nói với em rằng:
Lời chào bây giờ là lời chia tay.
Hello Hello Hello
Hello Hello."
(tạm dịch từ các bản dịch tiếng Anh tham khảo trên mạng)

Ảnh từ phim You who came from the star

Trong đoạn này, hãy chú ý câu: "안녕이젠 Goodbye". Trong đó, 안녕 (Annyeong), 이젠 (Ijen là cách gọi tắt của 이제 + 는, có nghĩa: bây giờ). Như tôi đã trình bày ở trên, có thể tạm xem Annyeong có ba lớp nghĩa: Hello, Goodbye, Take care/To be peaceful. Lời bài hát này chính là chỉ định một lớp nghĩa cụ thể cho Annyeong trong ba lớp nghĩa đã biết đó. Tôi tự diễn dịch tâm trạng của cô gái như sau: "Trước đây, chúng ta nói Annyeong khi mới gặp nhau, khi chào tạm biệt nhau, khi dặn dò nhau hãy chú ý cẩn thân. Nhưng bây giờ, anh đã rời xa em rồi. Em hiểu rằng lúc này, giữa chúng ta, Annyeong chỉ có thể là lời chào tạm biệt mà thôi." Khi xem qua Vietsub bài hát này của những subteam khác nhau trên Youtube, tôi nhận thấy hầu như mọi người đều dịch là: "Lời chào bây giờ là lời chia tay." Tôi nghĩ rằng đây là một phương án hợp lí vì nó giữ lại được tinh thần gốc trong tiếng Hàn. Subteam dịch ra được tiếng Việt câu này chứng tỏ là dịch trực tiếp từ tiếng Hàn hoặc có am hiểu chút ít về tiếng Hàn chứ không phải dịch thông qua tiếng Anh. Bởi vì, khi đi một vòng dạo qua các trang dịch lời bài này sang tiếng Anh, ở đoạn ấy tôi thấy hầu như đều dịch là: "Goodbye now, goodbye." Tôi rất bất ngờ khi phát hiện những người dịch đoạn này sang tiếng Anh lại dịch như vậy vì nó không giống lắm tinh thần với câu gốc trong tiếng Hàn. Hơn nữa, thực ra để dịch gần giống nghĩa từ câu tiếng Hàn sang tiếng Anh cũng không phải là khó lắm. Tôi tự hỏi sao họ không dịch là: "Hello is now Goodbye" nhỉ. Sự nghịch lí trong câu này nghe sẽ thú vị hơn "Goodbye now, goodbye" mà. Tuy rằng, trong tiếng Hàn không có ý chỉ sự đối nghịch giữa chủ ngữ - vị ngữ mà chỉ có ý loại trừ bớt nghĩa của chủ ngữ thôi. Dù sao, dịch như thế nào cũng không bằng cảm nhận trực tiếp từ ngôn ngữ gốc.

Vậy là, bài viết của tôi đã đi đến hồi kết thúc. Tôi mong những ghi chép này của tôi không chỉ giúp ích bản thân mình mà còn phần nào giúp ích cho những bạn thích xem phim Hàn, thích nghe nhạc Hàn nhưng chưa thể thu xếp học tiếng Hàn được. Hi vọng, cũng như cô Linh đã truyền cảm hứng cho tôi, tôi cũng có thể truyền một chút cảm hứng cho bạn, giúp bạn thấu hiểu hơn về chữ Annyeong khi xem phim, nghe nhạc. Tôi đã muốn viết bài về chữ Annyeong từ lâu nhưng cứ lần lữa mãi. Hôm nay, nhân dịp đầu năm mới, tôi muốn viết bài này như một sự khởi đầu cho chuỗi bài tôi sẽ viết về tiếng Hàn trong thời gian sắp tới. Vì tôi chỉ học tiếng Hàn trong khoảng thời gian ngắn và đã ngừng học từ rất lâu nên số bài viết có lẽ chỉ rất ít, đếm trên đầu ngón tay mà thôi. Tuy vậy, tôi tự nhủ sẽ cố gắng ghi chép thật cẩn thận, cố lôi ra bằng hết những kiến thức đã được học trong khoảng thời gian vô cùng đáng nhớ ấy. Tôi muốn bằng cách nào đó, dù thật nhỏ bé, bày tỏ lòng biết ơn đối với Trung tâm Ngôn ngữ tiếng Hàn vì đã cho tôi được học tiếng Hàn miễn phí trong khoảng thời gian tám tháng, vì đã chọn tôi, vì đã tin vào những điều tôi hứa khi viết đơn xin học. Có lẽ, điều này với trung tâm, với những thầy cô dạy trong trung tâm không hề quan trọng chút nào; thế nhưng bây giờ, tôi muốn giữ lời hứa đó với chính mình dù đã rất muộn màng rồi. Tôi thật sự muốn một lần nữa sống lại khoảng thời gian vừa đẹp đẽ, vừa cô đơn, vừa vui, vừa buồn ấy khi học tiếng Hàn. Tôi muốn trân trọng đến từng giây phút có mặt tại lớp học dù chỉ là bằng việc viết. Qua từng con chữ tuôn ra khi viết bài này cho đến gần kết thúc, vào lúc này đây, tôi thực sự cảm thấy mình như vừa trải qua một tiết học của cô Linh. Có lẽ, như vậy là đủ rồi.


Vì Annyeong có ba lớp nghĩa như chúng ta đã biết; vậy nên, tôi có thể nói.
Annyeong, nỗi buồn.
Và hi vọng, có thể annyeong niềm vui. Đương nhiên, theo nghĩa là "Hello".
Annyeong.

Kodaki

Đọc bài viết

Trà chiều

Mọt sách vỉa hè

Published

on

By

Nếu một ngày bạn thất nghiệp, bạn – một người rất thích đọc sách, sẽ làm cách gì để kiếm tiền chỉ bằng việc đọc? Bạn đã bao giờ nghĩ đến việc đó chưa? Liệu điều đó có thể không? Với anh chàng Philani Dladla thì câu trả lời là có. Anh thất nghiệp và thay vì ăn xin, anh ngồi bên vỉa hè trên đường Empire Road ở Nam Phi, kể cho người qua đường biết cảm nhận của anh về những cuốn sách anh đã đọc. Người qua đường muốn nghe cảm nhận thì phải trả tiền. Sau đó, nếu họ cảm thấy thích quyển sách, anh sẽ bán sách cho họ. Đó là cách anh kiếm sống.

Philani Dladla có biệt danh là Pavement Bookworm (tạm dịch: Mọt sách vỉa hè). Anh sinh ra và lớn lên ở KwaZulu, thích đọc sách từ nhỏ. Nhưng sau khi chuyển đến Johannesburg để tìm công việc, anh bắt đầu dính đến thuốc phiện.

“Tôi thất nghiệp và không thể trả tiền thuê nhà được nữa – tôi mất tất cả mọi thứ. Khi sống vất vưởng trên đường, tôi để ý thấy có nhiều người ăn mày xin tiền trên đường phố mà chẳng làm gì cả. Tôi nghĩ tôi phải khác họ, tôi phải đem đến cho mọi người thứ gì đó có giá trị - như là một quyển sách hoặc cảm nhận về sách – để đổi lấy tiền.”

Vậy là anh bắt đầu bán sách trên đường phố - nhưng chỉ bán những quyển anh đã đọc xong và có thể yêu cầu người qua đường trả tiền nếu họ muốn biết review chi tiết. Anh có thể điều chỉnh giá tiền tùy theo mức độ anh đánh giá quyển sách. Với những quyển không thích, anh sẽ bán dưới 1 USD. Với những quyển anh thích, giá có thể lên đến khoảng 6 USD. Anh bắt đầu nổi tiếng với biệt danh “Mọt sách vỉa hè” và việc kinh doanh nhỏ xinh này trở nên khởi sắc.

“Nhờ bản thân có chút động lực và rất nhiều quyển sách kĩ năng, tôi quyết định từ bỏ thuốc phiện. Nhưng trong khi giúp bản thân mình, tôi cũng muốn giúp những người khác, những người đã sống cùng tôi trên vỉa hè. Vậy là tôi bắt đầu dùng tiền bán sách để mua súp và bánh mì cho mọi người mỗi ngày thay vì mua thuốc phiện. Khi nhìn những nụ cười của họ, tôi có thêm động lực để tiếp tục dùng số tiền nhỏ ấy đem lại hạnh phúc cho mọi người. Từ đó, tôi biết rằng mình sẽ chẳng bao giờ quay lại con đường của một kẻ nghiện nữa.”

Philani quyết định chia sẻ tình yêu đọc sách của anh với những đứa trẻ kém may mắn, vậy là anh thành lập câu lạc bộ Những người đọc sách (Book Reader’s Club) trong công viên lũ trẻ thường tập trung sau giờ học, đợi bố mẹ tan ca và đến đón.

“Tôi cho tụi nhỏ sách với điều kiện là chúng phải quay lại và kể cho tôi nghe chúng đã rút ra được bài học gì sau khi đọc sách. Một số đứa lấy luôn sách và không bao giờ trở lại nữa, nhưng tôi không để cho việc đó làm nản lòng mình bởi vì tôi biết rằng vẫn còn rất nhiều người thích đọc sách và sử dụng sách như công cụ chống lại cái nghèo đói. Quá nhiều đứa trẻ lạc lối sau khi tốt nghiệp trung học – nhiều đứa đâm ra nghiện thuốc phiện, rượu, phạm tội ác. Tôi muốn thay đổi điều này. Chúng tôi không chỉ cùng nhau đọc – chúng tôi nói về tương lai, ước mơ, thử thách đang chờ đợi phía trước và động viên nhau phải cố gắng đạt được những điều mình muốn.”

Hiện tại, Philani đã ra mắt quyển tự truyện The Pavement Bookworm: A True Story. Thế là anh lại có thêm một nguồn thu nhập nữa từ tiền viết sách.

Kodaki
dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn

Đọc bài viết

Cafe sáng