Book trailer

Đặt ống nghe nơi trái tim của tự nhiên để lắng nghe ‘khúc hát của cây’

Hãy chạm chiếc ống nghe vào làn da phong cảnh, để nhận ra bên đưới ấy có gì chuyển động. Hãy lắng nghe để nhận ra những gì tồn tại. Hãy lắng nghe để nhận ra giọng nói và thành viên của gia đình mình.

Published

on

Tất cả chúng ta – cây cối, con người, côn trùng, chim chóc… là một mạng lưới sự sống. Không có chuyện “tự nhiên” tách rời và chia cắt khỏi con người.

Vì vậy, hãy chạm chiếc ống nghe vào làn da phong cảnh, để nhận ra bên đưới ấy có gì chuyển động.

Trong tác phẩm Khúc hát của cây của David Haskell, thiên nhiên được chọn là nhân vật trung tâm, tác giả đã để các loài cây cất lên tiếng nói của mình về trái đất, con người và cả mối quan hệ phụ thuộc của đôi bên. Mà ở đó, con người chỉ đóng vai trò lắng nghe, nghe thật chân thành, những bản nhạc du dương réo rắt và cả những rung động nhỏ nhẹ nhất trong không khí mang nhịp điệu về một cuộc đời.

Khúc hát của cây gồm 3 chương, mỗi chương là những âm thanh cây cối khác biệt:

  • Chương 1 gồm Ceibo, Linh sam nhựa thơm, Cọ Sabal, Tần bì xanh, Cây mitsumata. Đây là những loài cây hiện sống tách biệt với đời sống con người, song vẫn luôn lặng lẽ giữ sợi dây liên kết với chúng ta suốt chiều dài lịch sử.
  • Chương 2 gồm Cây phỉ, Hồng sam và thông ponderosa, Cây phong lá đỏ. Đây là những cây mà tàn tích của nó là tương lai của con người. Chẳng hạn như khi gỗ phong được dùng làm đàn vĩ cầm, nó được chuyển hóa sang cuộc đời thứ hai cũng lâu dài và phong phú như cuộc đời thứ nhất.
  • Chương 3 gồm Cây dương, Lê Callery, Ô liu, Thông trắng Nhật Bản. Đây là những cây sống trong đô thị, nơi mối quan hệ con người – công nghệ tưởng chừng nổi bật hơn hẳn so với mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.
    Đúng là mối thâm giao giữa chúng ta và cây cối không trội nổi lên trên bề mặt đô thị, song chúng vẫn âm thầm quấn chặt những dây leo vào từng ngõ ngách của đời sống văn hóa, tinh thần chúng ta, bền bỉ và không thể cắt đứt.

Mỗi loài cây được trao cơ hội để giãi bày. David Haskell đặt ống nghe nơi trái tim của tự nhiên, đưa người đọc đến khắp các vùng đất trên thế giới để cùng thấu cảm những giãi bày đó. Đó có thể là tiếng rên chia cắt của cây ô liu ở vùng tranh chấp Trung Đông, là nhịp đập gỗ phong vang lên từ cây đàn vĩ cầm, hay lời kể của cọ Sabal về một câu chuyện cuộc đời không ngừng vận động để tồn tại.

Theo Haskell, cây xanh đại diện cho linh hồn của rừng, cho thấy cái quy luật nhân quả vể sự phát triển của các sinh vật trong vũ trụ. Tự thân cây xanh đã mang vẻ đẹp thuần túy nhờ vào cấu trúc bên trong, cơ chế vận hành và sự liên kết của nó với các sinh thể tự nhiên khác. Vẻ đẹp ấy còn ẩn chứa cả bề dày lịch sử và văn hóa, mang nặng ký ức của một thời đại, một bộ tộc hay đơn giản là lưu giữ truyền thống tốt đẹp của một gia đình.

Hãy lắng nghe để nhận ra những gì tồn tại.

Hãy lắng nghe để nhận ra giọng nói và thành viên của gia đình mình.

Xuyên suốt quyển sách, David Haskell khuyên người đọc lắng nghe tự nhiên. Vì chỉ có như thế, ta mới đủ rung động để nghe được những thanh âm đẹp đẽ khác của cuộc sống. Lắng nghe cây cối, những kết nối tuyệt diệu, giúp chúng ta hiểu làm thế nào sống trong các mối quan hệ mang lại nguồn gốc, bản chất và vẻ đẹp cuộc sống.

Mỗi loài cây được chú thích địa điểm, tọa độ cụ thể, tác giả xem thế giới tự nhiên như những thực thể sống.

“Tôi áp vành tai vào thân cây, tìm kiếm hào quang của miền sinh thái. Tôi không nghe thấy anh hùng nào, cá nhân nào làm nên tiêu điểm của lịch sử. Thay vào đó, từ trong tiếng hát, là bao ký ức sống động về cây cối, kể về cuộc sống cộng đồng, về mạng lưới những mối quan hệ.

Con người chúng ta thuộc về vòng hội thoại này, với tư cách cùng huyết thống và là thành viên bằng xương bằng thịt.”

David George Haskell là một nhà văn, cũng là một nhà quan sát tự nhiên sắc sảo. Quyển sách Khúc hát của cây thành hình từ đôi tai của một nhà thơ và con mắt của một nhà tự nhiên học. Quyển sách bao hàm nhiều kiến thức từ sinh học, lịch sử đến văn hóa… trong khi vẫn giữ được sợi dây văn chương và nhạc tính xuyên suốt.

Khoa học, trữ tình và đầy suy tư. Khúc hát của cây được xem là bản tình ca về cây xanh, là cuộc thám hiểm vể đời sống sinh học của chúng, đồng thời cũng là bản phân tích mang tính triết học tuyệt vời về vai trò của cây xanh trong lịch sử loài người và văn hóa hiện đại”. – Science Friday, The Best Science Books of 2017

Nhận xét về sách:

“Đây là cuốn sách cho việc nuôi dưỡng tinh thần. Khúc hát của cây là lời biện luận mạnh mẽ chống lại cách thức mà con người làm đứt gãy chính những mối liên kết sinh học đem lại môi trường sống cho họ trên thế giới. Hãy lắng nghe như cách mà David Haskell đặt ống nghe nơi trái tim của tự nhiên – và khám phá những vần thơ lẫn âm nhạc tồn tại bên trong nó.” – Peter Wohlleben, tác giả Đời sống bí ẩn của cây

Khúc hát của cây lãng mạn và đầy tri thức, chứa đựng cả vẻ đẹp lẫn cảm giác mất mát.” – Elizabeth Kolbert, người thắng giải Pulitzer, tác giả Đợt tuyệt chủng thứ 6

“Với đôi tai của một nhà thơ và con mắt của một nhà tự nhiên học, Haskell đã tìm lại bản thân chúng ta trong cuộc đấu tranh sáng tạo vĩ đại của cuộc sống và kêu gọi chúng ta tránh xa những con người vô cảm. Khúc hát của cây muốn nhắc nhở rằng chúng ta không cô độc và chưa bao giờ cô độc.” – Neil Shea, nhà văn, National Geographic

Về tác giả:

David Haskell là nhà nghiên cứu khoa học, văn chương và tư tưởng về thế giới tự nhiên, ông là Giáo sư sinh vật học và môi trường tại Đại học miền Nam và Guggenheim. Cuốn sách đầu tiên của ông, tác phẩm The Forest Unseen (2012) đã lọt vào chung khảo giải Pulitzer (2013), đoạt giải thưởng Sách hay nhất của Viện Hàn lâm Quốc gia (2013), giải Văn chương viết về Môi trường Reed (2013), giải Sách ngoài trời Quốc gia (2012) đồng thời đoạt Á quân giải Văn chương Khoa học PEN E.O. Wilson (2013)…

Cùng với những nghiên cứu mang tính học thuật của mình, David Haskell cũng xuất bản các bài tiểu luận, xã luận và thơ ca.

“Khoa học và Nghệ thuật” của chúng ta là tự nhiên và hoang dại như chúng đã từng. Chúng ta không thể đứng ngoài lề bản nhạc cuộc sống. Âm nhạc này làm nên chúng ta; đó là bản chất của chúng ta”. – trích David Haskell

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Book trailer

Rung cảm đầu đời: Cùng thầy Minh Niệm tìm về khung trời tuổi thơ

Published

on

By

Rung cảm đầu đời là tuyển tập gồm 50 bài thơ được tác giả Lê Quốc Triều (tên thật của thiền sư Minh Niệm) sáng tác rải rác từ những năm học lớp 3 đến lớp 9, mở ra trước mắt người đọc khung trời tuổi thơ tại miền quê xanh mướt, thuở còn chưa có tivi, phim ảnh, internet… Như chính thầy nhận định: “Tôi và những bạn bè đồng trang lứa chỉ biết có hai đối tượng duy nhất, đó là con người và thiên nhiên. Vì vậy mà sự thấu hiểu và cảm thông đối với những người thân, hay sự gắn bó và tôn trọng môi trường sống trở nên sâu sắc hơn và là một phần giá trị bậc nhất của con người”.

Trong tập thơ này, tác giả tự xưng là “bé Lê Quốc Triều” như một cách nâng niu, trân trọng phần đời đã qua, một phiên bản tinh khôi hơn của chính mình.

Hướng đến đối tượng thiếu nhi, mỗi bài trong tập Rung cảm đầu đời ghi lại cái nhìn trong trẻo, thuần khiết của một đứa trẻ đối với từng nhân vật hay sự kiện xảy ra trong đời sống.

Đó có thể là lời tâm tình đầy thấu hiểu về những người thân yêu trong gia đình; những kỷ niệm khó quên bên mái trường, thầy cô, bè bạn; là tình yêu thương dành cho những con vật nhỏ bé của một trái tim giàu xúc cảm; là niềm gắn bó với quê hương yên bình hay những trò chơi thuở nhỏ thật khó quên…

“con nhớ quá những đêm mưa tầm tã

chạy tìm thau hứng nước dột giữa nhà

nhìn qua song ánh chớp cứ lập lòe

chong đèn thức học bài cho tới sáng”

(trích Nỗi nhớ nhà)

Và cả những dự cảm đầy tiếc nuối của một đứa trẻ khi ngắm nhìn cảnh sông nước đồng quê…

“ơi đò ơi, bây giờ là tháng Tám

Nhịp cầu tre đã vắt vẻo trên sông

Bước qua cầu sao dạ cứ mênh mông

Sợ cầu gãy hay sợ đò quạnh vắng?”

(trích Thương quá con đò)

Những ký ức tuổi thơ hiện lên sống động qua nét vẽ của họa sĩ Thông Nguyễn với 80 trang sách được in màu hoàn toàn. Tập thơ dành cho độc giả nhỏ tuổi lẫn người lớn muốn tìm lại những xúc cảm đầu đời thông qua những vần thơ giản dị nhưng không kém phần trữ tình của thiền sư Minh Niệm.

Về tác giả:

Sư thầy Minh Niệm tên thật là Lê Quốc Triều, sinh năm 1975 tại Châu Thành, Tiền Giang. Thầy Minh Niệm là người sáng lập dòng thiền hiểu biết (Understanding Meditation), kết hợp giữa tư tưởng Phật giáo Đại thừa và Thiền nguyên thủy Vipassana.

Thầy Minh Niệm cũng là tác giả của các cuốn sách bestseller như Hiểu về trái tim (2011), Làm như chơi (2016) được đón nhận rộng rãi và tái bản nhiều lần.

Nhận xét về sách:

“Thơ của bé Lê Quốc Triều hồn nhiên như cỏ cây, hoa lá. Điều đấy không phải ai muốn là thể hiện được. Nó là tự nhiên – một thứ của trời, của đất, của cuộc sống và vũ trụ này. Nó là một điều hết sức khác biệt – rất thiền, không chứa đựng mong muốn nhiều nhặn hay truy đuổi một thứ gì ghê gớm. Nó cũng giản dị như hoa đến thì thì hoa nở. Những bài thơ của bé làm cho người đọc cảm thấy như mình vừa bắt gặp được một rặng tầm xuân còn đang nở dọc lối đi. Những bông hoa ấy có mặt một cách hết sức thuần khiết mà không bị thôi thúc bởi bất cứ mục đích hay mong muốn nào. Chúng vô cùng hồn nhiên, rất bình thường, nhưng đang hoàn thành trách nhiệm vô cùng cao cả của chúng. Mấy đóa tầm xuân ấy cũng không cần biết đến suy nghĩ của tôi, hay lòng tôi yêu chúng đến nhường nào...”

-- Nhạc sĩ Phó Đức Phương

Đọc bài viết

Book trailer

Bộ sách khoa học “giải oan” cho những loài động vật thường bị “hiểu lầm”

Published

on

By

Với cấu tạo cơ thể, môi trường sống và tập tính riêng biệt, những loài động vật hoang dã vẫn luôn là một bí ẩn lớn trong mắt con người. Bộ ba sách khoa học thường thức mới phát hành của Phương Nam sẽ giúp bạn đọc khám phá thế giới bí ẩn của ba loài vật bạch tuộc, hải ly và chim chóc đến từ ba môi trường sống rất khác nhau: đại dương, đất liền và không trung.

Lặn sâu vào tâm tư của bạch tuộc

Trong nền văn hóa phương Tây, bạch tuộc có lẽ là loài sinh vật bị "hiểu lầm" nhiều nhất. Từ truyền thuyết, văn học cho đến phim ảnh, bạch tuộc thường bị khắc họa như những con quái vật hung tợn chuyên làm đắm tàu và lôi kéo các thủy thủ bất hạnh xuống lòng đại dương.

Thế nên nhà tự nhiên học Sy Montgomery đã viết cuốn sách Tâm tư của bạch tuộc để mở ra góc nhìn mới về loài thân mềm này. Cô kết bạn với những con bạch tuộc có tính cách đặc biệt ấn tượng – Athena hiền lành, Octavia quyết đoán, Kali hiếu kỳ và Karma vui vẻ. Mỗi sinh vật đều thể hiện sự thông minh của mình theo nhiều cách: thoát khỏi vòng vây như đười ươi và không ngừng dùng chiêu lừa những người bạn đồng hành để kiếm thức ăn.

"Nhưng trong số tất cả sinh vật trên hành tinh có năng lực tưởng tượng những thứ trong đầu sinh vật khác, loài thực hiện tốt nhất có lẽ là bạch tuộc... Một con bạch tuộc phải thuyết phục nhiều loài săn mồi và con mồi rằng nó thực sự là thứ gì đó khác. Nhìn xem! Mình là một đốm mực. Không, mình là san hô này! Không, mình là tảng đá cơ! Bạch tuộc phải đánh giá xem liệu con vật kia có tin vào mưu mẹo của nó hay không, nếu không, thử cách khác ngay."

-- (trích đoạn)

“Đối xử với mỗi con bạch tuộc giống như từng nhân vật trong tiểu thuyết của Jane Austen”. - Vox

“Mở ra thế giới đầy nước, nơi trí thông minh của động vật được vẽ bằng thứ ánh sáng lấp lánh đến nỗi tôi khó lòng rời khỏi để trở về đất liền khô ráo”. -  Times Literary Supplement

Tiến hành giải mã bộ não thiên tài của loài chim

Ngày xưa, chim chóc bị xem là loài vật kém thông minh với bộ não bé tí, thậm chí có cụm từ “não chim” (birdbrain) dùng để ám chỉ những người xuẩn ngốc. Nhưng những nghiên cứu gần đây đã chứng minh chim chóc có trí tuệ điêu luyện không thua kém các loài linh trưởng, hơn rất nhiều so với những gì con người tưởng tượng. Xuyên suốt cuốn sách Chim chóc chưa bao giờ ngốc, tác giả Jennifer Ackerman phơi bày trước mắt người đọc vô vàn năng lực thần kỳ của loài chim, từ khả năng toán học, âm nhạc, ngôn ngữ cho đến khiếu thẩm mỹ đặc biệt của chúng. 

"Não chim có lẽ nhỏ, nhưng rõ ràng là “có võ”. Thật ra, ít có loài nào khác vừa có vẻ cẩn trọng lại vừa hoạt bát và tài năng và được trời phú cho nghị lực bền bỉ đến thế... Chim chóc đã tồn tại trong hơn 100 triệu năm. Chúng là một trong những câu chuyện thành công vĩ đại nhất của tự nhiên, phát minh ra những chiến lược sinh tồn mới, kiểu khôn khéo đặc trưng của riêng chúng mà, ít nhất ở một số khía cạnh, dường như vượt xa sự khôn khéo của loài người."

-- (trích đoạn)

“Khiêu khích, thú vị lạ lùng… Một chuyên luận mang tính cách mạng thay đổi hoàn toàn sự hiểu biết của chúng ta về khả năng nhận thức của loài chim”. -  Wall Street Journal

“Một chứng nhận trữ tình về trí thông minh phi thường của chim chóc”. -  Scientific American

Lắng nghe khúc tráng ca về những “kỹ sư” hải ly

Vốn bản tính nghịch ngợm, hải ly bị đồn thổi là loài gặm nhấm gây hại bậc nhất nước Mỹ và cũng là đối tượng thường bị các thợ săn truy lùng, nhưng ít ai công nhận chúng đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì cảnh quan sinh thái hiện đại. Trong tác phẩm Đế chế hải ly, Ben Goldfarb đưa người đọc chu du khắp các vùng hoang dã của Mỹ chỉ để chứng minh rằng loài gặm nhấm này là những kỹ sư xây đập hàng đầu. Những công trình của hải ly giúp trữ nước, kiến tạo đồng lầy, ngăn chặn lũ lụt, cháy rừng và mang đến môi trường sống lý tưởng cho các loài sinh vật khác. 

"Hợp tác với hải ly là nhận ra giới hạn quyền thống trị được thần thánh ban tặng của chúng ta, thừa nhận rằng điều tốt nhất chúng ta có thể làm với nhiều cảnh quan thiên nhiên là chuyển sự cứu rỗi chúng cho một loài động vật có vú có tầm nhìn sinh thái khác biệt rất lớn với chúng ta. Điểm đặc trưng của giống loài Homo sapien là tính kiêu ngạo; thế nên việc chuyển giao quyền lực cho hải ly là một hành động thể hiện sự khiêm tốn sâu sắc của loài người chúng ta. Hãy để loài gặm nhấm này hành động."

-- (trích đoạn)

“Một chuyên luận kiệt tác về thế giới tự nhiên”.  - The Washington Post

“Bạn đọc thân mến, hãy chuẩn bị tinh thần để sững sờ trước một loài gặm nhấm”. - Tom Wessels, tác giả Reading the Forested Lanscape và Granite, Fire and Fog

“Một bức chân dung trìu mến về ‘loài gặm nhấm cứng đầu’”. -  Publishers Weekly

Đọc bài viết

Book trailer

Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng tái xuất với diện mạo hoàn toàn mới

Published

on

By

Đoạt huân chương Newbery từ năm 1972, tác phẩm của Robert C. O’Brien vẫn chinh phục trái tim độc giả nhỏ tuổi qua bao thế hệ dù đã hơn 30 năm trôi qua kể từ lần đầu phát hành. Tác phẩm lần đầu xuất bản ở Việt Nam dưới cái tên Mẹ Frisby và gia đình chuột vào thời điểm 2012. Trong lần tái bản này, cuốn sách đoạt giải Newbery sẽ mang tên mới là Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng, nội dung được biên tập lại kèm theo nhiều hình ảnh minh họa sinh động.

Khắc họa loài vật trong bối cảnh sinh tồn

Câu chuyện trong Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng xoay quanh cuộc phiêu lưu của chị chuột Frisby góa bụa cùng đàn con, khi cả gia đình phải chuyển nhà để ông chủ trang trại Fritzgibbon chuẩn bị cày cấy vườn rau cho vụ mùa mới. Nhưng Timothy, bé trai út trong nhà lại đang mắc viêm phổi nặng và không thể di chuyển giữa tiết trời lạnh giá. Quyết cứu con mình, chị Frisby đã bất ngờ rơi vào cuộc phiêu lưu có mèo và quạ, có thành phố bí ẩn dưới góc vườn. Để rồi cuộc gặp gỡ với những chú chuột NIMH phi thường và hào hiệp đã giúp mẹ con chị thoát khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Tuy gắn mác truyện thiếu nhi, điểm đặc sắc của cuốn sách đoạt giải Newbery là lối hành văn và những tình tiết đậm chất hiện thực, mô tả sống động khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ với những chu trình tự nhiên khắc nghiệt.

Mối quan hệ đa chiều giữa chuột và con người

Loài chuột trong truyện được khắc họa rất thú vị khi chúng có thể tự ý thức về bản chất “thích trộm cắp” của giống loài. Trăn trở vì luôn phải sống phụ thuộc vào con người, chúng muốn bứt khỏi tình cảnh đó. Nhưng cũng như con người, loài chuột trong Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng không đầu hàng trước trở ngại mà biết tự nâng cấp cuộc sống của mình bằng nhiều phương tiện khác nhau. Thật thú vị khi Robert C. O’Brien đưa những chi tiết mô tả phòng thí nghiệm, điện nước, vật dụng cơ khí… trong một tác phẩm ngỡ như truyện cổ tích về loài vật.

Tác giả đứng vào thế trung lập khi đánh giá mối quan hệ giữa con người với loài vật, xét trên phương diện cả hai phe đều phải vật lộn vì mục đích sinh tồn. Đồng thời, người lớn cũng có thể đọc tác phẩm để khám phá một góc nhìn độc đáo về thế giới loài vật, chiêm nghiệm về vị thế của chúng ta giữa tự nhiên bao la.

Tranh minh họa sống động, đáng yêu

Trở lại với diện mạo mới, tác phẩm Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng có thêm phần tranh minh họa in màu của họa sĩ Việt Nam với những màu sắc tươi sáng, tạo hình nhân vật dễ thương, giúp bạn đọc hình dung rõ hơn về thế giới của loài vật được mô tả qua những câu chữ.

Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng mang đến câu chuyện đậm chất phiêu lưu giả tưởng, vừa gần gũi, đề cao tình mẫu tử mà không hề giáo điều hay phán xét. Sở hữu nội dung hấp dẫn, thông điệp ý nghĩa và phần hình thức bắt mắt, tác phẩm thiếu nhi đoạt giải Newbery hứa hẹn sẽ là món quà phù hợp với trẻ nhỏ lẫn người lớn vào mùa lễ tết sắp tới.

Về giải thưởng Newbery:

Xuất hiện từ năm 1922 ở Mỹ, Newbery Medal là giải thưởng danh giá dành cho sách thiếu nhi đầu tiên trên thế giới, được Hiệp hội Dịch vụ Thư viện cho Trẻ em (ALSC) trao tặng các tác giả có đóng góp quan trọng cho nền văn học trẻ em Mỹ. Tại Việt Nam đã có những đầu sách đoạt huân chương Newbery được xuất bản, bao gồm Mẹ Frisby và hội chuột NIMH siêu đẳng, Charlotte và Wilbur, Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên, Hòn đảo cá heo xanh

Về tác giả:

Robert C. O’Brien tên đầy đủ là Robert Leslie Carroll Conly, sinh ngày 11.1.1918 ở Brooklyn, New York. Ông theo học trường William College và tốt nghiệp Đại học Rochester. Sau đó ông trở thành nhà văn kiêm nhà báo của tờ Newsweek , National Geographic cùng nhiều tờ báo khác. Ông sống tại New York, rồi chuyển đến Washington cùng vợ và bốn đứa con.

Sau khi Robert C. O’Brien qua đời (ngày 5.3.1973), cuốn tiểu thuyết Z for Zachariah đã được vợ và con gái ông tiếp tục chấp bút dựa theo những phác thảo còn lại.

Các tác phẩm của ông bao gồm: The Silver Crown; Mrs. Frisby and the Rats of NIMH; A Report from Group 17Z for Zachariah.

Đọc bài viết

Cafe sáng