Book trailer

Đốn hạ: Nét quyến rũ từ sự hiểm độc của Thomas Bernhard

“…tôi có thể đưa tất cả bạn bè cũ của tôi vào không gian trong trang sách và nhốt giữ họ ở đó.”

Published

on

Chi tiết tác phẩm

Ngày 28 tháng 8 năm 1984, có một tiểu thuyết mang tên Đốn hạ mới chỉ phát hành được bốn ngày đã bị cảnh sát thu hồi toàn bộ trên thị trường dưới án lệnh của thẩm phán, xuất phát từ một vụ kiện tụng dân sự do nhạc sĩ tên gọi Gerhard Lampersberg đâm đơn. Lý do là cách tiểu thuyết này “bôi nhọ, phỉ báng, sỉ nhục” một nhân vật trong truyện được cho là khá giống với Lambersberg đã làm hư hại đến danh tiếng của nhạc sĩ này ở ngoài đời. Cha đẻ của tiểu thuyết này không ai khác chính là Thomas Bernhard – nhà văn, nhà thơ, nhà soạn kịch tai tiếng thế kỷ 20 – kẻ được mệnh danh “chuyên vạch áo cho người xem lưng” của nước Áo.

Đây không phải là lần đầu tiên các tác phẩm của Thomas Bernhard vướng vào kiện tụng. Một giáo viên cũ của Bernhard, hay một gia đình thẩm phán bị lấy tên để đặt cho nhân vật hư cấu trong truyện, đã từng đâm đơn kiện nhà văn vì lý do các tác phẩm này đã “xuyên tạc, bóp méo” con người họ. Lần này, tiểu thuyết mang tên Đốn hạ của ông tiếp tục “gây thù chuốc oán” với cánh trí thức thượng lưu cùng đám “bù nhìn nghệ sĩ” của thành Vienna, khi ông “giương rìu” đốn thẳng vào thiết chế nghệ thuật hèn hạ giả trá bắt tay thỏa hiệp cùng những nhà cầm quyền.

Nhân vật kể chuyện của Đốn hạ là một nhà văn quay trở lại Vienna sau khi sống ở London 20 năm và nhận lời mời tham dự một buổi “dạ tiệc nghệ sĩ”. Ngồi lừng lững trên ghế bành, với ly sâm panh trên tay, ông phóng tia nhìn từ bóng tối và lặng lẽ quan sát những người xưa kia từng là bạn bè thân thiết trong giới nghệ thuật mà ông đã hoàn toàn quay lưng. Theo tiến trình của buổi tiệc, những ký ức về mối quan hệ với từng người khách ùa về và theo đó diễn biến tâm trạng của người kể cũng trở nên càng lúc càng kích động. Đỉnh điểm kích động là khi bữa tiệc khép lại và cuốn sách này được mở ra: “tôi sẽ viết ngay về cái gọi là buổi dạ tiệc nghệ sĩ này, bất kể là viết về cái gì, miễn là phải viết ngay, viết ngay lập tức, kẻo muộn…” Sáng tác năm 1984, Đốn hạ như tập hợp những ghi chép của Thomas Bernhard về chính quá khứ của ông ba thập kỷ trước. Ông chia sẻ: “Đôi khi ta muốn cầm bút viết lại để tóm bắt những phân đoạn mang tính quyết định của cuộc đời ta. Và Đốn hạ là tác phẩm tóm bắt những năm 50 của tôi. Lúc này chúng ta ở những năm 80, tức là 30 năm sau, và tôi có thể đưa tất cả bạn bè cũ của tôi vào không gian trong trang sách và nhốt giữ họ ở đó.”

Say sưa trong những tràng công kích liên tu bất tận, Thomas Bernhard vận dụng thủ pháp độc thoại tự sự miên man mà sau này đã để lại ảnh hưởng sâu sắc đến những cây bút đương thời như Laszlo Krasznahorkai, Antonio Lobo Antuñes hay W.G. Sebald. Chương, hồi và ngắt đoạn nhìn chung hoàn toàn thiếu vắng, câu cú đôi khi tuôn từ trang này qua trang khác, tạo nên dòng suy tưởng vừa gấp gáp dữ dội lại vừa uyển chuyến và có nhạc điệu nhờ biện pháp điệp ngữ điêu luyện.

Được sáng tác vào cuối đời trong tình trạng sức khỏe kiệt quệ, vật lộn với các chứng bệnh liên quan đến tim phổi, nhưng tiểu thuyết như Đốn hạ cùng với Diệt vong hay Kẻ thất bại (Der Untergeher) lại được đánh giá nằm trong số những tiểu thuyết xuất sắc nhất của nhà văn. Thiếu vắng những chất liệu xốc nổi hay phong cách Gothic cường điệu trước đây, trước tác cuối đời của ông tập trung diễn tả tài tình thứ nghịch lý trọng tâm trong tư duy sáng tác: đó là khao khát bộc lộ nội tâm mạnh mẽ đối địch với thôi thúc đi đến tình trạng cô lập tuyệt đối. Sự thâm hiểm được lắng lại và đi vào chiều sâu, những mũi lao phóng ra ít nhưng bén ngót và trúng đích. Như chính Thomas Bernhard tự nhận: “Càng già tôi càng hiểm độc, cũng như những cuốn sách của tôi vậy, đó cũng là một trong những nét quyến rũ của các tác phẩm của tôi.”

Với Đốn hạ, ông chĩa mũi dùi vào giới ngụy nghệ sĩ cùng thói tham danh hám mẽ và lối sống giả trá từ sân khấu xuống đời thực của chúng. Bernhard miêu tả thành phố Vienna là “cái cối xay nghệ thuật lớn nhất thế giới, trong đó các bộ môn nghệ thuật cùng các nghệ sĩ sẽ bị xay nhuyễn, bị nghiền nát, hết năm này sang năm khác” ấy thế nhưng “bọn chúng suốt đời không theo đuổi mục tiêu nào mãnh liệt hơn là được nhảy vào cối xay nghệ thuật đó, chen lấn xô đẩy, tranh nhau nhảy vào xối xay nghệ thuật sẽ xay nghiền họ thành cám ấy.” Ông miệt thị nhà hát danh giá nhất nước Áo – Nhà hát kịch Burgtheater là “phá sản về mặt nghệ thuật,” còn diễn viên Nhà hát kịch Burgtheater “thật ra chỉ là một lũ bù nhìn tiểu tư sản, không chút hiểu biết gì về nghệ thuật sân khấu, và từ lâu, đã biến Nhà hát kịch Burgtheater thành một thứ nhà thương chứa chấp căn bệnh mê kịch nghệ hời hợt”. Trước những lời lẽ cáo buộc bôi nhọ, phỉ báng, ông chỉ nói: “Những thái độ này hoàn toàn không gượng ép. Nếu bạn sống ở đây và đi bộ xung quanh thành phố, nếu bạn làm quen với con người ở đây, kiểu gì bạn cũng sản sinh ra những suy nghĩ trên”. Ông tuyên bố mình viết bằng bút, không phải bằng súng: “Nếu có người cảm thấy bị đụng chạm thì đó là vấn đề của anh ta, hay vấn đề của cả đất nước hay của cả nền văn hóa này. Những ai cảm thấy tôi đang khai hỏa là những người cho rằng mọi từ ngữ trong sách, hay mọi từ ngữ nói chung, đều là những viên đạn.”

Nghệ thuật cần phải tự thân vận động và nuôi sống chính nó – đó là kim chỉ nam cho cuộc đời hoạt động nghệ thuật của Thomas Bernhard được thể hiện tường minh trong tác phẩm Đốn hạ. Đặc biệt thông qua hai nhân vật là nữ nhà văn Jeannie Billroth và Anna Schrecker, những kẻ “từ bỏ triệt để các giấc mơ hay các dự định cũng như niềm say mê ban đầu chúng dành cho văn học để đi vào thứ nghệ thuật tầm thường và đáng ghét, chuyên nịnh bợ nhà nước cầm quyền”, Bernhard kết án sự thỏa hiệp giữa cường quyền và nghệ thuật làm vấy bẩn nghệ thuật chân chính và “treo cổ” những nghệ sĩ thiên tài. Theo ông, bất kỳ ai nhận trợ cấp dù chỉ một đồng đều không chỉ sản sinh ra thứ văn chương “sặc mùi phụ thuộc”, mà còn “phản bội toàn bộ nền văn chương”, “hủy hoại đời sống văn hóa”. Ông tự nhận chưa từng bao giờ nhận bất kỳ trợ cấp nào của chính phủ và cũng sẽ không cho bất kỳ nghệ sĩ trẻ nào dù chỉ một đồng, bởi thành hay bại phải do tự anh ta bươn chải mà nên.

Sau khi vụ kiện tụng được dàn xếp ổn thỏa và tác phẩm được lưu hành trở lại thị trường, doanh thu Đốn hạ tăng vọt và Thomas Bernhard hẳn là người hân hưởng hơn ai hết. Tuy vậy, tác phẩm có được thành công vang dội không chỉ nhờ một vụ bê bối. Như báo Washington Post đã dành tặng lời khen: không một cuốn sách nào khác có thể giới thiệu về Bernhard toàn diện hơn Đốn hạ; đây có lẽ chính là tác phẩm kết hợp giữa yếu tố hư cấu và tự truyện rõ nét hơn bao giờ hết trong toàn bộ trước tác của Thomas Bernhard.

Hết.

Vĩnh Ngân

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Giới thiệu sách

Bức thư tình gửi đến Việt Nam từ một nhà thơ người Mỹ

Published

on

By

Dưới Tán Chò Nâu Sài Gòn là tuyển tập bút ký điền dã của một nhà thơ, nhà báo người Mỹ viết về Sài Gòn, được xuất bản dưới dạng sách song ngữ. Tuyển tập gồm 8 đoản khúc, xoay quanh những điều bình dị như cây chò nâu, tiệm tạp hóa, lục bình, sở thú… cho đến những chủ đề “khó nhằn” như tục thờ cá Ông, đồn điền cao su, nghề nấu rượu… Tất cả được viết bằng giọng văn vừa dí dỏm, khoa học nhưng không kém phần thơ mộng.

Việt Nam qua góc nhìn của thi sĩ Mỹ

Nhà thơ Paul Christiansen sinh năm 1986, quốc tịch Mỹ, tốt nghiệp cử nhân Đại học St Olaf và có bằng thạc sĩ nghệ thuật Đại học Quốc tế Florida (Mỹ).

Nhận học bổng chương trình Fulbright, anh sang Quy Nhơn năm 2015 rồi sau đó chuyển hẳn đến Việt Nam làm việc. Anh hiện là Giám đốc Nội dung của tạp chí Saigoneer và đang miệt mài chuyển ngữ nhiều tác phẩm văn học Việt Nam để giới thiệu với bạn bè quốc tế.

Thơ của Paul Christiansen đã xuất hiện trên các tạp chí văn học nghệ thuật uy tín như Atlanta Review, Pleiades, Quarter After Eight, Threepenny Review, Zone Three và đã đoạt hai giải thưởng thi ca của Viện Hàn Lâm Thi Ca Mỹ.

Tài năng của Trần Thị NgH trong vai trò dịch giả

Chịu trách nhiệm chuyển ngữ tập bút ký của Christiansen là Trần Thị NgH - nữ văn sĩ từng gây tiếng vang với những truyện ngắn được viết trước 1975. Năm 2012, nhiều truyện ngắn của Trần Thị NgH được tập hợp lại thành sách và giới thiệu với độc giả trong nước, như Nhà có cửa khóa trái, Lạc đạn, Nhăn Rúm và các truyện ngắn khác. Vào năm 2018, tác phẩm gần đây nhất của bà là Ác tính được xuất bản, gây xôn xao văn đàn. 

Vắng bóng một thời gian trong tư cách người cầm bút, Trần Thị NgH bất ngờ trở lại với cuốn sách Dưới Tán Chò Nâu, nhưng trong một vai trò mới: dịch giả.

Đọc qua phần mục lục, ta có thể thấy tài năng của Trần Thị NgH qua việc chuyển ngữ những tiêu đề tiếng Anh sang tiếng Việt rất mượt mà:

  • SỞ THÚ SÀI GÒN – Vẫn yêu dù có thế nào (On Loving the Saigon Zoo Despite Its Flaws)
  • LỤC BÌNH: Người đẹp thủy sinh, kẻ phá hoại đáng ghét, quân xâm lược xấu xa (An Invasive, Destructive, Beautiful Aquatic Villain)

Bà cũng là người biên dịch nhiều tác phẩm của John Steinbeck, Anton Chekhov, Paolo Giordano, Franck Thilliez, Guillaume Musso,...

Về việc dịch tác phẩm này, bà cho biết: “Thách thức trong khi dịch Paul Christiansen không chỉ đòi hỏi nỗ lực Việt hóa tác phẩm sao cho không còn là văn dịch đồng thời đảm bảo trung thực ý nghĩa từng câu chữ so với bản gốc, mà còn phải làm thế nào để giữ cho được cái giọng châm biếm ở nhiều ngữ cảnh của tác phẩm, đặc biệt giọng văn rất thơ của tác giả”.

Tập bút ký điền dã với nhiều suy tư sâu sắc

Vốn là người yêu thiên nhiên và thơ ca, dễ thấy rằng Paul Christiansen đặc biệt quan tâm đến những điều tạo nên nét đẹp mộc mạc, bình dị của mảnh đất hình chữ S. Tác giả tìm thấy cảm hứng từ việc đi dạo dưới bóng cây râm mát của sở thú, trăn trở về cá voi ngoài đại dương lẫn những con thú bị nhốt trong chuồng, thích thú ngắm nhìn lục bình trôi và những quả chò nâu xoay vòng trong gió…

Những bài viết của Paul Christiansen độc đáo ở chỗ có sự đan xen giữa óc quan sát tinh tế của một nhà thơ và góc nhìn chuyên sâu của một nhà nghiên cứu về những cảnh quan, nghi lễ, sự thật lịch sử vẫn còn bị dân bản địa thờ ơ.

Hai bài viết đầu tiên, Sở thú Sài Gòn, Tạp hóa và cửa hàng tiện lợi, đưa người đọc tái khám phá những địa điểm quen thuộc dưới một lăng kính mới. Trong mắt nhà thơ người Mỹ, ngay cả những dây dầu gội, sữa tắm treo trước các tiệm tạp hóa trông thật lạ lẫm, được anh ví như “rêu bằng nhôm mọc trên cây hay những tấm màn bằng xâu chuỗi để che hậu cảnh”.

Nhưng Paul Christiansen không chỉ khám phá Việt Nam qua những điều mà ai cũng dễ dàng nhìn thấy. Nghề nấu rượu, Tục thờ cá Ông, Đồn điền cao su Việt Nam… khai thác những chủ đề tưởng chừng khô khan, khó nhằn thậm chí đối với người bản địa.

Nghề nấu rượu xoay quanh món rượu gạo truyền thống của Việt Nam và những thăng trầm mà người làm rượu theo cách thủ công phải trải qua trong suốt thời kỳ Pháp đô hộ.

Tục thờ cá Ông viết về tín ngưỡng thờ cúng cá voi ở các làng chài Việt Nam, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, đồng thời cũng là nỗi băn khoăn của tác giả trước thực tế cá voi đang dần tuyệt chủng.

Đồn điền cao su điểm lại một trang sử bi thương của người Việt Nam, nhìn thẳng vào hệ quả hậu thuộc địa mà các nước thực dân gây ra.

Bảo tàng Địa chất, Lục bình, Chò nâu Sài Gòn viết về những vật, những người vẫn luôn ở đó nhưng dễ bị lãng quên giữa guồng quay cuộc sống: một bảo tàng khiêm tốn nằm ở góc quận 1, thảm xanh lục bình trôi trên sông, hay vẻ đẹp của cây chò nâu mọc ven đường…

Dưới Tán Chò Nâu Sài Gòn là tập bút ký dành cho người yêu Sài Gòn, yêu Việt Nam, và cả những người muốn yêu lại từ đầu với thành phố, với mảnh đất này…

Trích đoạn

“Trong khi tản bộ xuống đường Nguyễn Đình Chiểu, tôi chợt thấy một thác chò đổ tuôn sau cơn gió hè. Những quả khô bay vòng vèo xuống rồi đáp bất lực trên nền bê tông. Vô phương bám rễ, những đôi cánh xụi lơ, giống như vây cá voi sát thủ yếu quặt vì bị giam cầm. Có một thứ gì đó trong tôi cũng tả tơi như thế.”

(trích Chò nâu Sài Gòn)

“… tôi đến viếng bàn thờ cá Ông và thắp một nén nhang cầu xin cho cá voi được trường tồn, cho làng chài được sung túc và cho những ao ước riêng tư của mình thành hiện thực – những khát vọng này không nhất thiết phải loại trừ lẫn nhau. Khói nhang bay tỏa lên không trung, giống như tiếng hát cá voi vang vọng vào cõi tĩnh lặng lúc nó ngoi lên từ vực nước thẳm sâu”.

(trích Tục thờ cá Ông)

Nhận xét

Paul Christiansen thích đi bộ để thấy và nghe. Anh lắng nghe tâm tình của động vật và cây cỏ trong Thảo Cầm Viên, ngồi ngắm lục bình trôi trên sông Sài Gòn, mua nhu yếu phẩm từ tiệm tạp hóa góc phố, uống rượu gạo với dân làng chài, thắp nhang vái lạy trước bàn thờ cá Ông làng Phước Hải, băn khoăn về những dòng máu trắng chảy trong rừng cao su thời thuộc địa, ray rứt với từng viên thạch anh trưng bày ở Bảo tàng Địa chất, ngắm nhìn cánh chò xoay xoay trong gió…

– Dịch giả Trần Thị NgH

Hết.

Đọc bài viết

Giới thiệu sách

Khỉ Đột Vô Hình Và Cú Lừa Của Trực Giác – tác phẩm về một thí nghiệm tâm lý gây chấn động

Published

on

By

Tác phẩm được viết bởi hai nhà tâm lý học đoạt giải Ig Nobel 2004

Hai nhà tâm lý học Christopher Chabris và Daniel Simons gặp nhau tại Viện Đại học Harvard vào năm 1997 và bắt đầu trở thành cộng sự trong lĩnh vực nghiên cứu.

Christopher Chabris là một giáo sư tâm lí học và cũng là giám đốc điều hành của một chương trình về khoa học thần kinh tại Đại học Union ở Schenectady, New York (Mỹ). Daniel Simons là nhà tâm lý học thực nghiệm, nhà khoa học nhận thức, và là giáo sư Khoa Tâm lý học ở Viện Beckman về Phát triển khoa học và công nghệ tại Đại học Illinois (Mỹ).

Năm 2004, họ cùng thắng giải Ig Nobel tâm lý học – một giải thưởng nhại lại giải Nobel được trao cho “những thành tựu ban đầu làm người ta phì cười, nhưng sau đó lại khiến họ suy nghĩ”. Khỉ Đột Vô Hình Và Cú Lừa Của Trực Giác được lấy cảm hứng từ đây.

Hiện tượng “nhìn mà không thấy” trong thí nghiệm “khỉ đột vô hình”

Mọi chuyện bắt đầu từ một thí nghiệm kinh điển của Chabris và Simons. Hai nhà tâm lý học nhờ các tình nguyện viên trường Harvard xem đoạn phim ngắn về trận bóng giữa hai đội mặc áo đen và trắng, yêu cầu họ đếm số lần chuyền bóng của hai đội. Sau khi hết video, các đối tượng tham gia thí nghiệm nêu ra con số mà mình đếm được.

Nhưng nhiệm vụ đếm số lần chuyền bóng chỉ là cái cớ để giữ cho những tình nguyện viên phân tâm khỏi sự kiện chính trong đoạn video. Giữa lúc trận bóng diễn ra, một người mặc bộ đồ hóa trang khỉ đột lặng lẽ đi vào hiện trường, nhìn về phía camera, lấy tay đấm lên ngực rồi bước ra. Cảnh này diễn ra trong vòng 9 giây.

https://youtu.be/vJG698U2Mvo

Kết quả thật đáng ngạc nhiên: khoảng phân nửa đối tượng tham gia thí nghiệm, vì quá chú tâm đến nhiệm vụ của mình, đã không chú ý tới chú khỉ đột!

Thí nghiệm này là xuất phát điểm để Christopher Chabrisvà Daniel Simons phát triển công trình nghiên cứu gây tiếng vang của mình. Khoa học gọi đây là hiện tượng “mù vô ý” (inattentional blindness) có thể xảy ra hằng ngày trong mọi khía cạnh của đời sống, nhưng những điều trên mới chỉ là bề nổi của tảng băng trôi.

Chúng ta không biết nhiều về thế giới như ta vẫn nghĩ

Từ một thí nghiệm về tình trạng mù vô ý, Christopher Chabrisvà Daniel Simons đã dẫn chứng hàng loạt câu chuyện có thật nhằm chứng minh rằng nhận thức con người đầy rẫy những lỗ hổng.

Khi tham gia giao thông, bạn hoàn toàn có thể rơi vào tình trạng mù vô ý và không thể tránh kịp chiếc xe đang ở phía trước, dù nó nằm ngay trong tầm nhìn của bạn.

Cuốn sách đưa ra những trường hợp chứng tỏ con người thường vô ý bỏ qua những gì ở ngay trước mắt khi quá tập trung vào một việc cụ thể, dẫn tới hậu quả khôn lường: như một cảnh sát chạy ngang qua hiện trường một vụ hành hung nhưng không nhận ra, một vị hạm trưởng tàu ngầm không thấy chiếc ngư thuyền trong tầm mắt, một tài xế không chú ý tới người chạy xe máy, một phi công không thấy chướng ngại vật trên đường băng…

Không dừng lại ở những gì tai nghe mắt thấy, Chabris và Simons đi sâu vào phân tích nhiều cái bẫy ảo tưởng tinh vi hơn, chẳng hạn ảo tưởng về ký ức, ảo tưởng về kiến thức hay ảo tưởng về sự tự tin. Bộ đôi nhà tâm lý học chỉ ra rằng, bộ nhớ của chúng ta thường cố tình bóp méo những ký ức về sự kiện trong quá khứ, rằng một chuyên gia vẫn có thể mắc sai lầm… Tất cả đều xuất phát từ niềm tin mù quáng vào kinh nghiệm và nhận thức của bản thân.

Những ảo tưởng sai lầm có thể khiến chúng ta bị “dắt mũi”

Có nhiều doanh nghiệp đã tạo ra hàng triệu USD nhờ tận dụng những ảo tưởng phổ biến của con người.

Một trong số đó là việc quảng cáo loại headset đeo tai để nghe điện thoại trong lúc lái xe.  Luật giao thông cấm tài xế sử dụng điện thoại di động cầm tay khi đang chạy xe trên đường, nhưng không cấm tài xế đeo headset. Tờ quảng cáo của công ty AT&T Wireless đã tuyên bố: “Nếu sử dụng điện thoại không dây trong khi lái xe, bạn có thể giữ cả hai bàn tay trên tay lái”.

Chabris và Simons cho rằng không có nhiều khác biệt giữa khả năng gây phân tâm của điện thoại cầm tay và điện thoại rảnh tay, vì bản chất việc nói chuyện điện thoại trong lúc lái xe đòi hỏi khả năng đa nhiệm của người sử dụng. Càng chú tâm vào cuộc nói chuyện, tài xế sẽ càng xao lãng những gì diễn ra trước mắt, dễ dẫn đến tình trạng mù vô ý, thế nên quảng cáo headset đeo tai an toàn hơn điện thoại cầm tay là hoàn toàn sai lầm và lợi dụng niềm tin của người dùng.

Bằng cách nhận ra khi nào và tại sao các ảo tưởng này lại ảnh hưởng tới mình, hậu quả mà chúng gây ra cho những vấn đề của con người, Chabris và Simons tin rằng Khỉ Đột Vô Hình Và Cú Lừa Của Trực Giác sẽ giúp người đọc có cái nhìn thấu đáo hơn về cách tâm trí hoạt động, vượt qua hoặc giảm thiểu tác động của những ảo tưởng ở mức tối đa, từ đó sống và đưa ra quyết định một cách sáng suốt hơn.

Trích đoạn

“Mỗi khi nói chuyện điện thoại trong lúc lái xe, và tin rằng mình vẫn đang chú ý đủ trên đường, chúng ta bị ảnh hưởng bởi một trong những ảo tưởng này. Mỗi khi giả định rằng người nhớ sai quá khứ của họ thì chắc là đang dối trá, chúng ta đầu hàng một ảo tưởng. Mỗi lúc chọn vị lãnh đạo cho một đội ngũ, do người đó thể hiện sự tự tin nhiều nhất, chúng ta bị ảo tưởng tác động. Mỗi lúc bắt đầu một dự án mới và tin rằng mình biết nó sẽ hoàn thành trong bao lâu, chúng ta lại bị một ảo tưởng. Thực vậy, hầu như không có lĩnh vực nào của hành vi con người là không chạm tới ảo tưởng hàng ngày”.

Nhận xét của độc giả

“Một cuốn sách khai nhãn. Sau khi đọc, bạn sẽ nhìn vào chính mình và thế giới xung quanh một cách khác biệt.” - Joseph T. Hallinan

“Khỉ đột vô hình và cú lừa của trực giác khiến chúng ta khôn ngoan hơn bằng cách tự nhắc nhở rằng mình hiểu biết ít như thế nào.” - Amanda Ripley

“Một hành trình hấp dẫn và sâu sắc đi qua những ảo tưởng có sức ảnh hưởng tới mỗi khoảnh khắc của cuộc sống.” - Richard Wiseman

Hết.

Đọc bài viết

Giới thiệu sách

Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn chạm mốc 10 năm tuổi với 30 lần tái bản

Published

on

By

Xuất bản lần đầu năm 2012, Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn đã chạm mốc 10 năm tuổi, với 30 lần tái bản và luôn nằm trong danh sách best-seller của Phương Nam Book.

Hành trình 10 năm với 30 lần tái bản

10 năm tuổi, 30 lần tái bản, thế nhưng những suy tư, chiêm nghiệm trong Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn chưa bao giờ lỗi thời mà ngược lại còn tiếp tục chứng minh sức sống cùng với thời gian.

Dù ra mắt năm 2012 dưới dạng tuyển tập tản văn, những trang viết đầu tiên trong Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn thực chất đã nhen nhóm từ các bài đăng trên chuyên mục Cảm Thức của Bán nguyệt san 2! (số Chuyên đề của báo Sinh Viên Việt Nam), lặng lẽ chinh phục những độc giả trẻ đang loay hoay định vị bản thân giữa cuộc sống bộn bề, và cả những độc giả có tuổi muốn nhìn lại cuộc đời dưới một lăng kính mới…

Khi chính thức xuất bản thành sách, tập tản văn đã tạo nên một hiện tượng đặc biệt trong văn hóa đọc Việt Nam. Các bài viết của bộ đôi tác giả lấy bút danh Phạm Lữ Ân có thời được đăng tải, trích dẫn trên những nền tảng mạng xã hội, tạo cảm hứng cho nhiều bài hát, kịch bản phim. Các trích đoạn trong sách thậm chí còn được đưa vào đề thi ngữ văn tại một số trường trung học phổ thông.

Bìa sách cho độc giả tự thiết kế

Ở mỗi cột mốc tái bản, Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn lại khoác lên chiếc áo mới, khi thì thay bìa, lúc lại có thêm ấn bản bìa cứng và minh họa màu…

Để kỷ niệm “sinh nhật” 10 năm cùng lần tái bản 30, Phương Nam Book mang đến ấn bản với một hình thức hoàn toàn mới, đó là phần bìa được thiết kế theo dạng khung tranh để độc giả có thể tùy ý lựa chọn, thay đổi bìa sách theo 4 tranh rời được đính kèm.

Trong đó, 3 tranh bìa rời đã được thiết kế sẵn với phong cách trẻ trung, bắt mắt, còn bìa trắng để độc giả có thể tự do vẽ vời, sáng tạo theo phong cách riêng.

Các bìa rời này đồng thời cũng là Postcard được in hai mặt, có tem thư và câu trích dẫn ý nghĩa làm quà tặng độc giả. Bên trong sách có tranh minh họa trắng đen sinh động, dễ thương.

Tập tản văn đồng hành cùng độc giả mọi lứa tuổi

Ban đầu, các bài viết trong Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn được viết như những lời gửi gắm, tâm tình dành cho người trẻ. Nhưng theo thời gian, sức lan tỏa của tác phẩm đã vượt qua kỳ vọng ban đầu của người viết và chạm đến trái tim độc giả ở mọi lứa tuổi.

Cuốn sách tập hợp 40 tản văn xoay quanh các chủ đề như tình yêu, tình bạn, gia đình… với những góc nhìn sâu sắc về sự vô thường của cuộc đời – đúng như tên sách đã gợi ra. Đó có thể là cái nhìn thông tuệ về tình yêu, về những thành bại trong cuộc đời, hay về quá trình trưởng thành gian nan của mỗi người…

Nhiều bài viết trong sách được chấp bút cách đây hơn 10 năm nhưng luôn giữ được tính phổ quát và thời sự. Khi dịch Covid-19 bùng phát mở đầu cho giai đoạn giãn cách xã hội, tác giả Phạm Công Luận đã kịp thời chia sẻ lại bài viết “Có một cuốn sách bên trong bạn” như một cách động viên mọi người vượt qua suy nghĩ tiêu cực và tận dụng khoảng thời gian này để tự khám phá những tố chất bên trong. Hay các bài viết về tuổi mới lớn như “Những khoảng trống không thể lấp đầy”, “Ngược dòng nước mắt”…  vẫn đủ sức nói lên tâm tư của những người trẻ hiện nay. 

Nhiều độc giả chia sẻ rằng mình đã nhận được vô số bài học quý giá từ các trang viết của bộ đôi tác giả Phạm Lữ Ân. Có người còn cho rằng mỗi lần đọc lại sách đều có thể tự đúc kết thêm những ý nghĩa mới.  

Một cuốn sách dù có giá trị vượt thời gian cách mấy cũng không thể tránh những khuyết điểm, thiên kiến từ chính người viết, nhất là đối với một tác phẩm được tái bản hàng chục lần và được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt như Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn.

Vào đợt kỷ niệm lần tái bản thứ 20, tác giả Phạm Công Luận từng chia sẻ trên trang Facebook cá nhân: “Có lúc Đông Vy (người viết chính) muốn sửa chữa lại vài từ, vài câu hay chỉnh lại vài ý trong sách nhưng tôi cho rằng cứ để nguyên vì nó đã được cảm nhận nguyên bản như vậy rồi”.

Sau này, tác giả Đông Vy chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn: “Mình viết những suy nghĩ thành thật của mình trong thời điểm đó. Nếu chưa toàn diện và còn những thiên kiến của riêng mình thì nó thể hiện bản thân mình lúc đó chưa hoàn hảo”.

Nhưng theo Đông Vy, chính vì chưa hoàn hảo nên tác giả có thể tiếp tục suy tư về những vấn đề được viết trong sách và đồng hành cùng độc giả trên hành trình chiêm nghiệm cuộc đời.

Không phải ngẫu nhiên mà tác phẩm này nhận được nhiều sự yêu mến đến vậy, khi tái bản lên tới con số 30 lần. Những trang viết của Nếu Biết Trăm Năm Là Hữu Hạn suốt bao nhiêu năm qua vẫn như người bạn tâm tình cùng bao thế hệ bạn đọc, xứng đáng trở thành một trong những cuốn sách được yêu thích nhất ở Việt Nam.

Trích đoạn

“Người ta gọi tuổi mới lớn là “tuổi biết buồn”. “Biết buồn” tức là chạm ngõ cuộc đời rồi đó. Biết buồn tức là bắt đầu nhận ra sự hiện hữu của những khoảng trống trong tâm hồn. Biết buồn là khi nhận ra rằng có những lúc mình cảm thấy cô độc. Khi đó, hãy dành cho sự cô độc một khoảng riêng, hãy đóng khung sự cô đơn trong giới hạn của nó, như một căn phòng  trống trong ngôi nhà  tâm hồn. Mỗi lần vào căn phòng ấy, dù tự nguyện hay bị xô đẩy, thì bạn vẫn có thể điềm tĩnh khám phá bản thân trong sự tĩnh lặng. để rồi sau đó, bạn bình thản bước ra, khép cánh cửa lại và trở về với cuộc sống bề bộn thường ngày, vốn lắm nỗi buồn nhưng cũng không bao giờ thiếu niềm ”

(Trích “Những khoảng trống không phải để lấp đầy”)

“Ồ, cuộc đời cũng như hơi thở vậy thôi. Ta không thể hít một hơi dài quá khả năng của mình. Nhưng ta có thể hít sâu hết khả năng của mình trong từng hơi thở. Tôi vẫn tin rằng nếu bạn thực sự biết hưởng thụ, bạn luôn thấy mình đã sống rất sâu.

Nếu đã biết trăm năm là hữu hạn, cớ gì ta không sống thật sâu…?”

(Trích “Nếu biết trăm năm là hữu hạn”)

Nhận xét của bạn đọc

“Đọc nó, ta như tìm được lời giải đáp cho những suy tư của chính mình. Đọc nó, ta như tìm lại được chốn bình yên trong tâm hồn mình. Để rồi ta nhìn cuộc đời bao dung hơn, nhìn con người vị tha hơn, và bản thân ta cũng dũng cảm hơn trong cuộc sống. Khi đó, ta chính là ta, và sống một cuộc đời chân thực nhất.”

– Cao Hạnh Quyên

“Đây là cuốn sách giúp mình tiết kiệm đến nửa cuộc đời.”

– Nguyễn Khánh

“Đây xứng đáng là một quyển sách có ở mỗi gia đình, để khi người ta cảm thấy mất phương hướng có thể tìm lại ở đó, phát hiện ra chút hy vọng của hạnh phúc trong cuộc đời mình.”

– Đặng Ngọc Tú

Về tác giả

Phạm Lữ Ân là bút danh chung của hai tác giả đồng thời là một cặp vợ chồng được rất nhiều bạn đọc trẻ yêu mến: Đặng Nguyễn Đông VyPhạm Công Luận. Ngoài Nếu biết trăm năm là hữu hạn, họ còn có những tác phẩm viết chung như Những lối về ấu thơ, bộ tản văn Lạc giữa nhân gian – Trên đường rong ruổi

Nhà báo Phạm Công Luận là tác giả của những tựa sách gây tiếng vang và được tái bản nhiều lần như Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Những lối về ấu thơ, Chú bé Thất Sơn. Không chỉ nổi bật trong thể loại tản văn, ông còn là một cây bút gạo cội sở hữu lượng tác phẩm dồi dào, mang đến cho độc giả nhiều tập sách chuyên khảo, hồi ký về Sài Gòn giàu giá trị như Sài Gòn – Chuyện đời của phố (5 tập), Phong vị báo xuân xưa, Sài Gòn – Ngoảnh lại trăm năm

Tác giả Đặng Nguyễn Đông Vy được biết đến qua tập tản văn Hãy tìm tôi giữa cánh đồng, hoặc tác phẩm biên dịch Làm ơn hãy để con yên

Đọc bài viết

Cafe sáng