Nối kết với chúng tôi

Top sách hay

Hồ sơ mật: Danh sách xếp hạng văn học 2020

Published

on

2020 là một năm đầy khó khăn. Hẳn nhiên đó là điều ta dễ và phải chấp nhận. Thế nhưng trong cơn bĩ cực của ánh sáng tối tăm, một vài cánh tay vẫn đang nhoài ra cố gắng kết nối với nhau, giữa người với người, cho những điều tốt đẹp. Nhưng nếu chưa gặp đúng cánh tay của riêng bản thân mình thì 15 cánh cửa văn học sau đây hy vọng sẽ là nơi trú ngụ cho những đôi cánh đã quá rã rời, từ nhẹ đô nhất đến nặng lòng nhất, với một tiêu chí chấm hạng không thể free-style hơn nữa. Xin mời bước vào hành trình đi đến tận cùng đêm tối.

*

15. Phố Hoài (Trần Thị Trường)

Nhà văn của phụ nữ – Trần Thị Trường – đã trở lại với Phố Hoài sau hơn 10 năm ấp ủ. Có thể nói với cuốn sách này, Trần Thị Trường lần đầu tiên thiết lập nên kho từ điển về thời bao cấp bằng chính các nhân vật, câu chuyện và đủ thứ thượng vàng hạ cám hiện diện trong này. Thông qua những nhân vật gặp nhiều trắc trở và đầy biến động theo suốt chiều dài lịch sử, Trần Thị Trường, như người canh gác khu phố hoài niệm, lắng nghe tiếng gió một buổi chiều xưa để ghi chép lại, để tưởng nhớ lại một thời gian khó mà cũng đẹp đẽ với sự sẻ chia.

Phố Hoài (Trần Thị Trường)
Ảnh: Báo Phụ nữ Việt Nam

Cũng chính như nơi tên gọi của cuốn sách này, Phố Hoài sẽ mãi còn đó, vọng mãi, vọng hoài, vọng dài đến độ phức tạp trở thành yếu điểm. Để nói về cái chưa được nhất của cuốn sách này thì đó là độ lê thê, thế nhưng bởi ai cũng thích giật gân những trò cấm cản, nên nó đứng đó và là chứng nhân cho thói buôn chuyện chưa khi nào ngơi. Bởi lẽ, mượn một câu từ Trần Thùy Mai, có ai buôn nhân nghĩa mà trông có lời hay không?

14. Phong cảnh bên này (Vương Mông)

Là một trong những tác gia Trung Quốc được in nhiều nhất ở tại Việt Nam từ tiểu thuyết đến sách nghiên cứu sử học, triết học, Vương Mông từ lâu cho thấy văn nghiệp trải dài với nhiều đỉnh cao, mà một trong số đó không thể không nhắc đến Phong cảnh bên này – bộ thiên trường tiểu thuyết về đời sống tộc người Tân Cương ở thời giao hòa hậu Cách mạng văn hóa, phong trào Tứ Thanh. Bởi lối tuyên truyền đi từ mặt xấu và cái phiến diện mà Phong cảnh bên này đã phải đắp chăn lên bờ xuống ruộng đến hơn 40 năm mới được xuất bản. Tuy thế ở thời điểm này ngay khi ra mắt, giới độc giả trẻ đã đón nhận vô cùng nồng nhiệt và ngay lập tức đoạt giải Mâu Thuẫn lần 9 năm 2015.

Phong cảnh bên này (Vương Mông)
Ảnh: minh.

So sánh một cách không hề khập khiễng, những ai yêu quý Sông đông êm đềm chắc hẳn sẽ thích Phong cảnh bên này như cuộc đối thoại của hai tư tưởng, hai nền văn hóa. Nhưng xét hơn 40 năm vụt qua như một ánh chớp, Phong cảnh bên này vẫn không thoát khỏi bàn tay của sự lỗi thời với lối tuyên truyền đậm chất Cách mạng. Nhưng về tài năng và những kỹ nghệ của chính Vương Mông từ thời kỳ ấy, hiếm có một ai tỉ mỉ mà đầy Dumas một cách như thế.

13. Biên sử nước (Nguyễn Ngọc Tư)

Là một trong những nhà văn Việt Nam “bán vạn bản”, Nguyễn Ngọc Tư từ lâu đã chứng minh được vị thế độc tôn của mình ở dòng văn học sông nước đậm tính miền Tây Nam Bộ. Thế nhưng, không dừng ở đó, với cuốn tiểu thuyết thứ hai (sau Sông) như khởi đầu cho một lãnh địa mới, nhà văn đoạt giải Liberaturpreis 2018 đã kịp làm mới và thay máu văn chương chính mình.

Review Biên sử nước: Tới thời thoát thai
Ảnh: Nhà Sách Phương Nam

Với cuộc hành trình đi tìm trái tim Đức ngài trong hơn hai ngàn không trăm bốn mươi sáu ngày và những hệ lụy sau đó, Biên sử nước tiếp nối những di sản trước khi một lần nữa viết tiếp những thân phận đàn bà long đong chìm nổi trong cái mặn mòi của xứ cù lao bằng một thể nghiệm không mới, nhưng rất cần thiết cho chính tác giả. Dũng cảm, súc tích mà đầy cảm xúc, Biên sử nước như một nhận định, là cú thăng hạng cần thiết cho sự nghiệp của Nguyễn Ngọc Tư. Thế nhưng nhìn nhận một mặt khách quan, Biên sử nước rõ ràng là mới với Nguyễn Ngọc Tư, nhưng không hề lạ với giới độc giả. Chiều sâu, tưởng tượng, đối thoại, kích thích là thứ mà Biên sử nước cần; để không hòa mình, hòa tan, lợn cợn và bì bõm trong dòng sáng tạo của văn học mới Việt Nam.

12. Vòm rừng (Richard Powers)

Với chuẩn tiểu thuyết đoạt giải Pulitzer, Vòm rừng ẩn chứa trong mình độ dày tuyệt đối, tính chính trị dằng dai và khả năng bị cắt rất cao từ (những) tiến sĩ văn chương thích ngồi cào phím khua môi múa mép và bầy tùy tùng lúc nhúc theo sau nếu có cơ may Powers là người Việt Nam. Thế nhưng khác với Donna Tartt khi những chiêm nghiệm mỗi người mỗi khác, Richard Powers lần này đã chạm được tay vào vấn đề nhức nhối không thể không thấy khi kết hợp được lĩnh vực sinh thái cùng với văn chương dựa trên thần thoại, mà ở đây là thần thoại Bắc Âu.

Review Vòm rừng: “Bản hùng ca Moby Dick trên cạn”
Ảnh: I Love Books

Vòm rừng vĩ đại như một cái cây, từ đó tỏa ra nhiều nhánh là nhiều nhân vật – nơi họ gặp nhau, tụ lại, phân chia, tách dòng rồi sẽ phong môi một kiếp nào đó. Lối viết của Richard Powers vốn dĩ loằng ngoằng, đặc biệt như những dây leo vươn ra mọi phía đón lấy ánh sáng; thế nên chuyển ngữ là việc khó khăn, vì những dây leo vốn khó đánh bại, dịch thuật như cách đè nén – cương quá hóa gãy, nhu quá hóa lìa; và bản Việt ngữ là nạn nhân tiếp theo của lối kháng cự tầng tháp Babel. Có những cuốn sách rất khó hoặc không thể dịch (một cách trọn vẹn) và tin chắc rằng Vòm rừng thuộc về phe đó. Nhưng cũng nên nhớ bất toàn vẫn đẹp. Chí ít đã đẹp một cách nào đó.

11. Mình cần nói chuyện về Kevin (Lionel Shriver)

Tuy không thuộc thể loại trinh thám – kinh dị thế nhưng tác phẩm quan trọng nhất của Lionel Shriver này có thể khiến bất cứ ai rùng mình chỉ sau một nửa cuốn sách. Được viết dưới hình thức trao đổi thư từ của cặp vợ chồng sau ngày thứ 5 bi kịch tìm tới; cuốn sách kỳ lạ, hung hăng mà đầy sắc bén này kể về mối quan hệ đối nghịch giữa mẹ và con trai trong những khúc mắt lớn lên từ từ. Liệu người mẹ thành công và có mọi thứ để rồi mang thai chỉ như nghĩa vụ có thể truyền đi cảm nhận hay mã di truyền nào đó cho cậu con trai để sự căm ghét, lạnh lùng ngày càng đến gần trở nên bộc phát?

Review Mình cần nói chuyện về Kevin và công cuộc trả đũa bạo tàn
Ảnh: BachvietBooks

Mình cần nói chuyện về Kevin là cuốn tiểu thuyết tâm lý, sắc sảo, ngộp thở và đầy choáng váng – một lần xuất hiện rồi sủi bọt tăm, để đến sau này khó ai tả được cái vỏ lạnh lùng mà đầy thách thức như cuốn sách này một lần đã từng. Từng chiến thắng giải Orange năm 2003, được chuyển thể thành phim điện ảnh vào năm 2011 với nhiều đề cử danh giá cho giải Cành cọ vàng ở Liên hoan phim Cannes, giải BAFTA, giải Quả cầu vàng… Mình cần nói chuyện về Kevin quan trọng và là độc nhất cho đến ngày nay.

10. Tuổi thơtừ bộ trilogy Những cảnh đời tỉnh lẻ (J. M. Coetzee)

Được biết đến như một trong những nhà văn mai danh ẩn tích nhất trên thế giới, bộ ba Những cảnh đời tỉnh lẻ là cơ hội hiếm hoi mà một J. M. Coetzee yếm thế, xanh xao và có phần nào bạc nhược lần đầu tiên hiện lên tỏ tường trước mắt người đọc. Bộ ba lướt ngang lần lượt từ khi còn nhỏ nơi bình nguyên Karoo với nhiều biến động trong Tuổi thơ để đến với khoảng thời gian chạy sang nước Anh vòng tránh chiến tranh và giảng dạy tại đại học Buffalo trong Tuổi trẻ. Mùa hè khép lại một vòng tuần tự bằng sự kiện phản đối Chiến tranh Việt Nam và Coetzee bị buộc trở về Nam Phi vào năm 71, 72; mở đầu cho một văn nghiệp hoàng huy với hai giải Booker và Nobel Văn chương.

Review Những cảnh đời tỉnh lẻ: Tự vạch trần nội tâm của người đàn ông yếm thế
Ảnh: Nhà Sách Phương Nam

Có thể nói trong bộ trilogy này, Tuổi thơ là cuốn hay nhất và kỳ lạ nhất bởi nó vượt thoát khỏi những motif nhân vật thường thấy của vị giáo sư nơi trường đại học hay một lão già ở vùng biên giới; để đến với cái yếm thế trong một vỏ bọc vô cùng ẩn danh, đến với bản nguyên lạ kỳ mà đầy sức hút – từ cuộc trốn chạy làn sóng hư danh mà Pychon ơi, hãy đến và bắt tay đi – chính kẻ đồng mộng dị sàng đầy trân quý này.

9. Những thứ trong suốt (Vladimir Nabokov)

Một cuốn sách lãng mạn, mơ màng và rất đỗi trong trẻo. Tiếp nối sự thành công nội vi của các cuốn tiểu thuyết Nabokov mà ông đã dịch trước đó, trong năm nay Thiên Lương có dịch thêm hai cuốn của thi hào Nga: Phòng thủ Luzhin Những thứ trong suốt.

Những thứ trong suốt (Vladimir Nabokov)
Ảnh: Thiên Lương

Với dung lượng ngắn và cốt truyện không có trình tự làm cuốn sách trở nên dễ dàng và hữu tình đến lạ, Những thứ trong suốt kể về bốn cuộc viếng thăm một ngôi làng nhỏ ở Thụy Sĩ của Hugh Person – bốn câu chuyện hoàn toàn khác nhau với mục tiêu và thủ đoạn hoàn toàn khác biệt. So với người anh em của mình, Phòng thủ Luzhin có những thứ mà cuốn tiểu thuyết nhỏ này không làm được: một cấu trúc hoàn hảo và hình thức luận siêu hình thông qua bộ môn cờ vua và chuyện tình yêu của Luzhin cũng rất xuất sắc, nhưng Những thứ trong suốt có những thứ lóng lánh khác, đó là một áng văn nguy hiểm, lập dị và cơ hội để ngôn từ của Nabokov về đúng sự lãng mạn của nó. Thiên Lương là một người dịch biến động, nhưng với những cuốn mỏng như Pnin Mây, hồ, tháp, ông có một sự kìm hãm mình nhất định, thứ văn chương ông dịch ra bớt khó hiểu hơn, từ đó làm cho ta gần Nabokov hơn, không phải là Nabokov gần ta, theo một cách nào đó.

8. Người đến từ Mariupol (Natascha Wodin)

Là một tiểu thuyết – bán tự thuật dựa trên những sự kiện có thật trong gia đình nhà văn người Đức gốc Ukraine – Natascha Wodin – cuốn tiểu thuyết nổi bật này đi qua như cơn bão quấy làm tan tác một cây gia phả. Như lời trần tình khi viết cuốn sách này của chính tác giả “Nạn nhân sống sót từ trại tập trung trở về đã viết nên hàng loạt tác phẩm văn chương mang tầm quốc tế, sách họ viết về nạn diệt chủng đối với người Do Thái xếp đầy thư viện, thế nhưng những công nhân không phải Do Thái hồi đó bị bắt đi cưỡng bức lao động, lại im lặng, chẳng ai viết lách gì”, vì thế nó cũng quan trọng như Svetlana một lần đã từng.

Người đến từ Mariupol (Natascha Wodin)
Ảnh: minh.

Với Người đến từ Mariupol, Natascha đã viết về một thế hệ người Ukraine chịu ách gông kìm của hai nền độc tài chính trị đồng thời, về những vô luân họ đã gặp phải – thế hệ mất đi tiếng nói, niềm tin, và sẽ chẳng bao giờ trở lại như trước. Dữ dội mà xót xa, hùng hồn mà đầy cảm xúc; Người đến từ Mariupol là một tiểu thuyết dũng cảm. Thế nhưng nhỏ bé ở một góc độ, Natascha Wodin vẫn chưa phân loại được tiểu thuyết này để biến nó ra sống đời riêng lẻ, tách bạch khỏi dòng ghi chép về Holocaust ngập tràn kệ sách.

7. Jude – Kẻ vô danh (Thomas Hardy)

Một sự bắt đầu và là kết thúc. Kết thúc sự nghiệp viết tiểu thuyết của Thomas Hardy và mở ra một thế giới tiểu thuyết hiện đại mới. Guardian viết như thế trong bài đánh giá 100 cuốn tiểu thuyết tiếng Anh hay nhất mọi thời đại. Và Jude đứng thứ 26, trên cả Bà Dalloway. Với một giọng văn mẫu mực, đậm chất hiện thực, Hardy tiếp tục sử dụng cấu trúc nhân vật chính để kể về địa hạt Wassex tưởng tượng, nơi xuất hiện trong cả Far From the Madding Crowd Tess of the d’Urbervilles.

Jude – Kẻ vô danh (Thomas Hardy)
Ảnh: ELLE

Cũng với một câu chuyện ấy, về Jude Fawley và rất nhiều nhân vật nữ và sự cởi về câu chuyện tình dục không làm xóa nhòa đi chất hiện thực và mở lối cho tiểu thuyết một con đường mới, song chấm dứt sự giáo điều của phong cách cũ giữa lòng thời đại Victoria, một nước Anh cũ xưa nghèo khổ. Không có những kịch tính như Far From the Madding Crowd, Jude là một thước truyện thể nghiệm bằng cách cắt ngắn những xung đột để đi vào thể hiện nội tâm và phản tỉnh của tác giả với cái nhìn hiện thực cuối cùng của mình, một hiện thực bẻ vỡ bằng tình dục và những danh tiếng. Kết cục vẫn như cũ, con nòng nọc trong ao tù vẫn không kịp hóa ếch mà tan với sự suy đồi nhân tính của mình. Nguyễn Thành Nhân là một người dịch tốt, trung thành, một cuốn sách an toàn, đúng như tinh thần cổ điển của nó.

6. Người giao sữa (Anna Burns)

Thật kỳ lạ (hay không lạ kỳ) khi một tác gia người Ireland có thể am hiểu về vòng bát quái một cách trọn vẹn như Anna Burns, bởi lẽ trong cuốn sách đoạt giải Booker này, có một vòng tròn với hai đầu xoáy đi ngược vào nhau, chuyển hóa lẫn nhau, không có điểm dừng là điều hiển hiện. Ít ra bằng sự loạn trí (hay cũng có thể bởi do hormone của tuổi mới lớn hoặc Alzheimer đang tiêu hóa dần những tế bào não) mà Burns đã bày ra được thế cờ với 64 quân hầu đằng đằng sát khí mà đạn đã sẵn lên nòng chỉ còn chờ bắn vào ai dũng cảm đọc nó. Quân vương luôn luôn nấp sau ả hậu, cũng là chính trị nấp sau văn chương, là duy ý niệm nấp sau vô phương ngàn hướng, là cái giả khờ nấp sau khôn ngoan…

Người giao sữa (Anna Burns)
Ảnh: ictvietnam.vn

Người giao sữa là áng văn như thế, là bức màn chia hai, là phông nền hắt bóng – là nó nhưng không phải nó – là người giao sữa nhưng không phải người giao sữa. Ai như đang muốn vào trại tế bần hãy đi vào đây với bầu không khí ngập tràn cổ tích – nơi mà tiên tử được gắn súng ống còn kẻ phàm trần trở nên ngu ngơ. Rất Anna Karenina – ngoại tình tiên phong. Rất Burns – nhiều kiểu bùng cháy.

5. Trường ca Achilles (Madeline Miller)

Mất hơn 10 năm để hoàn thành một áng sử thi thoát xác ra khỏi cốt truyện đã quá quen thuộc của Odyssey. Với Trường ca Achilles, Madeline Miller đã chọn con đường không mấy dễ dàng. Một điều phải khẳng định rằng, đây không phải là một fan-fic bắt nguồn từ trong Homer, mà nó độc lập, có chỗ đứng, có ảnh hưởng và tầm quan trọng riêng. Từ việc tách Achilles khỏi những điển tích vốn dĩ quen thuộc đến việc đẩy Patroclus thành nhân vật chính; Madeline từng bước khử đi dáng vẻ bao trùm ở nơi tổng thể, mang đến người đọc một lãnh địa riêng với cuộc tình đẹp đến vô tường tận của hai anh hùng vượt thoát khỏi những số mệnh, bi kịch, trả thù, tỵ hiềm, tai ương.

Trường ca Achilles (Madeline Miller)
Ảnh: minh.

Có những tác gia trong suốt sự nghiệp loanh quanh tìm tiếng nói riêng, tìm gió phong môi phôi thai ý niệm; nhưng Madeline Miller dường như không cần điều đó, vì vốn dĩ Trường ca Achilles đã là quá nhiều và là tất cả. Từng chiến thắng giải Orange năm 2012, Trường ca Achilles đến nay vẫn chứng tỏ sức hút của bản thân mình khi một lần nữa quay trở lại danh sách bán chạy của tờ The New York Times đầu tháng 12 năm nay sau hơn 10 năm phát hành.

4. Tuyển tập Modiano (Patrick Modinano)

Nếu Séc là nền văn chương được giới thiệu nhiều nhất trong năm vừa qua, thì Modiano lại là tác gia được dịch nhiều nhất với 4 đầu sách – những trước tác tiêu biểu cho sự nghiệp lãng quên. Rõ ràng rằng ai cũng có thể tuyên bố Modiano một màu, nhưng sự một màu đó ẩn chứa ngập tràn sắc độ. Ông một màu nhưng không một màu mà một màu đó vận động trong chính khoảng không chỉ có một màu, với những nhân vật không hơn một màu nối dài như chuỗi những phim âm bản để màu lãng quên thành ra nhiều màu, thành khoảng ombre đầy tràn sắc độ, mà “trường đoạn đau đớn ở ga tàu điện ngầm George-V” hay “cuộc truy hoan bi thảm” là những cấp độ bị lỗi kỹ thuật khi những màu sắc đè chồng lên nhau, bởi sự đãng trí, cái lãng quên, người mẹ Bắc Phi, người cha cách mệnh, người em đã xa.

Tuyển tập Modiano (Patrick Modinano)
Ảnh: Sài Gòn Giải Phóng

Cũng giống như bộ trilogy từ Coetzee, Những đại lộ vành đai, Kho đựng nỗi đau, Hoa của phế tíchCon chó mùa xuân là những phong hóa của xứ Paris đã thành rêu phủ, với chuỗi nhân vật work-in-progress không ngừng kết thúc từ cuốn sách này đến cuốn sách kia. Ai không ngại cuộc đời hai màu, xin vào cửa này!

3. Những câu chuyện về khu phố nhỏ ven sông (Jan Neruda)

Chưa khi nào văn học Séc được mùa như năm vừa qua. Việc in tiếp tục Čapek, Kundera, tái bản Kafka hay giới thiệu mới Hašek đã cho thấy sức sống mãnh liệt của nền văn học này, mà một trong những nhà văn quan trọng nhất thế kỷ 19 – Jan Neruda cũng đã kịp đến với độc giả Việt Nam.

Tương tự Sue với bộ Bí mật thành Paris hay Zola với bộ Ba thành phố, Những câu chuyện về khu phố nhỏ ven sông cùng kết cấu đơn giản, các nhân vật mới lạ trong sự quan sát đầy tự nhiên đã khắc họa thành công một xã hội đương thời đầy tỵ hiềm, ganh ghét, ích kỷ, vụ lợi; nhưng cũng đồng thời qua đó, sự yêu thương, nỗi đồng cảm và những cánh tay dang rộng vẫn luôn chào đón. Một tập truyện ngắn vô cùng quan trọng. Và tác phẩm của Neruda như một hí trường ngập tràn tính cách từ những nhân vật – ta cứ vào đấy và hãy dạo chơi; mua vé, đến cửa và ngồi nghe hát – cả một xã hội đầy những drama (karma) sẽ đến bên bạn.

2. Hồ sơ Rachel (Martin Amis)

Cuốn tiểu thuyết đầu tay hoang dã và đầy thô vụn của Martin Amis – một trong 50 nhà văn Anh vĩ đại nhất kể từ năm 1945 đến nay – đã khắc họa được một tuổi trẻ bật tung nội lực trong những biến động vô cùng cá nhân: về cuộc sống, sự trưởng thành, những khám phá dục tính và những trách nhiệm đầu đời.

Hồ sơ Rachel (Martin Amis)
Ảnh: Báo Sinh viên Việt Nam

Tiếp nối thế hệ Beat nhưng đã thoát khỏi con đường ngự trị của thời kỳ jazz vàng son mà Kerouac là một đại diện xuất sắc; với Hồ sơ Rachel, nhân vật Charles Highway của Amis biến thân trở thành một trong những tượng đài châm biếm xã hội trong nét thô vụng, kệch cỡm, gợi tình mà đầy sức hút. Một tác phẩm không thể bỏ qua. Nào, Kerouac! Hãy bỏ chiếc xe cà tàng chạy suốt mùa đông mùa hạ, những cảnh trần truồng, những ngôi nhà chứa ở Mễ Tây Cơ – lại đây mà ngồi với nhau, hai ta sẽ có một cuộc đời khác – mở toang, phóng túng, hư hao, chơi bời nhưng đầy e sợ trong trái tim kia – nếu gặp Amis, cho tôi gởi lời chào, đến Kerouac.

1. Người trong gương (Will Eaves)

Người trong gương là một tiểu thuyết mê lộ tuôn trào đa góc nhìn, một vùng không gian thấm đẫm tính Kafka dàn phẳng. Với tác phẩm này, tiểu thuyết gia người Anh Will Eaves đã dựa trên câu chuyện có thật vào những ngày cuối đời của nhà toán học, logic học và mật mã học Alan Turing để khắc họa nên một tâm hồn cô độc, một số phận đã quá mỏi mệt cho những trầm kha ông phải gắng chịu.

Review Người trong gương: Những siêu hình tâm trí
Ảnh: I Love Books

Đây rõ ràng là một tác phẩm không hề dễ đọc khi cấu trúc thường thấy nơi tiểu thuyết hiện đại bị phá vỡ để đến với những ảo ảnh đan chồng, những dằn xé nội tâm để rồi mắc kẹt trong mê cung của đêm trường tăm tối. Kết hợp giữa hiệu ứng màn trập chuyển cảnh với tốc độ nhanh, những miêu tả đẹp đẽ vô song cùng những hình tượng đậm tính thần thoại; một khi đã hòa vào đây, đã sống một cuộc đời khác cùng Alan Turing, người đọc sẽ như Theseus cùng sợi chỉ đỏ bước ra về phía ánh sáng khỏi hang quái vật.

*

Ngoài ra do bức tường chữ của top 15, những cuốn sách như Chiếc xe đạp bị mất cắp từ Ngô Minh Ích, Nàng tóc đỏ của Orhan Pamuk, Trong khi chờ Bojangles của Olivier Bourdeaut hay Kho báu bị nguyền rủa của Michel Bussi là không thể không gọi tên và rất xứng đáng để được ghi nhận. Những tên tuổi sau đây cũng rất ngang sức nhưng không có trong danh sách chỉ bởi tác giả vẫn chưa đọc xong, hoặc chưa có cơ hội đọc. Bao gồm Những cậu bé kẽm của Svetlana, Châu Phi nghìn trùng của Isak Dinesen, Chết giữa mùa hè của Yukio Mishima, Căn phòng Giovanni của James Baldwin, Chuyện trẻ con của A. S. Byatt…  Ngoài ra những tên tuổi hot nhưng đầy thất vọng cũng đã không thể góp mặt trong này, mà hiển hình là 2666 trước một Đêm Chile đầy ngập hào quang. Xin cúi đầu nhận lỗi.

Hết.

minh.

*

Đọc tất cả bài viết của minh.

Top sách hay

8 cuốn sách viết về Sài Gòn: Mau khỏe mạnh nhé Sài Gòn ơi!

Published

on

Tháng sáu vừa qua, tình hình dịch bệnh có nhiều biến chuyển phức tạp, đặc biệt là tại Sài Gòn. Với những người trong cuộc, nhịp sống của thành phố tất sẽ có nhiều thay đổi: đường phố bớt đông đúc, dân công sở không phải đối diện với “khung giờ mắc kẹt” thường nhật; cuộc sống đơn giản hóa và gò mình cho vừa cái khuôn đi làm – về nhà chuẩn mực; hàng quán đã ngừng phục vụ khách, cũng không còn bóng dáng những cô dì họp chợ trong ngõ, lại càng vắng vẻ những buổi tụ tập bạn bè.

Nắng Sài Gòn vẫn vàng, nhưng không khí đã bớt rộn ràng hẳn. Người ta hoài niệm về những ngày Sài Gòn vẫn còn “sung sức” và cầu chúc thành phố sớm ngày hồi phục, lại trở về nguyên bản một Sài Gòn rạng rỡ.

Bookish gửi tặng đến bạn 8 cuốn sách hay viết về Sài Gòn – những khảo cứu về một Hòn ngọc Viễn Đông trong quá khứ, tản văn về tình người Sài Thành hiện tại. Nếu bạn là một “Saigoneer” đang (bất đắc dĩ) trải nghiệm những ngày tịnh tâm ở nhà, hãy tìm đọc những trang sách này, để tìm thấy nét đẹp của một thành phố không ngừng vươn cao phát triển, nhưng vẫn giữ được tấm lòng thân thiện, hiếu khách trong từng góc đường ngõ phố.

Sài Gòn ơi, chóng “khỏe mạnh” nhé!

1. Bộ sách Sài Gòn - Chuyện đời của phố

Sài Gòn, cũng như bất cứ thành phố nào trên thế gian, giấu trong lòng nó hàng ngàn ký ức. Có loại ký ức hiện hữu, chẳng hạn một bức tranh xưa, một tờ báo cũ, một món nữ trang; cũng có loại ký ức thuộc về tinh thần, chỉ có thể sống trong niềm thương nỗi nhớ của người hoài niệm. Mà dù là loại ký ức nào thì chúng cũng đang dần bị thất tán, lãng quên. Thật may, Sài Gòn còn có một người tình như Phạm Công Luận.

Có thể nói Sài Gòn – Chuyện đời của phố là một tác phẩm khảo cứu công phu, nghiêm túc, với rất nhiều tư liệu quý hiếm mà thậm chí thư viện hay bảo tàng quốc gia cũng không có được. Bên cạnh đó cuốn sách cũng có thể coi như một áng văn chương mềm mại, tinh tế và thâm trầm.

Văn Phạm Công Luận trong Sài Gòn – Chuyện đời của phố dường như hòa làm một với rêu phong. Độc giả đã quen lối văn hùng biện, triết luận của anh trong Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Những lối về ấu thơ… khó có thể nhận ra anh trong cuốn sách này, nhưng thật ra anh luôn có ở đó. Những câu văn anh giấu mình, khiêm nhượng trước sự mênh mông của đời phố và đời người.

2. Sài Gòn trăm bước (Sách ảnh)

Lắng nghe Sài Gòn, lắng nghe thời gian chậm. Một nhánh sông, một góc phố, một con đường, một gánh hàng khi tĩnh lặng, khi nhịp sống giãn ra nửa đêm về sáng bỗng nghe Sài Gòn thở. Nhịp đều, nhịp đều thong dong không hối hả, không sợ ngày mai thì sẽ muộn. Sài Gòn muôn đời vẫn còn đó, với tất cả những gì rất đặc trưng của “Hòn ngọc Viễn Đông” một thời, dù cho vật đổi sao dời, Sài Gòn không thể khác.

Bạn có nghe gì không? Con chim bồ câu gù trên gác mái nhà thờ Đức Bà. Bạn có thấy gì không? Bến cảng Nhà Rồng xôn xao sóng nước. Bạn có ước gì không? Những đại lộ thênh thang đông tây trải dài đến tận chân trời. Sài Gòn bề thế, Sài Gòn xênh xang phát triển. Tận hưởng cái mới với những ai yêu Sài Gòn, nhưng đôi khi vẫn thao thức, mơ về một hồn Sài Gòn muôn niên cũ.

Phố dài với những ngôi nhà - khu nhà công tư, kiến trúc đủ sức vượt qua thăng trầm năm tháng, chấp luôn những thành phố hút hồn cư dân bốn biển năm châu. Đường lớn thênh thang không cần thiết phải hàng hàng lớp lớp biệt thự đủ màu đủ kiểu khoe tiền khoe sắc. Dòng sông Sài Gòn và những nhánh sông, kênh rạch Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tàu Hủ, Bùng B sẽ giữ được hồn ào ạt nước như xưa, để không phải bị mặc định bằng cống hộp, để không phải vô tình biến phố thành sông. Cây xanh Sài Gòn sẽ phải được đầu tư trồng mới, và quay về, quay về như một chứng nhân không thể thiếu trên những con đường đúng chuẩn đúng mực. Những gì cần giữ lại, phải được giữ lại và tôn tạo đúng mức. Những gì cần làm mới, phải được làm trong sự hài hòa hợp lý của một Sài Gòn muôn mặt mà không hề đánh mất cái riêng. Rất sẽ sàng, rất thao thức như một người con tha thiết yêu Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh, tôi đã cảm được cái tình của kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Dũng sau khi đọc Sài Gòn trăm bước của anh.

3. Cảnh sắc phố thị Sài Gòn – Chợ Lớn 

Sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Sài Gòn, đối với họa sĩ Phạm Công Tâm, những cảnh những người của vùng đất này đã trở nên gắn bó thân thuộc như một phần máu thịt. Tình yêu với nơi chôn nhau cắt rốn khiến anh không ngại bỏ rất nhiều thời gian qua lại, quan sát mọi ngóc ngách của vùng đất này, rồi miệt mài bên giá vẽ, để sau cùng cho ra đời tập tranh – ký họa Cảnh sắc phố thị Sài Gòn – Chợ Lớn sinh động và đầy cảm xúc.

Trong tập sách này, độc giả bắt gặp không phải là một Sài Gòn xưa êm đềm trong hoài niệm của nhiều người mà là một Sài Gòn – Chợ Lớn hôm nay đang chuyển mình, phát triển với những di sản kiến trúc, nhiều tòa nhà mới nổi tiếng, những con đường, góc phố hay khu dân cư đông đúc với tấp nập kiểu mưu sinh,…

Bên cạnh các bức tranh vẽ nhiều màu sắc, tác giả còn bổ sung những lời chú thích ngắn gọn, cung cấp thêm nhiều thông tin hữu ích về lịch sử của một thành phố. Cảnh sắc phố thị Sài Gòn – Chợ Lớn không chỉ là món quà dành cho những người yên mến, gắn bó với vùng đất này mà còn trở thành tấm danh thiếp của Sài Gòn gửi đến bạn đọc gần xa.

4. Nhớ sao xe cộ Sài Gòn

Sài Gòn tuy là một thành phố trẻ nhưng ẩn chứa trong đó rất nhiều dấu ấn văn hoá, lịch sử mà càng tìm hiểu càng thấy dường như không bao giờ tường hết được. Mỗi góc phố, hàng cây, viên gạch cũng có thể trở thành chứng nhân lịch sử. Chọn đề tài xe cộ Sài Gòn, Ngô Kế Tựu đã khai thác một khía cạnh thú vị để người yêu Sài Gòn hiểu thêm về vùng đất này.

Chiếc xe gắn bó với đời sống con người. Và Sài Gòn dường như là nơi sử dụng nhiều loại xe nhất cả nước từ bao lâu nay. Trong phạm vi gần 200 trang sách, Ngô Kế Tựu đã tái hiện khá nhiều phương tiện giao thông của Sài Gòn từ thế kỷ 19. Từ những chiếc xe giờ chỉ còn là dĩ vãng, như chiếc xe kéo mà Tam Lang đã viết trong “tôi kéo xe”, sau đó thay bằng chiếc xích lô đạp, nhanh chóng xoá đi hình ảnh của kiếp “ngựa người”, chiếc xe ngựa xuất hiện từ năm 70 của thế kỷ 19, xe điện nay chỉ còn là “dấu xưa”… cho đến chiếc xe đạp đầy kỷ niệm của nữ sinh Sài Gòn trong tà áo dài trắng, chiếc xe lam ồn ào xả khói mù mịt, xe hoa kiệu cưới, ga xe lửa Sài Gòn mà nay là khuôn viên khách sạn New World, chiếc xe máy Mobylette đời màu vàng xuất hiện tại đường phố Sài Gòn vào giữa thập niên 50 của thế kỷ 20, cùng thời với chiếc Velo Solex…

Viết về những thứ quá gần gũi, quá quen thuộc thì dễ nhàm, nhưng Nhớ sao xe cộ Sài Gòn thì lại cuốn hút và vô cùng đồng cảm, bởi anh viết bằng trái tim, bằng tình cảm của một người thích lang thang phố thị, nhiều khi thui thủi một mình trên đường chỉ có xe làm bạn, hoặc đã từng trông chiếc xe đò về quê như trông một người tình.

5. Sài Gòn, những biểu tượng

Khởi đầu từ ý tưởng bài viết trong phần Biên khảo của nhà nghiên cứu Hà Vũ Trọng về biểu tượng kiến trúc và điêu khắc trên các công trình mang hình thái Đông Dương, Sài Gòn, những biểu tượng ra đời.

Biểu tượng, từ đây không dừng lại ở khía cạnh vật thể, mà triển khai rộng hơn những gì phóng chiếu từ nội hàm lịch sử, văn hóa thị dân; là khởi sinh, tiếp biến cho đến tổng hòa những dấu chỉ nội tại để nhận diện/nhận biết Sài Gòn. Đó là những tiêu điểm văn hóa, nhân văn, bao gồm những chuyển động trong giáo dục, văn chương, nghệ thuật mang tính đặc thù của thị dân, theo đó, là sự tỏa sáng của những nhân vật, cả nổi tiếng và vô danh, phát lộ những gì được xem là biểu trưng cho linh hồn của nơi chốn.

Các bài viết của quy hoạch sư Nguyễn Đỗ Dũng, dịch giả Trần Đức Tài, nhà nghiên cứu Huỳnh Như Phương, nhà thơ Du Tử Lê, nhà báo Lưu Vĩ Lân, Nguyễn Quốc Việt về cảnh quan tinh thần, đời sống con người Sài Gòn trong quá khứ cho đến các cảm nhận, thao thức về cuộc chuyển dời hôm nay của các tác giả: Phan Triều Hải, Nam Thụ, Bảo Uyên, Nguyễn Cường, Trương Gia Hòa… đặt trong cảm thức không gian biểu tượng, phần nào, như đã nói, có thể gợi mở hứng thú cho những cuộc kiếm tìm dấu chỉ văn hóa đô thị Sài Gòn trong thời gian tới.

Sài Gòn, những biểu tượng là cách tiếp chạm nhỏ nhẹ, bặt thiệp và truyền cảm hứng với một vấn đề lớn lao của đô thị. Sài Gòn trong tập sách này, dù là quá khứ xa hay hiện tại gần, dù là tiếng nói nghiêm cẩn của khoa học hay là những xúc cảm bay bổng, dù nói về con người hay cửa nhà, di sản hay môi trường… thì đều hàm chứa những tâm tình và nỗ lực tìm tòi hiểu biết.

6. Sài Gòn phong lưu

Sự phong lưu không nhất thiết phải đặt trên nền tảng sung túc vật chất hay phô trương những thú chơi dị biệt, càng không phải là sự phóng khoáng vung trời theo lố nghĩ phổ biến... mà chính ở tâm thế sống thanh đạm, phong thái lịch thiệp, biết tận hưởng thời gian và không gian, hướng đến cái tao nhã trong khí quyển tinh thần.

Phong lưu hướng đến sự hài hòa nội tâm, sự khoan hào với tha nhân, sự thăng hoa trong sáng tạo và không ướng vào những thứ vọng động xu thời. Tuyển tập này là một gợi mở để cùng suy tư sâu hơn về một chiều kích giá trị tính cách thị dân Sài Gòn.

7. Sài Gòn tản văn - Ngon vì nhớ

Ẩm thực là nghệ thuật, bởi thế nó cũng là một nếp văn hóa đặc trưng của Sài Gòn. Sự giao thoa của nhiều bản sắc văn hóa vùng miền trong nước và thế giới đã góp phần làm ẩm thực Sài Gòn thêm phong phú sắc màu. Sự phong phú ấy không dừng lại ở một món ăn ngon mà là câu chuyện về món ăn, thức uống, một chỗ ngồi, một con phố, một tên người… Tất cả hương vị đặc trưng ấy luôn làm say lòng những ai đã một lần đến Sài Gòn, và hơn nữa là sự thơm ngon trên trang viết của những ai yêu Sài Gòn.

Ngon vì nhớ là những cung bậc cảm xúc của người viết yêu mến Sài Gòn muốn trải lòng mình. Những ai yêu mến ẩm thực Sài Gòn cũng sẽ tìm thấy hương vị cuộc sống qua từng trang viết và nhớ những góc bàn, hẻm phố thân quen đã ngồi.

8. Ký ức một ảnh viện Sài Gòn - Câu chuyện Viễn Kính

Ảnh viện không đơn thuần là nơi làm dịch vụ ghi chép hình ảnh, nơi diễn ra những giao dịch nhất thời giữa những người cần ảnh với thợ chụp ảnh, đó là một kho tàng ký ức về con người và nơi chốn, một nguồn dữ liệu nhân học, nhân trắc học, xã hội học, sử liệu cộng đồng.

Nhưng đó lại có thể không hơn gì một đống tro tàn sau những bể dâu thời cuộc.

Ký ức một ảnh viện Sài Gòn hay Câu chuyện Viễn Kính có thể xem như một dự án du khảo được tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên thực hiện trong suốt gần một năm. Cuốn sách hơn 220 trang là một câu chuyện đồ sộ về nhiếp ảnh, những hình ảnh quý giá một thời vàng son lẫn cay đắng của lịch sử.

Ông Đinh Tiến Mậu, nhân vật chính của câu chuyện – chủ hiệu ảnh Viễn Kính tiếng tăm của Sài Gòn, kể về sản nghiệp của một đời thợ ảnh cứ như không có chuyện vậy, nhẹ tênh, phẳng phiu, liền lạc. Như chẳng có chuyện gì, tay thợ ảnh ấy từng trở thành chứng nhân của lịch sử hay có ảnh đăng trên những trang báo hàng đầu. Như chẳng có chuyện gì, ảnh viện của ông là chỗ chụp chân dung của các ngôi sao hàng đầu làng giải trí miền Nam.

Hết.

Ảnh đầu bài: Tranh ký họa trong tác phẩm Cảnh sắc phố thị Sài Gòn - Chợ Lớn

Đọc bài viết

Top sách hay

7 cuốn sách hay viết về nghề báo và người làm báo

Published

on

Ngày 21.06 năm nay kỉ niệm 96 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21.06.1925 - 21.06.2021). Nhân dịp này, Bookish đề cử 7 cuốn sách chọn lọc viết về người làm báo và những nét độc đáo cùng gian truân trong nghề làm báo. Những cuốn sách dưới đây cũng sẽ cung cấp cho độc giả nhiều thông tin hữu dụng về lịch sử của báo chí và đường hướng phát triển của nhánh truyền thông này trong thời đại 4.0.

1. Hơn cả tin tức - Tương lai của báo chí

Báo chí đang khủng hoảng, mọi thứ đang xấu đi cho ngành báo chí trong thập niên gần đây. Giữa bối cảnh u ám đó, giới nhà báo cùng những người còn coi trọng báo chí chỉ biết tìm đến các hội thảo để than vãn và nguyền rủa vận mệnh đáng buồn của họ.

Hơn cả tin tức - Tương lai của báo chí là một nghiên cứu độc đáo, đôi khi có tính phê phán về báo chí đương đại, cả trên mạng lẫn ngoài mạng internet, và tìm thấy niềm hứng khởi cho một sự thấu hiểu hiệu quả và đầy khát vọng về nghề báo trong những ví dụ từ các bài báo và blog thế kỷ 21, đồng thời trong những hiểu biết chọn lọc về nghề báo thế kỷ 20 và các tác phẩm viết lách của Benjamin Franklin thế kỷ 18.

Cuốn sách này đưa ra quan điểm rằng chất lượng báo chí của thế kỷ 21 không chủ yếu nằm ở việc “các nhà báo kinh nghiệm đi đến các nơi,… phát hiện các nguồn tin, xác minh và tái xác minh dữ kiện”. Thay vào đó, chất lượng của hoạt động báo chí thực sự nằm trong điều mà tác giả gọi là “báo chí trí tuệ” - hoạt động báo chí làm tăng cường hiểu biết của chúng ta về thế giới.

2. 41 năm làm báo

41 năm làm báo không chỉ là câu chuyện đời chuyện nghề của một ký giả miền Nam lão thành mà cuộc đời gắn chặt cùng nhiều biến động của dân tộc, mỗi trang sách còn là một thước phim tài liệu sống động, đôi chỗ hài hước nhưng chân thực về cuộc đời viết sách, làm báo, làm chính trị của Hồ Hữu Tường và những đồng chí cùng thời với ông: Nguyễn An Ninh, Phan Văn Hùm, Tạ Thu Thâu – những con người thuộc một thế hệ trẻ trung, phóng khoáng, dấn thân, không chọn vinh thân phì gia mà coi cách mạng là con đường tất yếu của cuộc đời mình trong thời mất nước.

“…khi viết hồi ký nầy, tôi sẽ có dịp nhắc đến một số người, một số việc, một số cảnh vật, mà nếu tôi không nhắc đến, e sẽ bị chôn vùi trong lãng quên. Vậy thiên hồi ký nầy có thể kể là một chứng tích lịch sử, mà khi tôi nói đến “cái tôi”, ấy không phải vì mục đích muốn khoe mình, mà là muốn tài liệu nầy có tánh cách nhân chứng. Sử gia có thể lượm lặt trong thiên hồi ký nầy một ít tài liệu, về khoảng từ năm 1926 cho đến ngày nay. Ít nữa, công viết không hoài, đến nỗi tiếc sao đã phí phạm vô ích.”

3. Báo Quấc Ngữ ở Sài Gòn cuối thế kỷ 19

Quyển sách là kết quả dày công nghiên cứu của tác giả về nền báo chí Nam bộ. Qua những bài báo xưa, ta sẽ có cái nhìn bao quát về xã hội Nam kỳ cuối thế kỷ 19, khi thực dân Pháp đã hoàn thành công cuộc xâm chiếm nước ta, về sự đổi thay từng ngày của miền đất này, cách người dân loay hoay kiếm sống trong tình hình mới, nạn cờ bạc, đề đóm gây hại thế nào,…

Hơn thế nữa, chúng ta cũng sẽ hiểu hơn những cuộc kháng chiến của nhân dân, về những người bị chính quyền thuộc địa coi là “giặc”, những cuộc nổi dậy có thể không lớn mạnh nhưng chưa bao giờ im tiếng.

4. Chuyện nghề báo, nhà báo Sài Gòn thuở ban đầu

Nghề báo cũng như bao nghề khác, cũng có đủ hỷ nộ ái ố. Chỉ có ở trong nghề mới thấu những đêm nằm trăn trở, những ngày lang thang hoặc ngồi ngó mông lung chỉ để tìm cho ra một đề tài thú vị, hấp dẫn. Trong cái vòng xoay ấy, nào ai có biết nỗi đau, nỗi khổ tâm của nhà báo. Nhà văn có thể “sống đời” với một cuốn sách hay nhưng nhà báo thì không. Một bài báo hay hôm nay thì ngày mai rất cần một bài báo hay hơn nữa. Nếu không có thì nhà báo ấy dễ bị rơi vào quên lãng. Càng buồn lòng hơn khi sách hay thì có thể tái bản, còn tin tức thì… không thể in lại!

Chuyện nghề báo, nhà báo Sài Gòn thuở ban đầu có thể xem như cuốn lịch sử về nghề báo nhưng không mang chất giáo khoa. Đây là cuốn sách mở đầu cho rất nhiều câu chuyện vui buồn của làng báo Sài Gòn. Tuy không dầy nhưng hy vọng nó cũng "mua vui được một vài trống canh".

5. Sao lại cứ viết?

Cuốn sách này là tập hợp một sổ bài viết của Trần Văn Chánh (thường ký dưới bút danh Trần Khuyết Nghi, Xuân Huy...) đã đăng trên các báo, tạp chí trong nước, trong khoảng trên dưới 20 năm nay, liên quan đến hoạt động báo chí và xuất bản, một lĩnh vực vốn được cả nhân dân và các nhà đương cuộc coi là hết sức quan trọng với vai trò tác động của nó vào tiến trình cải cách xây dựng đất nước trong giai đoạn đổi mới.

Ngoài mấy vấn đề chung như lương tâm - trách nhiệm của nhà báo, tầm quan trọng của tự do báo chí..., một số bài viết khác đã nói lên những ưu tư, trăn trở của tác giả về những nỗi khó khăn vướng bận khi vận dụng ngòi bút để đóng góp, trong điều kiện quản lý thực tế của ngành báo chí - xuất bản từ trước tới nay.

6. Đường vào phóng sự báo chí - Dễ đi thôi mà!

Trong các thể loại bài viết của báo chí, phóng sự luôn là một thách thức đáng gờm, không chỉ các cây bút mới vào nghề, mà ngay cả những phóng viên "cứng" cũng hơn một lần băn khoăn liệu bài phóng sự của mình đã đủ hay, đủ nóng để hấp dẫn người đọc chưa.

Nhưng Đường vào phóng sự báo chí của nhà báo Ngọc Trân dường như lại khiến vấn đề gai góc trên trở nên đơn giản. Cuốn sách nhỏ xinh, dày cho đến 200 trang được Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM tái bản sẽ cung cấp những kiến thức cơ bản nhất về phóng sự, cùng những cách viết bài sao cho hấp dẫn, mạch lạc.

Trong sách, nhà báo Ngọc Trân cũng khéo léo lồng ghép các đoạn trích hoặc nguyên bài từ các báo uy tín trong và ngoài nước để người đọc có thể thẩm thấu phần lý thuyết một cách dễ dàng. Đặc biệt, tác giả còn dành một chương để hệ thống hóa lại kiến thức ngữ pháp. Theo ông, trước khi viết hay, phải viết chuẩn xác cái đã.

7. Làm báo - Mực mài nước mắt

Nói đến Tác giả Lê Khắc Hoan, bạn đọc đã quen biết qua hàng ngàn tác phẩm báo chí Giáo dục xuất sắc trong thập niên 70 - 80 và cuốn sách Mái trường thân yêu nổi tiếng được tái bản vài chục lần với hàng triệu bản in suốt nửa thế kỷ qua. Làm báo - Mực mài nước mắt là cuốn sách rất đặc biệt và có lẽ là cuốn sách cuối cùng của ông.

Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du có câu: "Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ", cả cuộc đời duyên tơ với con chữ, với nghề báo nên đến khi tuổi ngoài 80, sức khỏe yếu ông vẫn cầm bút "rút ruột nhả tơ" như gửi gắm, truyền lửa cho các đồng nghiệp đang dấn thân hoặc sắp bước chân vào nghề báo. Với những trải nghiệm, đam mê và trách nhiệm qua hơn nửa thế kỷ miệt mài cầm bút cùng bao nhiêu kỷ niệm vui buồn của nghề báo được ông khắc họa chân thực trong Làm báo - Mực mài nước mắt.

Hết.

Đọc bài viết

Top sách hay

“Mẹ” – 10 quyển sách hay xoay quanh người phụ nữ tuyệt vời nhất cuộc đời ta!

Từ vui đến bi kịch, từ mẹ-làm-beauty tới mẹ… xấu! Cùng Bookish.vn điểm qua danh sách sách về mẹ đáng đọc nhất nhân dịp Mother’s Day năm 2021.

Published

on

By

1. Hôm nay mẹ có vui không?

Gấu cứ hay áp bàn tay nhỏ xíu lên má mẹ rồi hỏi “Hôm nay mẹ có vui không?”. Tôi lại dối lòng, dối Gấu là mẹ ổn cả, chỉ mệt thôi.

Quyển sách Hôm nay mẹ có vui không? là câu chuyện của tác giả về quá trình tìm lại chính mình, tự chữa lành, là con đường thoát khỏi trầm cảm, tìm lại niềm vui, sự cân bằng, thanh thản trong tâm hồn, giải phóng bản thân khỏi những áp lực của hành trình làm mẹ và đồng hành cùng con vượt qua những khiếm khuyết không mong muốn.

Tác giả quyển sách – chị Trần Vân Anh là một chuyên gia truyền thông với 18 năm kinh nghiệm, Editor-in-chief của Kilala – Tạp chí Nhật Bản dành cho người Việt, Content Manager tại Tập đoàn CMG.Asia, Senior Beauty Editor của Tạp chí ELLE Vietnam, F Fashion…

Nhưng bên cạnh những chức danh đó, chị còn là một người mẹ.

Hôm nay mẹ có vui không? không là một cuốn sách nuôi dạy con khuôn mẫu. Nó mang dáng dấp của một cuốn nhật ký của bản thân tác giả hơn, nơi chị nhìn lại, suy ngẫm, và viết nên chính cuộc đời mình. Đó không đơn thuần là hành trình làm mẹ, đó còn là hành trình của người phụ nữ hiện đại, sai lầm rồi trưởng thành, sống vì con, vì gia đình, và vì cả chính mình.

Không có công thức trong việc dạy con, không có phương pháp nào là đúng hay sai nhưng chắc chắn có nhiều con đường để trở thành một người mẹ tốt. Một trong những con đường đơn giản nhất đó là trở thành một người mẹ hạnh phúc.

“Mẹ vui hay buồn có ảnh hưởng rất nhiều đến hành trình làm mẹ và tâm lý đứa con. Mẹ dịu dàng hay gắt gỏng, nóng nảy hay kiên nhẫn đều tác động đến hành vi và suy nghĩ của con mình. Khi mẹ hạnh phúc, mẹ trở nên nhẹ nhàng, bao dung, đứa con sẽ lớn lên bình an, vượt qua khiếm khuyết, tự tìm cho mình lẽ sống. Khi mẹ hạnh phúc, mối quan hệ mẹ con sẽ tự nhiên trở nên khăng khít, mẹ chỉ cần đốt đuốc lên, con sẽ tự tìm ra lối đi cho riêng mình“.

2. Căn phòng khóa

Căn phòng khóa là cuốn tiểu thuyết lấy cảm hứng từ một câu chuyện có thật từng gây rúng động thế giới về một người đàn ông ở Áo đã từng bắt cóc, giam cầm và hãm hiếp chính con gái ruột của mình trong suốt 24 năm, khiến cô sinh 7 đứa con.

Căn phòng khóa

Jack, cậu bé 5 tuổi được sinh ra và lớn lên trong một căn phòng bị khóa kín cùng với mẹ. Jack tuy nhỏ bé, tinh nghịch nhưng rất thông minh và mạnh mẽ. Ở trong căn phòng không lối thoát, nạn nhân của cuộc bắt cóc – mẹ Jack, dù phải đối mặt với bạo hành, cưỡng hiếp… từng ngày, vẫn luôn đấu tranh để bảo vệ sự trong sáng cho con. Và, để đeo đuổi giấc mơ đào thoát.

Chìa khóa của giấc mơ ấy, là một kế hoạch liều lĩnh. Bằng lối kể chuyện thông qua lăng kính của một đứa trẻ khác thường, do chỉ được giáo dục trong môi trường đóng kín là căn phòng, tác giả Emma Donoghue đã đưa người đọc vào một hành trình hấp dẫn, li kì và hồi hộp đến nghẹt thở. Bạn đọc được đưa vào căn phòng của hai mẹ con để thấy thế giới trong đó không chỉ giới hạn trong những thông số mét vuông mà mở ra bất tận bằng ngôn từ của người mẹ, bằng khả năng tưởng tượng của người con.

Nếu hành trình trốn chạy để đưa mẹ ra khỏi địa ngục trần gian của Jack làm độc giả không thể dừng lại vì quá hồi hộp thì quá trình tái hòa nhập với cuộc sống thực tế của hai mẹ con cũng đầy khủng hoảng. Không gian quá rộng lớn bên ngoài so với cuộc sống trong căn phòng khóa khiến Jack nhiều phen hoảng loạn. Nỗi lo lắng của Jack được miêu tả tinh tế bằng ngôn ngữ của trẻ thơ. Người đọc vì thế mà hiểu hơn, cảm phục hơn những tố chất tốt đẹp của cậu bé này. Từ đó, càng thấy vai trò người mẹ to lớn thế nào với sự phát triển của con trẻ. Chỉ cần dành thời gian, chỉ cần kiên nhẫn, người mẹ có thể vượt mọi trở ngại về không gian, địa lý để mang đến cho con cả một bầu trời lẫn sức mạnh để làm nên những điều tưởng chừng bất khả.

“- Đúng vậy! – Bác sĩ Clay mỉm cười. – Thế cháu có biết cháu thuộc về ai không hả Jack? Dạ biết.
Chính cháu
Ông ta sai rồi, thật ra tôi thuộc về Mẹ.”
“Mẹ là mẹ của con. - Mẹ gần như gầm lên. – Thế nghĩa là thỉnh thoảng mẹ phải chọn lựa cho cả hai.”

3. Người mẹ lang thang

Người mẹ lang thang là một trong những tiểu thuyết về mẹ cảm động nhất của văn học Nhật Bản, được hàng triệu bạn trẻ xứ sở hoa anh đào truyền tay nhau. Cuốn sách viết về Hiromi, một người phụ nữ đã đi khắp nước Nhật và trở thành “mẹ nuôi” của những đứa trẻ kém may mắn trong cuộc sống. Cô đã chăm sóc những đứa trẻ chỉ có bố mà thiếu vắng tình yêu của mẹ, những ông bố thường xuyên vắng nhà dài ngày hay những đứa trẻ bị mẹ ngược đãi và bỏ nhà đi.

Người mẹ lang thang

Hành trình của Hiromi kéo dài từ khi cô 20 tuổi đến năm 40 tuổi. Dù là thời gian ở cùng chăm sóc những đứa trẻ khác nhau, có đứa vài tháng, cũng có đứa tận vài năm nhưng cô vẫn cố gắng coi chúng như con ruột của mình và khi những đứa trẻ đã cứng cáp, gia đình ổn định, khi “dịch vụ” của cô không còn cần thiết nữa, cô lặng lẽ bỏ đi. Với sự tận tụy, hết lòng yêu thương những đứa trẻ ấy, Hiromi đã để lại trong tâm trí những đứa trẻ hình ảnh về một người mẹ đích thực và những kỉ niệm gia đình ấm áp trong quãng thời gian ngắn ngủi sống cùng cô.

4. Why mummy doesn't give a ****!

Vì Family bắt đầu bằng chữ cái "F"!

Một tác phẩm về mẹ độc nhất vô nhị! Viết về ly dị, nuôi dạy những đứa trẻ thành niên khó chiều bằng một giọng văn dí dỏm, hài hước. Người mẹ trong tác phẩm của Gill Sims gần gũi và chân thực như người bạn, người chị, hay bất kì một người phụ nữ nào mà bạn có thể gặp trong đời.

"Hoan hô vì tác giả đã tìm ra cách viết làm cho tình mẫu tử trở nên hài hước, không hề sướt mướt!", bạn đọc trên Goodreads bình luận.

Mọi bà mẹ đều có thể tìm thấy chính mình trong quyển sách. Thông điệp được truyền tải vô cùng rành mạch: một bà mẹ đơn thân cũng có thể sống là chính mình và làm những gì mình thích.

5. Mẹ xấu

Ji Hwan. Mười tám tuổi. Rất bình thường, đầy mâu thuẫn và thích kịch tính hóa cực nhiều chuyện như hầu hết mọi nam sinh cấp ba đang lớn.

Mẹ xấu

Chỉ hơi khác hai điều. Một, cậu được sinh ra bởi một bà “mẹ xấu” - (mà cậu cho là) ngọn nguồn của mọi bất hạnh đời mình. Và hai, cậu ấp ủ ba điều ước (nghe thì giản đơn nhưng lại) khó với như thiên đường.

Loay hoay giữa ranh giới của những quy chuẩn về bình thường và khác thường, lao đao bởi những sóng gió liên miên từ nhà đến trường, Ji Hwan vừa nỗ lực “sống khác mẹ” vừa tìm cách hiện thực hóa ba ước nguyện mình hằng khao khát bấy lâu. Hơn ai hết, cậu hiểu con đường biến ước mơ thành sự thật luôn lắm chông gai, nhiều bi hài và cần không ít dũng cảm. Nhưng cũng hơn ai hết, cậu đã vững lòng bước từng bước, để dần lớn lên, để khám phá hạnh phúc và quan trọng nhất là để tự định nghĩa lại sự xấu - cái tốt cho riêng mình.

6. Tháo gỡ phép màu

Julie Yip-Williams (1976 – 2018) là một phụ nữ Việt Nam gốc Hoa, theo gia đình sang Mỹ từ nhỏ. Cô bị khiếm thị bẩm sinh nhưng đã vượt khó, rồi sống một cuộc đời phi thường.

Tháo gỡ phép màu bắt đầu như một trang blog, gồm các bài viết dành cho các con cô, phòng khi Julie sẽ ra đi trước khi cô kịp nói tất cả với chúng. Dần dần, đây trở thành cuốn nhật ký của riêng tác giả, nơi phản ánh hành trình cuộc đời với đầy đủ những cảm xúc trung thực, sâu sắc, và cả cái nhìn thẳng thắn của cô về sự sống – cái chết.

Quyển sách về cái chết vì ung thư chân thực đến mức tàn nhẫn. Cô kể về tất cả mọi thứ, từ nỗi lo lắng và đau lòng khi bỏ lại hai đứa con cho đến những mô tả về các chức năng cơ thể dần suy giảm. Tác giả ghi lại đầy đủ những cảm xúc xấu xí do căn bệnh ung thư gây ra, cả những niềm vui đáng ngạc nhiên mà một góc nhìn tích cực về cái chết có thể mang lại.

Cách kể chuyện khéo léo, chân thành nhưng cũng rất mạnh mẽ của Julie mang đến nhiều cảm hứng, khơi gợi nơi người đọc sự tự chiêm nghiệm để cảm thấy trân quý cuộc sống hơn. Julie viết bằng ngôn ngữ tự tin, viết không để gây ấn tượng với bất kỳ ai, song có một thông điệp nhất định phải truyền tải.

Tháo gỡ phép màu được viết như một bức thư cho chồng và các con gái Mia và Isabelle. Nhưng, nó là cuốn sách dành cho tất cả chúng ta. Julie Yip-Williams đã tạo ra một tác phẩm tồn tại lâu hơn sự tồn tại của chính cô. Tháo gỡ phép màu là một cuốn sách về cái chết, nhưng hơn cả, nó còn là một cuốn sách về cách trân trọng sự sống.

"Mia và Isabelle yêu dấu,
... Nỗi đau và sự chịu đựng có một giá trị phi thường. Nếu các con cho phép bản thân được trải nghiệm nó, được khóc, được cảm thấy ưu sầu và đau khổ, được tổn thương. Bước qua lửa đỏ và con sẽ xuất hiện ở phía bên kia, nguyên vẹn và mạnh mẽ hơn. Mẹ hứa đấy. Các con sau cùng sẽ tìm thấy sự thật, vẻ đẹp, trí tuệ và bình yên. Các con sẽ hiểu rằng chẳng có gì tồn tại mãi mãi, dù là nỗi đau hay hạnh phúc. Các con sẽ hiểu rằng niềm vui chẳng thể tồn tại nếu không có nỗi buồn. Sự khuây khỏa chẳng thể tồn tại nếu không có nỗi đau. Tình thương chẳng thể tồn tại nếu không có sự tàn nhẫn. Dũng cảm chẳng thể tồn tại nếu không có sự sợ hãi. Hy vọng chẳng thể tồn tại nếu không có thất vọng. Trí tuệ chẳng thể tồn tại nếu không có sự chịu đựng. Lòng biết ơn chẳng thể tồn tại nếu không có sự túng thiếu. Những nghịch lý đầy rẫy trên cõi đời này. Sống là một bài tập lèo lái đi giữa chúng."

7. Có mẹ trong đời

Có mẹ trong đời là tên một tập sách viết về mẹ. Dù xuất hiện thế nào, dù bức chân dung về họ được khắc họa ra sao, tất cả vẫn hiện lên với vẻ ấm áp, trìu mến. Từ người mẹ tâm lý, xem con như bạn, cho đến những người mẹ nghiêm khắc, khuôn mặt họ đều hiện lên cùng những ký ức không bao giờ phai nhòa. Dù có thể họ không phải là vĩ nhân, dù có thể họ đã sống cuộc đời rất bình thường nhưng trong mắt những người con họ vẫn luôn là vĩ đại nhất.

Không có tham vọng đúc kết hay đưa ra lời giáo huấn trực tiếp nào, tự thân những câu chuyện trong hai tập sách Có cha trong đời và Có mẹ trong đời tìm cách đi vào trái tim người đọc bằng những tình cảm tự nhiên, ngọt ngào, những tâm tình ấm áp; nhẹ nhàng đánh thức trong mỗi người niềm hạnh phúc lớn lao - được có cha, có mẹ trong đời. Bộ sách còn là lời thầm thì nhỏ nhẹ, nhắc nhỏ ta rằng, việc thực hành đạo hiếu không thuần túy là trách nhiệm, mà là một cách thế tắm mình trong suối nguồn an lạc.

Cũng có thể xem đây là món quà tinh thần rất quý giá cho những người đang làm cha, làm mẹ. Lối dạy dỗ con cái, việc lấy chính cuộc đời mình nêu gương từ những người cha, người mẹ trong các hồi ức sẽ là cẩm nang quý giá để giúp ta làm tốt thiên chức với con cái, trách nhiệm với cuộc đời.

8. Dù con sống thế nào, mẹ cũng luôn ủng hộ

Đều đặn vào mỗi thứ Ba, Uy Nyung, cô bé đang bâng khuâng trước bậc thềm thanh xuân lại nhận được một lá thư. Lá thư luôn mở đầu bằng “Uy Nyung à” và kết thúc bằng “Chúc con một ngày tốt lành”, được gửi từ mẹ cô, một nhà văn vẫn dằn vặt vì không thể đối thoại trực tiếp với con mình. Dùng những cuốn sách bắc nhịp cầu, bằng con mắt quan sát thầm lặng mà sâu sắc, bà rủ rỉ trả lời từng câu hỏi cô bé đang vướng mắc: Nên gặp gỡ chàng trai thế nào? Làm sao tiếp nhận lời khen chê? Đâu mới là cuộc sống hạnh phúc...

Dù con sống thế nào, mẹ cũng luôn ủng hộ

Không chỉ gói ghém những tâm tình gửi đến con gái, tập tản văn này của Gong Ji Young, nữ tác giả tiêu biểu của văn học Hàn Quốc hiện đại, còn là ngọn đèn soi lối tìm đến cuộc đời của mỗi chúng ta.

Gong Ji Young được độc giả biết đến với cuốn sách đẫm chất nhân văn về một tình yêu tuyệt đẹp giữa người tử tù và một cô gái bất hạnh tựa đề: Yêu người tử tù.

"Mẹ hy vọng con không chỉ đang tồn tại, mà sống sao cho đúng là con ngày hôm nay. Mẹ hy vọng con sẽ thử suy nghĩ về những điều đương nhiên theo một cách không đương nhiên, hy vọng con sẽ không e ngại trước bất cứ điều gì, mà thoải mái dang rộng đôi cánh của mình ra. Mẹ hứa, dù con sống thế nào, mẹ cũng luôn ủng hộ con.”

9. Mẹ, thơm một cái

Không cần nhiều lời hoa mỹ, lòng yêu thương mẹ của Cửu Bả Đao đầy ắp những trang anh viết trong giai đoạn bên giường bệnh người mẹ. Tình cảm thiêng liêng đó vốn chẳng riêng ai, thật dễ lan truyền tới mỗi chúng ta, nên mỗi khi mở cuốn sách này ra, tim ta lại rung lên những nhịp xốn xang về Mẹ.

Mẹ, thơm một cái

“Ba yếu tố của một cây bút: Tình cảm, nguồn cảm hứng và động lực. Trong cuộc đời tôi, tình yêu mà mẹ dồn cho tôi có đủ ba thứ đó.”

“Tôi từng là một hình ảnh của nhiệt huyết, một totem đã được công nhận, nhưng khi ai cũng nói đến nhiệt huyết, thì tôi hiểu rằng, đến lúc phải đi tìm những trận chiến khác.”

“Anh nằm dư một tuần trong bụng mẹ, bởi không chịu rời khỏi mẹ, tôi nằm thiếu một tuần trong bụng mẹ, bởi muốn sớm nhìn thấy mẹ
Thằng út nằm trong bụng mẹ không thiếu ngày nào bèn nhảy ra, bởi đã hẹn với mẹ.
Ba anh em, từ trong bụng mẹ, đã yêu thương mẹ theo cách của riêng mình.”

10. Gift-book nhỏ xinh tặng mẹ

Những quyển sách quà tặng nhỏ xinh của nhà Helen Exley hứa hẹn sẽ là món quà tuyệt vời dành tặng cho mẹ!

Hết.
Đọc bài viết

Cafe sáng