Nối kết với chúng tôi

Book trailer

Chốn cô độc của linh hồn: Khía cạnh lừa bịp của cô đơn

Tiểu thuyết “Chốn cô độc của linh hồn” của tác giả Yiyun Li là cuộc khảo sát tỉ mỉ về sự tác động của quá khứ lên cách con người vận hành cuộc sống hiện tại. Thông qua đó, tác giả vẽ nên bức tranh về một thế hệ trẻ lạc lõng giữa Bắc Kinh những năm đầu thập niên 90.

Published

on

Chi tiết tác phẩm

Một nhóm bạn ba người gồm Bá Dương, Mạc Lan, Như Ngọc cùng sống trong khu nhà tập thể kiểu cũ ở Bắc Kinh những năm cuối thập niên 80. Cuộc đời họ thay đổi hoàn toàn sau vụ đầu độc Tiểu Ái – người chị họ hàng xa của Như Ngọc, bậc tiền bối mà cả Bá Dương lẫn Mạc Lan đều ngưỡng mộ. Việc này xảy ra vài tháng sau sự kiện ở quảng trường Thiên An Môn mà Tiểu Ái cũng là sinh viên tham gia biểu tình. Không ai rõ đây là vụ mưu sát, tự sát hay chỉ đơn thuần là tai nạn. Bí ẩn này vừa đồng thời là điểm khởi nguồn, vừa giữ vị trí trung tâm trong toàn bộ tác phẩm được kể theo lối xen kẽ giữa quá khứ và hiện tại.

Không sử dụng thời gian tuyến tính để kể chuyện là lựa chọn chính xác của Yiyun Li về mặt nghệ thuật. Nếu câu chuyện là đường thẳng một chiều, sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc sẽ chỉ là một điểm nào đó nằm giữa tác phẩm, xảy ra một lần, không lặp lại và bị những sự kiện sau đó đẩy lùi. Nhưng vì tác phẩm phát triển theo lối đan xen giữa quá khứ và hiện tại, người đọc sẽ không ngừng được nhắc nhở lí do tại sao lại có sự đi về thường trực như thế: bởi vì cuộc đời của toàn bộ nhân vật đã bị chia cắt thành giai đoạn trước và sau sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc, bởi vì họ không thể tiến đến tương lai với tâm thế rũ bỏ hoàn toàn quá khứ được nữa, quá khứ níu chân họ trong chuyển động xoay vòng của hồi tưởng.

Chất độc không giết Tiểu Ái ngay mà làm một điều tồi tệ hơn: rút dần sự sống của cô, giam cầm cô suốt hai mươi mốt năm trong cơ thể của mình cho đến khi hoàn thành nốt nhiệm vụ ban đầu. Nhưng nó không chỉ làm hao mòn thể chất của cô, nó còn làm hao mòn tinh thần của những người xung quanh cô. Bá Dương từ một chàng trai lém lỉnh, nhiệt thành tin vào tình yêu năm xưa trở thành một doanh nhân giàu có nhưng ngờ vực về sự tồn tại của thứ tình yêu thuần túy, không bị chi phối bởi vật chất. Mạc Lan từ một cô gái luôn quan tâm, nhiệt tình giúp đỡ mọi người xung quanh trở thành kẻ thủ thế trong sự cô đơn của chính mình. Chỉ có mỗi Như Ngọc vẫn duy trì được vẻ điềm tĩnh, xa cách không thay đổi. Dù ở những nơi khác biệt địa lí khi trưởng thành – Như Ngọc và Mạc Lan sang Mỹ, Bá Dương ở lại Bắc Kinh; cả ba nhân vật chính đều sống vật vờ như những bóng ma. Họ không thực sự sống mà chỉ cố giữ mình tách biệt với cuộc đời: không yêu nó quá cuồng nhiệt, chỉ gắn bó vừa đủ ở bên lề để không hoàn toàn bị loại ra khỏi nó dù không thực sự ở trong nó.

Lí giải về tiêu đề Kinder than Solitude, Yiyun Li từng chia sẻ trên trang National Public Radio rằng: “Mạc Lan, cô gái đã rời Trung Quốc, luôn nghĩ sự cô đơn là bạn chí thân của cô. Nhưng ở cuối tác phẩm, cô nhận ra mình không sở hữu sự cô đơn, cái cô có được chỉ là sự cách li suốt đời với tình yêu và cuộc sống. Và đó là điều tôi đã học được, hoặc là điều tôi đã cố gắng thấu suốt qua những nhân vật của mình, sự cô đơn cố nhiên là quan trọng, nhưng đôi khi cô đơn cũng có khía cạnh lừa bịp. Mọi người thường sử dụng cô đơn như cái cớ để không kết nối với người khác. Và rốt cuộc, tôi đã thực sự thay đổi một chút quan niệm về cô đơn, đó là lí do tác phẩm này có tiêu đề Kinder than Solitude, bởi vì nỗi cô đơn có thể dịu dàng, nhưng ắt hẳn phải còn điều gì đó dịu dàng hơn cả nỗi cô đơn.”

Và có lẽ, chính tiểu thuyết Chốn cô độc của linh hồn cũng là một nỗ lực của Yiyun Li trong cuộc truy cầu điều gì đó dịu dàng hơn, đẹp đẽ hơn, tử tế hơn nỗi cô đơn.

Thông tin tác giả

Yiyun Li
Ảnh: The New York Times

Yiyun Li sinh ra và lớn lên ở Bắc Kinh, cô đến Mỹ vào năm 1996. Tập truyện ngắn đầu tay của cô – A Thousand Years of Good Prayers đã thắng giải thưởng Frank O’Connor International Short Story Award, PEN/Hemingway Award, Guardian First Book Award, và California Book Award cho hạng mục tác phẩm hư cấu đầu tay. Tiểu thuyết The Vagrants của cô đã đạt huy chương vàng của giải California Book Award cho hạng mục tiểu thuyết, và được đưa vào danh sách rút gọn của giải Dublin IMPAC Award. Gold Boy, Emerald Girl – tập truyện ngắn thứ hai của cô được đưa vào chung kết giải Story Prize và danh sách rút gọn của giải Frank O’Connor International Short Story Award. Kinder than Solitude, tiểu thuyết gần đây nhất của cô khi xuất bản đã nhận được phản hồi tích cực từ những nhà phê bình. Các tác phẩm của cô đã được dịch ra hơn hai mươi ngôn ngữ.

Cô được tạp chí Granta bình chọn là một trong 21 Tiểu thuyết gia trẻ xuất sắc nhất của Mỹ dưới 35 tuổi, và được tạp chí The New Yorker vinh danh là một trong 20 nhà văn hàng đầu dưới 40 tuổi. Cô nằm trong ban giám khảo của những giải thưởng danh giá như Man Booker International Prize, National Book Award, PEN/Heminway Award… Cô hiện đang là biên tập viên cho tạp chí văn chương A Public Space có trụ sở đặt tại Brooklyn.

Cô sống ở Princeton, New Jersey với chồng và hai người con trai, giảng dạy tại trường đại học Princeton.

EDITORIAL REVIEW

Salman Rushdie, tác giả Nhà Golden

“Văn phong của Yiyun Li có vẻ tĩnh tại lừa dối bên ngoài, nhưng đằng sau lớp vỏ đó là nỗi buồn, niềm đau và bi kịch của ba cuộc đời bị cuốn vào thứ cô đơn có phần mang tính hủy diệt do những kí ức quá khứ gây ra. Những nhân vật của Yiyun Li được miêu tả với một vẻ đẹp tàn nhẫn, và những cảm xúc của họ gắn chặt với định mệnh cuộc đời họ, với bí ẩn trong vụ một người phụ nữ bị đầu độc, một tội ác đã định hình – có lẽ đã làm biến dạng – tất cả họ. Đây là một tiểu thuyết xuất sắc phi thường, và Yiyun Li đã trở thành một trong những tiểu thuyết gia quan trọng trong thời đại của chúng ta.”  

The New Yorker

“Yiyun Li đã biến một bí ẩn được cài đặt rối rắm thành thứ gì đó sâu sắc hơn, đòi hỏi sự chất vấn về ý nghĩa của tội ác và hình phạt trong bức tranh luân lí ảm đạm của xã hội Trung Quốc đương thời.”

The New York Times Book Review

“Trong lối viết của Yiyun Li có gì đó tự chủ, gọn gàng, điềm tĩnh không chút gắng sức khiến người ta dễ nhận thấy cô là một tác giả giống như Jhumpa Lahiri, biết cách sử dụng sự trung tính theo kiểu của Chekov để đem đến sự phức tạp, hỗn độn, có vẻ như là “nhiều màu sắc” khiến cuộc đời những nhân vật của cô phần nào mang không khí vô hại như những bức tranh màu nước.”

The Wall Street Journal

“Yiyun Li như một chuyên gia về nỗi cô đơn và niềm tuyệt vọng – trong lĩnh vực này, cô khiến chúng ta nhớ đến thi sĩ của nỗi cô đơn trước đây, William Trevor – và tác phẩm của cô cũng phong phú không kém gì ông trong sự tao nhã, trong những biểu hiện tế vi của niềm tuyệt vọng.”

Kirkus Review

“Lối kể chuyện sắc lạnh, triết lí của Yiyun Li mở ra những tầng lớp bất ổn nhưng đồng thời lại cho thấy cái nhìn thấu suốt đáng kinh ngạc về những di sản kế thừa từ gia đình và những ảnh hưởng văn hóa.”

Booklist

“Tác phẩm thứ tư của Yiyun Li đưa người đọc vào cái bẫy của một vụ án trinh thám mà không cần viện đến những công thức xoàng. Thay vào đó, cô đào sâu tâm lí nhân vật. Văn phong của cô lúc thì hoa mĩ, lúc thì giản dị nhưng lại cực kì chuẩn xác, dù là miêu tả nhà hỏa táng, khoai lang nướng, hay tuyết rơi vùng trung tây. Một tiểu thuyết ấn tượng, trầm buồn và bất khả dự đoán.”

The Washington Post

“Một tiểu thuyết tinh tế, đầy thuyết phục về chủ đề gánh nặng của kí ức, trọng lượng của sự mất mát và vô số phương thức quá khứ khả dĩ làm méo mó tâm hồn ta… Yiyun Li mang đến cho chúng ta tặng phẩm là những áng văn duyên dáng… Tiểu thuyết của Yiyun Li khéo léo dẫn dụ người đọc qua những nút thắt rối rắm của câu chuyện, qua những chuyển đổi xuôi ngược trong thời gian cũng như giữa Đông và Tây, xây dựng kịch tính tăng dần. Vẻ đẹp thanh thoát, sắc bén trong văn phong của cô cuốn chúng ta vào sâu thật sâu bên trong những nhân vật bị dày vò khốn cùng, phơi bày toàn diện bản ngã của họ và điều gì đã xảy ra giữa họ… Hiếm khi nào một người bình thường có thể tiếp nhận những quan sát sắc sảo như thế.”

Los Angeles Times

“Tác nhân khiến tiểu thuyết này có sự sống động như thế chính là tính nhân văn… Nó là sự truy vấn về cách thức quá khứ để lại những vết sẹo trong chúng ta, định hình hiện tại và tương lai, và một số tội lỗi, khi đã phạm phải, thì không bao giờ có thể xóa bỏ.

Chốn cô độc của linh hồn không phải là bi kịch, mặc dù bi kịch nằm ngay trung tâm của nó; thay vì vậy, nó là tiểu thuyết nói về sự tha hóa, mà chúng ta dễ hình dung là sự kết tội hay ân xá đều tan tành mây khói trước cả khi ta kịp chấp nhận. Đó là một thực tế trải nghiệm mà quyển sách này mang đến sự cộng hưởng cho tất cả chúng ta, với ý định phơi bày điều gì sẽ xảy ra sau khi sự ngây thơ bị mất đi. Tất cả chúng ta đều đã từng là trẻ thơ, và ta tham dự vào những việc, rồi hiểu ra những điều, sẽ theo cùng ta suốt quãng đời còn lại.”   

Chicago Tribune

“Chốn cô độc của linh hồn không phải là tiểu thuyết dễ đọc, hay nói thẳng ra thì, không phải là thứ dễ khiến ta thích thú, dù nó đầy ắp sự khẩn cấp và suy xét. Không chỉ là tiểu thuyết, nó còn là bức tranh biểu tượng được phác họa tinh tế về một Trung Quốc đang trên đà biến đổi, là câu chuyện cảnh báo được kể ra để chống lại sự bất công trong một thế giới mà phần lớn thời gian người ta cố gắng không can dự vào bất cứ việc gì.

Một số đoạn khiến người đọc suy ngẫm về thân phận con người, một số khác cuốn ta vào những bí ẩn thú vị. Chốn cô độc của linh hồn có cả hai phẩm tính đó và khiến ta tự hỏi phải chăng hố sâu ngăn cách chúng thực tế lại hẹp hơn ta tưởng tượng.”

The Boston Globe

“Tài năng thật sự của cô – được mài giữa bằng việc nghiên cứu kĩ lưỡng Ivan Turgenev và William Trevor – là lối kể chuyện theo kiểu xưa. Đặc tính của lối viết này là cảm thức có thể bắt trọn một cuộc đời, toàn vẹn một cuộc đời trên những trang giấy, và ý niệm về việc có những cuộc đời đã được định sẵn bi kịch. Từng chút một, những nhân vật của Yiyun Li rơi vào niềm tin đó, giống như những người sống lạc thời trong thế kỉ 21.

Nghệ thuật trong Chốn cô độc của linh hồn nằm ở cách Yiyun Li cho chúng ta thấy vì sao nhân vật của cô lại có góc nhìn như thế. Cô hoàn thành nhiệm vụ này với sự kiên nhẫn hiếm thấy, và đưa vào một ít sáng tạo cho tiếng Anh. Câu văn của cô như những viên đá nằm sâu dưới đáy hồ đã được gột rửa qua nhiều thập niên. Chúng trượt khoan khoái qua tâm trí ta khi lần giở từng trang sách.”

Press Citizen

“Những ai cảm thấy khó chịu với vẻ ngoài của những kẻ tự phụ xung quanh mình, thường cảm thấy khó lòng bước qua bức tường mà những nhân vật của Yiyun Li đã cố công dựng nên. Và với cả những ai đang cố kiềm nén những cảm xúc và dục vọng con người, quyển sách này dường như đang nói cùng họ nỗi khao khát phá vỡ những cổng thành đã giam giữ chính họ tách biệt khỏi mọi điều hứa hẹn và tình yêu.”

Toronto Star

“Yiyun Li giữ được khoảng cách vật lí và tinh thần để đứng vững giữa hai nền văn hóa rất khác biệt… Rất nhiều ẩn ý trong những câu văn trữ tình của Yiyun Li dẫn dụ người đọc bước vào một mạng lưới dày đặc những suy tưởng nội tâm. Nỗi buồn dai dẳng vẫn còn vương lại sau những câu chữ cuối cùng.” 

Newsday

“Yiyun Li sử dụng lối viết trực diện để bóc tách tầng tầng lớp lớp bi kịch tâm lí. Rất ít người viết giỏi trong việc phơi bày sự hỗn độn nằm ẩn sau những nỗ lực phóng chiếu vẻ điềm tĩnh ra ngoài.”

Mona Simpson, tác giả của tiểu thuyết My Hollywood

“Yiyun Li là một người rất hiện đại. Cô mang đến cho hình thức truyền thống vẻ đẹp tươi mới và chuẩn mực. Tiểu thuyết của cô sắc, gọn và khéo léo như một tuyệt tác nội thất theo phong cách mid-century, với cảm thức về sự bền bỉ và giá trị gia tăng.”

Hết.

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Book trailer

Chú bé Thất Sơn: Tấm postcard gửi cho những ước mơ bị chôn vùi

Chú bé Thất Sơn được tác giả, nhà báo Phạm Công Luận viết năm 1991, lần tái bản này đánh dấu 30 năm kể từ khi quyển sách ra đời.

Published

on

By

chu be that son featured

Quyển sách 30 tuổi trong sự sống mới

Chú bé Thất Sơn xuất bản lần đầu năm 1993, đoạt giải C cuộc vận động sáng tác Văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần thứ nhất. Phương Nam Book tái bản sách với bìa mới, 88 trang in màu và hình minh họa sinh động, dễ thương.

Sách kể về chuyến nghỉ "hè sớm" về thăm quê ngoại đã cho hai chị em Nam gặp Siêng - "thổ địa" nhỏ của vùng Thất Sơn.

Theo bước chân Siêng, Nam được khám phá một thế giới mới thú vị. Nơi ấy có đồng ruộng bao la, có dòng kinh Vĩnh Tế mát lành, có vị cá nướng trui thơm lừng, có món khoai mì rẫy ngọt bùi,... Và còn biết bao nhiêu chuyện ly kỳ của vùng Bảy Núi.

Chú bé Siêng ấy, gia cảnh mồ côi, tối ngủ nhờ chòi vịt, ngày chăn trâu kiếm từng bữa cơm. Nhưng Siêng vẫn cố bám trường bám lớp, theo đuổi lớp học bổ túc hàng đêm. Ngay cả khi số phận tiếp tục thử thách, Siêng làm mất trâu, bị đánh đập, bị chèn ép và cả bị bắt, chú bé vẫn cố gắng từng chút nhích về tương lai.

"Nó mơ trở thành một chuyên viên về nông nghiệp như chú Thành, anh Tân ở trạm thực vật huyện. Nó sẽ hướng dẫn bà con trồng loại lúa nào chống được rầy nâu, loại lúa nào trồng ngắn ngày, loại nào ngon cơm. Nó sẽ giới thiệu với mọi người về các loại máy gặt, đập, gieo hạt, tuốt lúa, đánh bóng gạo,... Không còn ai phải vất vả khom lưng ngoài đồng dưới trời nắng, chân ngâm dưới sình mà sẽ ngồi trong buồng kín của chiếc xe chuyên dùng trên đồng ruộng."

Chú bé Thất Sơn - Phạm Công Luận

Thông điệp vượt thời gian

Tròn 30 tuổi, quyển sách Chú bé Thất Sơn truyền đi thông điệp chưa bao giờ cũ: đừng bao giờ ngừng ước mơ chỉ vì hoàn cảnh.“Nông thôn, vùng đất mộc mạc buộc chặt gói trọn cuộc đời những chú bé khoai củ”. Nhưng chẳng thể buộc chặt những giấc mơ.

Siêng có cha mẹ là thầy cô giáo bị giặc Pôn Pốt giết, mồ côi. Nhưng với lòng quyết tâm học tập, đêm đêm Siêng vẫn đi đò qua sông học bổ túc văn hóa. Trong cảnh khốn cùng, Siêng phải tham gia vô đoàn người "đai" thuốc lá lậu qua biên giới và bị bắt. Được tha về, Siêng lấy vé số ra chợ bán nhưng rồi nó cũng không được yên thân....

Cậu bé Siêng ham học, không đầu hàng nghịch cảnh, vượt qua mọi nghịch cảnh để vươn lên, chạm đến ước mơ.

Ngôn ngữ mộc mạc

Những món ăn dân dã hay câu ca dao - dân ca xuất hiện nhiều trong Chú bé Thất Sơn. Những tư liệu làng quê được tác giả Phạm Công Luận sử dụng nhuần nhuyễn, chân thực. Qua ngòi bút tác giả, người đọc theo bước chân 2 chị em Thảo – Nam và cậu bé Siêng, được đến khám phá vùng đồng quê miền Nam bạt ngàn, tươi đẹp.

Nguồn cảm hứng được tác giả Phạm Công Luận lấy từ những chất liệu thực. “Cách đây đúng 30 năm, tôi lần đầu đặt chân đến thị xã Châu Đốc và được nghe kể về một em bé bị đuối nước dưới dòng kinh xanh. Về TP.HCM, hình bóng những em bé lội bộ trên cánh đồng xanh khiến tôi không khỏi ngẫm nghĩ. Trong vòng một tháng sau chuyến đi, tôi ngồi vào bàn và viết cuốn truyện nhỏ Chú bé Thất Sơn”, tác giả Phạm Công Luận chia sẻ.

"Không rành về vùng đất này, tôi phải đọc sách về Châu Đốc, vùng Thất Sơn và vẽ cả bản đồ có thị xã, ngôi trường, cánh đồng Vĩnh Ngươn, con kinh có các nhân vật qua lại trong truyện.

Sách được ra năm 1993, với một giải thưởng. Đây là cuốn sách hư cấu duy nhất tôi viết. Và chắc có những vụng về của cuốn sách đầu tay."

Chú bé Thất Sơn mang đậm vẻ mộc mạc, giản dị của làng quê Việt Nam. Bên cạnh đó, truyện có cô bé Thảo với bài tập nghiên cứu và tìm hiểu về những câu ca dao – dân ca xưa, thể hiện niềm mong mỏi gìn giữ văn hóa của tác giả Phạm Công Luận.

Năm 2021, Chú bé Thất Sơn “tái ngộ” bạn đọc với 88 trang in màu cùng hình minh họa đặc sắc. Sách tặng kèm tấm postcard với ý nghĩa: gửi đi cho chính đứa trẻ trong bạn với những ước mơ đã bị chôn vùi vì hoàn cảnh.

Quyển sách chắc chắn sẽ trở thành món quà tặng ý nghĩa dành cho các bé và cả quý phụ huynh trong dịp hè này.

Hết.

Đọc bài viết

Book trailer

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam: Ghi lại lịch sử qua ảnh chụp

Published

on

By

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam là quyển sách đầu tiên về lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam thời kỳ đầu viết bằng Anh ngữ. Từ khối tư liệu khổng lồ nhưng phân tán trong các kho lưu trữ, bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân, trong đó có bộ sưu tập của riêng mình, Terry Bennett đã dựng lại con đường ra đời và phát triển của nhiếp ảnh tại Việt Nam kể từ khi những bức ảnh đầu tiên được chụp vào giữa thế kỷ XIX cho đến giữa những năm 1950.

Quyển sách là tác phẩm tiếp theo của Terry Bennett trong công trình nghiên cứu của ông về nền nhiếp ảnh Đông Á. Cũng như các tác phẩm trước, Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam được nghiên cứu và tham khảo một cách cẩn thận bởi tác giả.

Trong hơn 500 bức ảnh được sưu tầm, nhiều tư liệu hiếm và lần đầu tiên được xuất bản. Quyển sách đi theo dòng thời gian, ghi lại những mốc sử từ khi Việt Nam trở thành thuộc địa Pháp, cuộc kháng chiến của dân tộc, từ đó dẫn đến độc lập và sự tái khẳng định bản sắc chính mình. “Để hiểu được lịch sử đương đại Việt Nam và can thiệp của Pháp trong quá trình dựng nước, những bức hình chụp đóng vai trò lịch sử quan trọng.”, Terry Bennett chia sẻ.

Quyển sách khắc họa văn hóa rộng lớn của Việt Nam với nhiều dân tộc khác nhau, đồng thời giới thiệu hơn 240 nhiếp ảnh gia và studio trong cùng thời kỳ bên cạnh các phụ lục tập trung vào bưu thiếp, ảnh chân dung hoàng gia.

Phần lớn nội dung Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam nói về sự nghiệp của các nhiếp ảnh gia người Pháp và các nước khác, những hình chụp và tiệm ảnh của họ tại Việt Nam. Dù vậy, quyển sách cũng liệt kê rất nhiều hình chụp cùng danh tính của các nhiếp ảnh gia người Việt và tiệm ảnh của họ.

“Nhiếp ảnh thế kỷ XIX không chỉ là khoa học mà còn là nghệ thuật. Nhiếp ảnh gia thời kỳ này quan tâm đến nghệ thuật và tự thân họ cũng là những nghệ sĩ.

Việc chụp chân dung thời kỳ đầu khó lòng diễn ra nếu người chụp không có đôi chút thấu nhạy nghệ thuật cũng như khả năng đồng cảm với chủ thể. Khác với thời đại kỹ thuật số ngày nay, việc cho ra đời một tấm hình duy nhất vào thế kỷ XIX đòi hỏi công sức và tiền bạc đáng kể.” – tác giả chia sẻ.

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam - Terry Bennett

Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam là một công trình nghiên cứu dày công của tác giả và là bước khởi đầu cho những nghiên cứu đồ sộ hơn sau này. Như Terry Bennett chia sẻ, cuốn sách của ông chỉ nhằm mục đích giới thiệu chủ đề, cung cấp thông tin và tư liệu nghiên cứu.

Các nguồn tài liệu tham khảo cũng chủ yếu là của phương Tây, đặc biệt là Pháp, nên cuốn sách chưa là một pho sử đầy đủ về nhiếp ảnh ở Việt Nam. Dù vậy, nó ít nhất có thể cung cấp một phác thảo ban đầu, một tấm bản đồ sơ khởi ghi chép lại các cung đường nơi nhiều dấu chân đã đi qua.

Công cuộc nghiên cứu vẫn còn dài và sẽ được các nghiên cứu sau này bồi đắp thêm, nhất là từ các nhà nghiên cứu người Việt – những người có thể dễ dàng tiếp cận các bộ lưu trữ địa phương và quốc gia.

“Mặc dù hiện nay ở Việt Nam chưa có một bảo tàng nhiếp ảnh tầm cỡ quốc gia, hay bất kỳ bộ sưu tập nào cho ảnh chụp thời kỳ đầu, tôi cảm nhận rằng người Việt đang ngày một quan tâm hơn đến lịch sử nghệ thuật thị giác (phim ảnh và mỹ thuật) của đất nước. Mối quan tâm này chắc chắn sẽ dẫn đến việc khai phá các nguồn tư liệu chưa từng thấy trước đây ở Việt Nam. Việc kết nối lại các bức ảnh vô danh với tác giả ban đầu của chúng là điều rất đáng làm.” - tác giả cho hay.

Dựa trên kinh nghiệm tích lũy từ những quyển viết về nhiếp ảnh Nhật Bản và Trung Quốc thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Buổi đầu nhiếp ảnh Việt Nam của Terry Bennett phác họa nên bức tranh đầy đủ, chi tiết của nền nhiếp ảnh Việt Nam thời kỳ đầu đến năm 1954. Đây hứa hẹn là cẩm nang hỗ trợ quý báu cho những ai quan tâm đến lịch sử nhiếp ảnh hoặc những nhà sưu tầm tư liệu, cũng như cung cấp những khung sườn đầu tiên cho các nghiên cứu tiếp theo cùng lĩnh vực.

Về tác giả:

Terry Bennett là người Anh sống tại London, đã sưu tầm và nghiên cứu nhiếp ảnh Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc thế kỷ XIX trong nhiều năm.

Ông là một chuyên gia về nhiếp ảnh thời kỳ đầu của vùng Viễn Đông, với kiến thức chuyên môn về những người tiên phong trong lĩnh vực nhiếp ảnh, đã từng xuất bản các quyển sách Early Japanese Images, Korea: Caught in Time và là đồng tác giả của Japan: Caught in Time.

  • Sách được phát hành với các phiên bản: bìa mềm, bìa cứng và bìa cứng đặc biệt. Đối với phiên bản bìa cứng, bạn đọc được tặng kèm postcard
  • 100 bản bìa cứng đặc biệt được đánh số ngẫu nhiên dành cho bạn đọc thích sưu tầm
  • 504 trang giấy couche in tạp chí và in màu
Đọc bài viết

Book trailer

Cuộc thập tự chinh thứ nhất: Giành lại sự thật từ tiếng nói phương Tây

Published

on

Jerusalem lâu nay vốn vẫn được xem như là trung tâm của thế giới, là nơi giao nhau của ba lục địa Á Âu Phi, là nơi hành hương quan trọng của ba tôn giáo lớn bao gồm Hồi giáo, Thiên Chúa giáo và Do Thái giáo. Trong hơn 3000 năm lịch sử của mình, Jerusalem đã trải qua nhiều thảm kịch khác nhau: bị thiêu rụi, tấn công và trao qua tay các chính quyền đô hộ. Trong cuốn du ký Con đường hồi giáo, tác giả Nguyễn Phương Mai đã viết rằng: Đằng sau những đường phố lát đá lộng lẫy của thành Jerusalem là cuộc sống tín ngưỡng cực điểm, là sự căng thẳng đến tột cùng của xung khắc tôn giáo như một quả bóng đầy hơi có thể bục tung bất cứ lúc nào. Ở Jerusalem, mỗi hòn đá là một câu chuyện kinh thánh, mỗi người dân là một tín đồ sẵn lòng tử vì đạo, mỗi ngọn gió tràn qua cũng có mùi thánh thần, một lời nói bâng quơ cũng có thể trở thành điều tiên tri chờ ngày ứng nghiệm.

Và do đó, Jerusalem thăng trầm như số kiếp của một đời người bị những bên thay nhau giằng xé. Vào quãng thời gian năm 1095 tại xứ Clermont miền Nam nước Pháp, Giáo hoàng đương nhiệm Urban II - bằng lời hiệu triệu đầy kích động thông qua tội ác của người Thổ, người Hồi đối với những Kitô Hữu xứ phương Đông - đã kêu gọi tầng lớp quý tộc đảm đương cuộc viễn chinh vào trong đất Thánh. Bằng lời hiệu triệu đầy tính cách mạng nhân danh Chúa mà mọi tầng lớp trong xã hội phương Tây đã đứng lên đi theo tiếng gọi của cuộc Thập tự chinh đầu tiên. Thế nhưng nguyên nhân gốc rễ hình thành nên cuộc chiến này, cũng như những gì đã thực sự diễn ra để định hình nên thế giới ngày nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Mối tương quan giữa phương Đông và phương Tây trong những tư liệu để lại từ lâu vẫn đặt ra những câu hỏi về sự xác thực, liệu ta nên tin về phía bên nào khi ai cũng đang che giấu một điều gì đó?

Và với Cuộc thập tự chinh thứ nhất - Tiếng gọi từ phương Đông của tác giả Peter Frankopan, ta đã phần nào hiểu được những điều cốt lõi nhất của cuộc chiến này. Với một sự kiện có phần quan trọng nhằm định hình nên thời Trung cổ, Frankopan đã đứng trung dung giữa hai góc nhìn phương Đông và phương Tây. Ông dựa trên những tư liệu để lại của cuốn Alexiad (do Anna Komnene - con gái của Hoàng đế xứ Byzantium viết) và những dữ liệu phương Tây từ những hiệp sỹ, tu sỹ - những người châu Âu tham gia cuộc thập tự chinh để lại. Điều thành công nhất của tác phẩm này là bởi những suy đoán dựa trên cơ sở của những phân tích vô cùng hợp lý, khi có sự kết hợp giữa các sử liệu khác nhau của Frankopan. Ông có quan điểm cởi mở và rất khách quan; không phô trương, bợ đỡ hay coi phương Tây là phe đúng đắn trong sự kiện này; từ đó chính tính khách quan làm nên được sự cuốn hút cho tác phẩm.

Như thể đầu tiên là những gốc rễ sâu xa bắt nguồn nên cuộc Thập tự chinh. Nếu các sử gia phương Tây vẫn luôn khắc họa hình ảnh một lòng kính Chúa và nhân danh Chúa của những người lính Kito đặc biệt sùng tín; thì Frankopan đã cho ta thấy một điều ngược lại. Thay vì tin vào những điều có sẵn từ lâu, nay ông chứng minh gốc rễ của cuộc Thánh chiến đã được bắt nguồn từ phía phương Đông, từ kinh đô Constantinople xứ Byzantine, từ Hoàng đế Alexios I chứ không phải từ phía Giáo hoàng hay những ca ngợi thiêng liêng khác. Ông cũng cho rằng động cơ một phần nằm ở Giáo hoàng Urban II khi vị này muốn giành lại thế ưu tiên từ phía giáo hội thành Rome, trong một nỗ lực nhằm thống nhất Kito giáo phương Đông và phương Tây. Trong khi những người tham gia cuộc Thánh chiến này với mục đích cứu chuộc tội lỗi và hy vọng nhận được “món quà tinh thần” nhiều hơn là lòng nhiệt thành được phận sự Chúa.

Những sự thật này có thể gây shock cho những luận điểm ta vốn quen nghe. Còn hơn thế nữa, Frankopan cũng giành công lý về lại cho Hoàng đế Alexios I trước những điều tiếng vốn vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Theo đó một chân dung Hoàng đế hiện lên xuyên suốt cuộc Thập tự chinh đầy tính toán nhưng cũng tuân thủ những lời hứa từ phía phe mình. Khi người Thổ lần lượt chiếm được những cứ điểm quan trọng như Nicea, Antioch hay thậm chí là thành Jerusalem, Hoàng đế Alexios đã phát đi lời kêu gọi giúp đỡ từ phía Giáo hoàng. Một mặt ông muốn đánh đuổi quân Thổ ra khỏi mảnh đất thiêng liêng, nhưng mặt khác ông lại e ngại chính sự phản trắc từ phía kinh thành đã từng xảy ra ở trong quá khứ. Đứng trước cuộc hành quân đầy gian khó này, công tác hậu cần được ông chuẩn bị một cách hoàn hảo. Nhưng khi đội quân phương Tây tiến vào, một nỗi lo khác bắt đầu xuất hiện, khi họ liệu có nối gót người Thổ chiếm lại chính những vùng đất ở vùng Tiểu Á họ vừa giải phóng? Chính sự chân trong chân ngoài này đã khắc họa chân dung một Hoàng đế đầy e ngại và có phần chần chừ, khiến không ít những nhà quý tộc như Bohemond xứ Taranto một mực cho rằng ông đã bội ước và đòi chiếm lại vùng Antioch.

Tác giả Peter Frankopan. Nguồn: The Guardian

Song song cùng những sự thật vừa được chứng minh, sự hùng vĩ của cuộc Thập tự chinh đầu tiên cũng được Frankopan khắc họa một cách hoàn hảo. Trước một quy mô hơn 70 nghìn người từ lúc bắt đầu đến khi đến được thành Thánh thì chỉ còn lại vỏn vẹn có 1/3, những cuộc chiến ác liệt xua đuổi quân Thổ ở Antioch, ở Jerusalem, những mưu chước của Hoàng đế Alexios hiện lên sinh động mà đầy hoành tráng. Ở đó chính trong cuộc chiến chống lại người Thổ hay dân du mục Pecheneg, ta thấy hiện lên một lý tưởng lớn với những mong muốn chống lại ly giáo, thấy được bản sắc vùng miền cũng như những tranh cãi thế tục và phân chia giữa hai giáo hội thành Rome và Constatinople. Với cuốn sách thứ hai tiếp theo Những con đường tơ lụa, Peter Frankopan bằng sự trung dung và tính khách quan đã khái quát nên Cuộc thập tự chinh đầu tiên đầy hoành tráng và được giải thích cặn kẽ dưới một góc nhìn Đông phương. Mới lạ, mạnh mẽ và đầy thuyết phục; đây là cuốn sách giúp ta hiểu thêm về thời Trung cổ, về tiêu chuẩn hóa cho các cuộc Thập tự chinh tiếp sau và hơn hết chính là hành trình giành lại sự thật từ tiếng nói phương Tây.

Hết.

Sa Nguyên

Đọc bài viết

Cafe sáng