Book trailer

Chốn cô độc của linh hồn: Khía cạnh lừa bịp của cô đơn

Tiểu thuyết “Chốn cô độc của linh hồn” của tác giả Yiyun Li là cuộc khảo sát tỉ mỉ về sự tác động của quá khứ lên cách con người vận hành cuộc sống hiện tại. Thông qua đó, tác giả vẽ nên bức tranh về một thế hệ trẻ lạc lõng giữa Bắc Kinh những năm đầu thập niên 90.

Published

on

Chi tiết tác phẩm

Một nhóm bạn ba người gồm Bá Dương, Mạc Lan, Như Ngọc cùng sống trong khu nhà tập thể kiểu cũ ở Bắc Kinh những năm cuối thập niên 80. Cuộc đời họ thay đổi hoàn toàn sau vụ đầu độc Tiểu Ái – người chị họ hàng xa của Như Ngọc, bậc tiền bối mà cả Bá Dương lẫn Mạc Lan đều ngưỡng mộ. Việc này xảy ra vài tháng sau sự kiện ở quảng trường Thiên An Môn mà Tiểu Ái cũng là sinh viên tham gia biểu tình. Không ai rõ đây là vụ mưu sát, tự sát hay chỉ đơn thuần là tai nạn. Bí ẩn này vừa đồng thời là điểm khởi nguồn, vừa giữ vị trí trung tâm trong toàn bộ tác phẩm được kể theo lối xen kẽ giữa quá khứ và hiện tại.

Không sử dụng thời gian tuyến tính để kể chuyện là lựa chọn chính xác của Yiyun Li về mặt nghệ thuật. Nếu câu chuyện là đường thẳng một chiều, sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc sẽ chỉ là một điểm nào đó nằm giữa tác phẩm, xảy ra một lần, không lặp lại và bị những sự kiện sau đó đẩy lùi. Nhưng vì tác phẩm phát triển theo lối đan xen giữa quá khứ và hiện tại, người đọc sẽ không ngừng được nhắc nhở lí do tại sao lại có sự đi về thường trực như thế: bởi vì cuộc đời của toàn bộ nhân vật đã bị chia cắt thành giai đoạn trước và sau sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc, bởi vì họ không thể tiến đến tương lai với tâm thế rũ bỏ hoàn toàn quá khứ được nữa, quá khứ níu chân họ trong chuyển động xoay vòng của hồi tưởng.

Chất độc không giết Tiểu Ái ngay mà làm một điều tồi tệ hơn: rút dần sự sống của cô, giam cầm cô suốt hai mươi mốt năm trong cơ thể của mình cho đến khi hoàn thành nốt nhiệm vụ ban đầu. Nhưng nó không chỉ làm hao mòn thể chất của cô, nó còn làm hao mòn tinh thần của những người xung quanh cô. Bá Dương từ một chàng trai lém lỉnh, nhiệt thành tin vào tình yêu năm xưa trở thành một doanh nhân giàu có nhưng ngờ vực về sự tồn tại của thứ tình yêu thuần túy, không bị chi phối bởi vật chất. Mạc Lan từ một cô gái luôn quan tâm, nhiệt tình giúp đỡ mọi người xung quanh trở thành kẻ thủ thế trong sự cô đơn của chính mình. Chỉ có mỗi Như Ngọc vẫn duy trì được vẻ điềm tĩnh, xa cách không thay đổi. Dù ở những nơi khác biệt địa lí khi trưởng thành – Như Ngọc và Mạc Lan sang Mỹ, Bá Dương ở lại Bắc Kinh; cả ba nhân vật chính đều sống vật vờ như những bóng ma. Họ không thực sự sống mà chỉ cố giữ mình tách biệt với cuộc đời: không yêu nó quá cuồng nhiệt, chỉ gắn bó vừa đủ ở bên lề để không hoàn toàn bị loại ra khỏi nó dù không thực sự ở trong nó.

Lí giải về tiêu đề Kinder than Solitude, Yiyun Li từng chia sẻ trên trang National Public Radio rằng: “Mạc Lan, cô gái đã rời Trung Quốc, luôn nghĩ sự cô đơn là bạn chí thân của cô. Nhưng ở cuối tác phẩm, cô nhận ra mình không sở hữu sự cô đơn, cái cô có được chỉ là sự cách li suốt đời với tình yêu và cuộc sống. Và đó là điều tôi đã học được, hoặc là điều tôi đã cố gắng thấu suốt qua những nhân vật của mình, sự cô đơn cố nhiên là quan trọng, nhưng đôi khi cô đơn cũng có khía cạnh lừa bịp. Mọi người thường sử dụng cô đơn như cái cớ để không kết nối với người khác. Và rốt cuộc, tôi đã thực sự thay đổi một chút quan niệm về cô đơn, đó là lí do tác phẩm này có tiêu đề Kinder than Solitude, bởi vì nỗi cô đơn có thể dịu dàng, nhưng ắt hẳn phải còn điều gì đó dịu dàng hơn cả nỗi cô đơn.”

Và có lẽ, chính tiểu thuyết Chốn cô độc của linh hồn cũng là một nỗ lực của Yiyun Li trong cuộc truy cầu điều gì đó dịu dàng hơn, đẹp đẽ hơn, tử tế hơn nỗi cô đơn.

Thông tin tác giả

Yiyun Li
Ảnh: The New York Times

Yiyun Li sinh ra và lớn lên ở Bắc Kinh, cô đến Mỹ vào năm 1996. Tập truyện ngắn đầu tay của cô – A Thousand Years of Good Prayers đã thắng giải thưởng Frank O’Connor International Short Story Award, PEN/Hemingway Award, Guardian First Book Award, và California Book Award cho hạng mục tác phẩm hư cấu đầu tay. Tiểu thuyết The Vagrants của cô đã đạt huy chương vàng của giải California Book Award cho hạng mục tiểu thuyết, và được đưa vào danh sách rút gọn của giải Dublin IMPAC Award. Gold Boy, Emerald Girl – tập truyện ngắn thứ hai của cô được đưa vào chung kết giải Story Prize và danh sách rút gọn của giải Frank O’Connor International Short Story Award. Kinder than Solitude, tiểu thuyết gần đây nhất của cô khi xuất bản đã nhận được phản hồi tích cực từ những nhà phê bình. Các tác phẩm của cô đã được dịch ra hơn hai mươi ngôn ngữ.

Cô được tạp chí Granta bình chọn là một trong 21 Tiểu thuyết gia trẻ xuất sắc nhất của Mỹ dưới 35 tuổi, và được tạp chí The New Yorker vinh danh là một trong 20 nhà văn hàng đầu dưới 40 tuổi. Cô nằm trong ban giám khảo của những giải thưởng danh giá như Man Booker International Prize, National Book Award, PEN/Heminway Award… Cô hiện đang là biên tập viên cho tạp chí văn chương A Public Space có trụ sở đặt tại Brooklyn.

Cô sống ở Princeton, New Jersey với chồng và hai người con trai, giảng dạy tại trường đại học Princeton.

NHẬN XÉT BÁO CHÍ

Salman Rushdie, tác giả Nhà Golden

“Văn phong của Yiyun Li có vẻ tĩnh tại lừa dối bên ngoài, nhưng đằng sau lớp vỏ đó là nỗi buồn, niềm đau và bi kịch của ba cuộc đời bị cuốn vào thứ cô đơn có phần mang tính hủy diệt do những kí ức quá khứ gây ra. Những nhân vật của Yiyun Li được miêu tả với một vẻ đẹp tàn nhẫn, và những cảm xúc của họ gắn chặt với định mệnh cuộc đời họ, với bí ẩn trong vụ một người phụ nữ bị đầu độc, một tội ác đã định hình – có lẽ đã làm biến dạng – tất cả họ. Đây là một tiểu thuyết xuất sắc phi thường, và Yiyun Li đã trở thành một trong những tiểu thuyết gia quan trọng trong thời đại của chúng ta.”  

The New Yorker

“Yiyun Li đã biến một bí ẩn được cài đặt rối rắm thành thứ gì đó sâu sắc hơn, đòi hỏi sự chất vấn về ý nghĩa của tội ác và hình phạt trong bức tranh luân lí ảm đạm của xã hội Trung Quốc đương thời.”

The New York Times Book Review

“Trong lối viết của Yiyun Li có gì đó tự chủ, gọn gàng, điềm tĩnh không chút gắng sức khiến người ta dễ nhận thấy cô là một tác giả giống như Jhumpa Lahiri, biết cách sử dụng sự trung tính theo kiểu của Chekov để đem đến sự phức tạp, hỗn độn, có vẻ như là “nhiều màu sắc” khiến cuộc đời những nhân vật của cô phần nào mang không khí vô hại như những bức tranh màu nước.”

The Wall Street Journal

“Yiyun Li như một chuyên gia về nỗi cô đơn và niềm tuyệt vọng – trong lĩnh vực này, cô khiến chúng ta nhớ đến thi sĩ của nỗi cô đơn trước đây, William Trevor – và tác phẩm của cô cũng phong phú không kém gì ông trong sự tao nhã, trong những biểu hiện tế vi của niềm tuyệt vọng.”

Kirkus Review

“Lối kể chuyện sắc lạnh, triết lí của Yiyun Li mở ra những tầng lớp bất ổn nhưng đồng thời lại cho thấy cái nhìn thấu suốt đáng kinh ngạc về những di sản kế thừa từ gia đình và những ảnh hưởng văn hóa.”

Booklist

“Tác phẩm thứ tư của Yiyun Li đưa người đọc vào cái bẫy của một vụ án trinh thám mà không cần viện đến những công thức xoàng. Thay vào đó, cô đào sâu tâm lí nhân vật. Văn phong của cô lúc thì hoa mĩ, lúc thì giản dị nhưng lại cực kì chuẩn xác, dù là miêu tả nhà hỏa táng, khoai lang nướng, hay tuyết rơi vùng trung tây. Một tiểu thuyết ấn tượng, trầm buồn và bất khả dự đoán.”

The Washington Post

“Một tiểu thuyết tinh tế, đầy thuyết phục về chủ đề gánh nặng của kí ức, trọng lượng của sự mất mát và vô số phương thức quá khứ khả dĩ làm méo mó tâm hồn ta… Yiyun Li mang đến cho chúng ta tặng phẩm là những áng văn duyên dáng… Tiểu thuyết của Yiyun Li khéo léo dẫn dụ người đọc qua những nút thắt rối rắm của câu chuyện, qua những chuyển đổi xuôi ngược trong thời gian cũng như giữa Đông và Tây, xây dựng kịch tính tăng dần. Vẻ đẹp thanh thoát, sắc bén trong văn phong của cô cuốn chúng ta vào sâu thật sâu bên trong những nhân vật bị dày vò khốn cùng, phơi bày toàn diện bản ngã của họ và điều gì đã xảy ra giữa họ… Hiếm khi nào một người bình thường có thể tiếp nhận những quan sát sắc sảo như thế.”

Los Angeles Times

“Tác nhân khiến tiểu thuyết này có sự sống động như thế chính là tính nhân văn… Nó là sự truy vấn về cách thức quá khứ để lại những vết sẹo trong chúng ta, định hình hiện tại và tương lai, và một số tội lỗi, khi đã phạm phải, thì không bao giờ có thể xóa bỏ.

Chốn cô độc của linh hồn không phải là bi kịch, mặc dù bi kịch nằm ngay trung tâm của nó; thay vì vậy, nó là tiểu thuyết nói về sự tha hóa, mà chúng ta dễ hình dung là sự kết tội hay ân xá đều tan tành mây khói trước cả khi ta kịp chấp nhận. Đó là một thực tế trải nghiệm mà quyển sách này mang đến sự cộng hưởng cho tất cả chúng ta, với ý định phơi bày điều gì sẽ xảy ra sau khi sự ngây thơ bị mất đi. Tất cả chúng ta đều đã từng là trẻ thơ, và ta tham dự vào những việc, rồi hiểu ra những điều, sẽ theo cùng ta suốt quãng đời còn lại.”   

Chicago Tribune

“Chốn cô độc của linh hồn không phải là tiểu thuyết dễ đọc, hay nói thẳng ra thì, không phải là thứ dễ khiến ta thích thú, dù nó đầy ắp sự khẩn cấp và suy xét. Không chỉ là tiểu thuyết, nó còn là bức tranh biểu tượng được phác họa tinh tế về một Trung Quốc đang trên đà biến đổi, là câu chuyện cảnh báo được kể ra để chống lại sự bất công trong một thế giới mà phần lớn thời gian người ta cố gắng không can dự vào bất cứ việc gì.

Một số đoạn khiến người đọc suy ngẫm về thân phận con người, một số khác cuốn ta vào những bí ẩn thú vị. Chốn cô độc của linh hồn có cả hai phẩm tính đó và khiến ta tự hỏi phải chăng hố sâu ngăn cách chúng thực tế lại hẹp hơn ta tưởng tượng.”

The Boston Globe

“Tài năng thật sự của cô – được mài giữa bằng việc nghiên cứu kĩ lưỡng Ivan Turgenev và William Trevor – là lối kể chuyện theo kiểu xưa. Đặc tính của lối viết này là cảm thức có thể bắt trọn một cuộc đời, toàn vẹn một cuộc đời trên những trang giấy, và ý niệm về việc có những cuộc đời đã được định sẵn bi kịch. Từng chút một, những nhân vật của Yiyun Li rơi vào niềm tin đó, giống như những người sống lạc thời trong thế kỉ 21.

Nghệ thuật trong Chốn cô độc của linh hồn nằm ở cách Yiyun Li cho chúng ta thấy vì sao nhân vật của cô lại có góc nhìn như thế. Cô hoàn thành nhiệm vụ này với sự kiên nhẫn hiếm thấy, và đưa vào một ít sáng tạo cho tiếng Anh. Câu văn của cô như những viên đá nằm sâu dưới đáy hồ đã được gột rửa qua nhiều thập niên. Chúng trượt khoan khoái qua tâm trí ta khi lần giở từng trang sách.”

Press Citizen

“Những ai cảm thấy khó chịu với vẻ ngoài của những kẻ tự phụ xung quanh mình, thường cảm thấy khó lòng bước qua bức tường mà những nhân vật của Yiyun Li đã cố công dựng nên. Và với cả những ai đang cố kiềm nén những cảm xúc và dục vọng con người, quyển sách này dường như đang nói cùng họ nỗi khao khát phá vỡ những cổng thành đã giam giữ chính họ tách biệt khỏi mọi điều hứa hẹn và tình yêu.”

Toronto Star

“Yiyun Li giữ được khoảng cách vật lí và tinh thần để đứng vững giữa hai nền văn hóa rất khác biệt… Rất nhiều ẩn ý trong những câu văn trữ tình của Yiyun Li dẫn dụ người đọc bước vào một mạng lưới dày đặc những suy tưởng nội tâm. Nỗi buồn dai dẳng vẫn còn vương lại sau những câu chữ cuối cùng.” 

Newsday

“Yiyun Li sử dụng lối viết trực diện để bóc tách tầng tầng lớp lớp bi kịch tâm lí. Rất ít người viết giỏi trong việc phơi bày sự hỗn độn nằm ẩn sau những nỗ lực phóng chiếu vẻ điềm tĩnh ra ngoài.”

Mona Simpson, tác giả của tiểu thuyết My Hollywood

“Yiyun Li là một người rất hiện đại. Cô mang đến cho hình thức truyền thống vẻ đẹp tươi mới và chuẩn mực. Tiểu thuyết của cô sắc, gọn và khéo léo như một tuyệt tác nội thất theo phong cách mid-century, với cảm thức về sự bền bỉ và giá trị gia tăng.”

Hết.

Click to comment

Viết bình luận

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Book trailer

“Giải mật” hồ sơ về chất độc màu da cam

Published

on

By

Qua ‘Mùa xuân vắng lặng – Mùa thu chết chóc của chiến tranh Việt Nam’, tác giả Patrick Hogan đã phơi bày bức tranh tổng thể về các hóa chất mà Mỹ rải xuống miền Trung và miền Nam Việt Nam trong thập niên 1960 với sức tàn phá vẫn còn hiện diện cho đến ngày nay.

Chiến tranh qua đi nhưng những di chứng mà nó để lại vẫn còn hiện diện. Trong khi tổn thương vật chất có thể tái thiết, thì những ảnh hưởng về mặt tinh thần vẫn còn dai dẳng, đeo bám không thôi. Một trong số đó là các tổn thương được gây ra bởi chất độc màu da cam (dioxin) cho nhiều thế hệ người dân Việt Nam.

Thế nhưng ít người biết rằng ngay cả những cựu binh Mỹ cũng bị ảnh hưởng bởi hành động ấy. Bằng trải nghiệm của bản thân cũng như nỗ lực lần giở các tư liệu, nghiên cứu khoa học cũng như các hồ sơ đã được giải mật… tác giả Patrick Hogan đã tái hiện lại những diễn biến lịch sử, qua đó lên án hành động phi nhân, kêu gọi thêm các nỗ lực để những hy sinh của các người lính được đền đáp xứng đáng.

Patrick Hogan là một cựu chiến binh đã từng đóng quân tại Việt Nam từ tháng 9.1966 đến tháng 6.1969. Khi mới nhập ngũ, ông nhận nhiệm vụ tiếp nhận và quản lý hàng hóa thiết yếu ở Tổng kho Cam Ranh (Khánh Hòa). Trong thời gian này, ông thường chứng kiến những lần máy bay phun rải hóa chất mà vào lúc ấy ông không thể biết đó là chất gì. Sau khi rời Việt Nam, ông trở về Mỹ và đảm nhận công việc cảnh sát.

Kể từ những năm 1970, ông thấy cơ thể đang suy yếu dần, kết hợp cùng với cái chết của người đồng đội Larry, hạt mầm hoài nghi sâu bên trong ông bắt đầu thức dậy. Năm 2012, sau khi nghe bài diễn thuyết của cựu tổng thống Barack Obama về chiến tranh Việt Nam, Hogan thôi thúc phải điều tra về hậu quả của việc tiếp xúc với chất độc da cam, từ đó ý tưởng về Mùa xuân vắng lặng – Mùa thu chết chóc của chiến tranh Việt Nam dần được thành hình.

Được viết bởi một cựu binh từng tham gia tham chiến, cuốn sách mang dáng dấp hồi ký, ghi lại những năm đầu tiên mà tác giả đặt chân đến Việt Nam. Ông đã tái hiện lại những thiếu thốn như phải ở trong những căn nhà đơn sơ gọi là “chuồng ngựa”, xung quanh chỉ toàn là cát, nhiệt độ thì tương đối cao… cũng như những áp lực mà người lính phải chịu, từ lối đánh du kích của bộ đội ta, cho đến thổ nhưỡng, các căn bệnh nhiệt đới cũng như đa dạng sinh vật mà côn trùng là một trong những lý do khiến chính quyền Mỹ tiến hành phun rải chất dioxin.

Song song cùng đó, tác giả cũng quay trở về những ngày hiện tại, mô tả lại những chứng bệnh ông đã và đang gặp phải, từ tiểu đường tuýp 2, bệnh tim cho đến rối loạn tiêu hóa, rối loạn hô hấp… Theo Patrick Hogan, đây đều là các di chứng mà các hóa chất do chính phủ Mỹ rải xuống gây ra. Thế nhưng khi đòi bồi thường từ DVA - Bộ Cựu chiến binh Mỹ, thì những kết quả trả về cho ông là không có đủ bằng chứng để khẳng định những căn bệnh đó do các hóa chất mà Mỹ rải xuống Việt Nam những năm 1960 gây ra.

Nhận thấy điều vô lý ấy, Hogan đã tìm hiểu sâu về các khía cạnh sinh học, hóa học của các hóa chất đã được rải xuống và kết hợp với các nghiên cứu mới nhất về chúng, để khẳng định cho lập luận của mình. Là một sĩ quan cảnh sát, ông cũng tận dụng thế mạnh điều tra để lần tìm về những hồ sơ được giải mật, qua đó cho thấy bức tranh chung nhất về bối cảnh lịch sử của những ngày ấy.

Nói về tác phẩm, tác giả chia sẻ: “Đây là câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về sự giận dữ và cuồng nộ, một cuốn biên niên sử được viết trong đau buồn và hy vọng. Đó là câu chuyện của vô số cựu binh từng phục vụ tại Việt Nam. Đó là một cuốn sách đi sâu vào các hóa chất chết người đã được sử dụng trong suốt cuộc chiến và ảnh hưởng của chúng lên các cựu binh. Nhiều trong số đó vẫn đang được sử dụng trên khắp nước Mỹ, thậm chí cho đến ngày nay. Đó là hành trình phơi bày mọi điều mà chính phủ Hoa Kỳ chưa từng và chưa bao giờ muốn phơi bày ra ánh sáng”.

Liệu các công ty hóa chất và chính phủ Mỹ có biết hóa chất mà họ rải xuống sẽ gây tác hại cho binh lính của mình? Liệu có cách nào đạt cùng mục đích mà không sử dụng hóa chất? Ngoài chất da cam thì các hóa chất còn gồm những gì? Liệu có những ai đã từng chống lại phương án nói trên?... Tất cả sẽ được giải đáp trong tác phẩm sâu sắc, chi tiết và đầy mạnh mẽ về những tội ác chiến tranh này, từ đó cảnh báo cho ngày hiện tại, khi các hóa chất diệt cỏ và thuốc trừ sâu có độc tính tương tự đang được sử dụng không bị kiềm chế trong nông nghiệp hiện đại.

Trong thời gian qua, Phương Nam Books cũng cho ra mắt các sách thuộc tủ “Người Việt năm châu” như Gã du đãng chúng ta đang lùng kiếm (Le Thi Diem Thuy), Những kẻ tuyệt vọng (Minh Tran Huy), Người tị nạn (Viet Thanh Nguyen), Người cha im lặng (Doan Bui)...

Ngoài ra, các tựa sách về môi trường như Khát khao cây cỏ (Michael Pollan), Mùa xuân vắng lặng (Rachel Carson), Niên lịch miền gió cát (Aldo Leopold), Giành lại không khí sạch (Tim Smedley), Đời sống bí ẩn của cây (Peter Wohlleben)... cũng để lại dấu ấn trong lòng bạn đọc.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Patrick Hogan là cựu chiến binh từng đóng quân tại Việt Nam từ tháng 9.1966 đến tháng 6.1969. Sau khi rời khỏi Việt Nam, Patrick Hogan được phong cấp bậc Trung sĩ Tham mưu E-6 và được Bộ trưởng Lục quân Hoa Kỳ Stanley Resor trao cho huy chương Army Commendation Medal. Ngoài ra, ông còn được trao: National Defense Medal, Vietnam Service Medal, Vietnam Campaign Medal.

Đọc bài viết

Book trailer

Niên lịch miền gió cát bàn cách sống hòa hợp thiên nhiên

Published

on

Sách Niên lịch miền gió cát là ghi chép của Aldo Leopold - nhà sinh thái học hoang dã - về các con người tôn trọng thiên nhiên.

Aldo Leopold là nhà địa chất học, nhà môi trường học. Năm 1935, gia đình ông mua một trang trại cũ gần sông Wisconsin (Mỹ), trồng cây và cứu sống cánh đồng đã chết. Ông ghi nhận những thay đổi của sinh, thực vật trong quá trình phục hồi. Các bản thảo sau đó được tập hợp thành quyển Niên lịch miền gió cátxuất bản tháng 4/1948, một tuần sau khi tác giả mất do đau tim.

Niên lịch miền gió cát do Dương Mạnh Hùng chuyển ngữ. Sách Phương Nam phát hành. Ảnh: Phương Nam Book.

Sách gồm ba phần. Phần một là quan sát sinh vật thay đổi theo từng tháng tại trang trại ở Wisconsin. Phần hai là ghi chép hành trình khám phá đời sống hoang dã của ông trong 40 năm. Phần cuối là nhận định về việc bảo tồn thiên nhiên. Thông qua thể văn xuôi đậm chất hóm hỉnh kết hợp yếu tố lịch sử, khoa học, Leopold truyền tải ý nghĩa về mối liên hệ giữa con người với môi trường, hy vọng độc giả yêu, tôn trọng thiên nhiên.

Ông đề ra đạo đức môi trường tự nhiên (land ethic): "Một hành động là đúng đắn là khi hướng tới bảo tồn tính toàn vẹn, ổn định của cộng đồng sinh vật". Leopold viết: "Con người sẽ có ý thức bảo tồn khi tiếp xúc, hiểu, cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên". Khi sống gần các sinh, thực vật, mỗi người sẽ hình thành đạo đức - cơ chế tự kiểm duyệt trước khi hành động tổn hại môi trường. Con người cần khám phá, kết nối với tự nhiên để có lòng yêu thương, quan tâm thế giới tạo hóa ban tặng.

Theo Buddy Huffaker, chủ tịch của Aldo Leopold Foundation (tổ chức nâng cao ý thức bảo vệ môi trường dựa trên lý luận của Leopold): "Nhờ lập luận về đạo đức môi trường tự nhiên nên Niên lịch miền gió cát được săn đón vào năm 1970 - lần đầu tiên tổ chức Ngày Trái đất. Các ghi chép về đạo đức của tác giả được áp dụng rộng rãi và vô tình trở thành chuẩn mực ứng xử với thiên nhiên". The Boston Globe nhận định sách là "một trong những tác phẩm có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong trào môi trường".

Aldo Leopold là nhà khoa học, nhà địa chất học, nhà triết học, nhà môi trường học người Mỹ. Ảnh: aldoleopold.

Aldo Leopold (1887-1948) trải qua thời thơ ấu tại Burlington, gần dòng sông Mississippi - nơi dấu chân của ông trải khắp các khu rừng, đồng cỏ. Leopold học lâm nghiệp tại trường dạy về rừng của Yale. Sau khi tốt nghiêp năm 1909, ông làm việc tại Cục Kiểm lâm Mỹ, đồng thời nghiên cứu sinh thái học, đề ra đạo đức môi trường tự nhiên. Năm 1933, tập sách về quản lý động vật hoang dã Game Management được xuất bản. Năm 1982, vợ và năm người con thành lập The Aldo Leopold Foundation nhằm nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường hoang dã dựa trên di sản trí tuệ tác giả để lại.

Theo VNexpress

Đọc bài viết

Book trailer

Người đẹp ngủ mê – tiểu thuyết kinh điển về nỗi buồn

Published

on

Người đẹp ngủ mê của nhà văn Nhật Kawabata Yasunari khắc họa nỗi buồn qua những suy nghĩ về sự sống và hoài niệm.

Người đẹp ngủ mê do dịch giả Quế Sơn chuyển ngữ, tái bản trong nước cuối tháng 11. Tác phẩm xuất bản lần đầu năm 1961, dựa trên kịch bản sân khấu kabuki Những mỹ nữ, công diễn vào khoảng thế kỷ 17 ở Nhật Bản.

Bìa sách Người đẹp ngủ mê. Tác phẩm dày 160 trang, tái bản trong nước cuối tháng 11. Ảnh: Phương Nam Book
Bìa sách Người đẹp ngủ mê. Tác phẩm dày 160 trang, tái bản trong nước. Ảnh: Phương Nam Book

Tác phẩm xoay quanh năm lần ông lão Eguchi ghé thăm ngôi nhà của những trinh nữ xinh đẹp tuổi chưa đầy 20. Họ bị gây mê bằng thuốc ngủ liều cao, khỏa thân trong tình trạng ngủ say. "Nếu chỉ cần lay nhẹ mà cô gái đã thức dậy thì ngôi nhà này đâu còn gì bí ẩn nữa. Các vị khách đến đây 'giống như ngủ với một ông Bụt vô hình'. Đối với các ông già, ngủ với một người đẹp không khi nào tỉnh thức là một mối cám dỗ, một cuộc phiêu lưu, một niềm vui thú mà họ tin mình còn thực hiện được", tác giả viết.

Mỗi chương là một lần Eguchi đến ngôi nhà ngủ cùng cô gái khác nhau. Khi màn đêm buông xuống, nhiều tiếng động kết hợp tạo nên bản nhạc của thiên nhiên, con người. Hơi thở của những cô gái, cộng với tiếng gió thổi qua mái nhà và âm thanh sóng biển đập vào vách đá. Từ đó, Eguchi hồi tưởng quá khứ, nhớ về những người đàn bà đi qua đời ông.

Tác giả lấy những hoài niệm để ẩn dụ cho sự tiếc nuối vẻ đẹp văn hóa Nhật Bản. Kỷ niệm tái hiện qua không gian, hình ảnh thiên nhiên xung quanh ngôi nhà của các mỹ nữ. Việc ngủ cạnh những cô gái khiến Eguchi khám phá nhiều cung bậc cảm xúc, đồng thời nhận ra sự cô đơn của mình. "Một nỗi cô đơn buồn bã trào lên. Nhưng hơn cả nỗi cô đơn hay nỗi buồn rầu, chính là nỗi cô chiếc tuyệt vọng của tuổi già như thể đông lạnh hẳn trong ông", Kawabata viết.

Tác phẩm không chỉ tràn ngập những mỹ từ, như "bàn tay mịn và đẹp, mái tóc trinh trắng, đôi má ửng đỏ, cổ và vai trông tươi và trẻ", mà còn suy tưởng về quy luật của thời gian, sự sống và cái chết, nỗi hoài niệm quá khứ, khao khát tương lai. Đời sống xã hội mang nhiều tổn thương, khiến con người dễ rơi vào tâm trạng cô đơn, tiếc nhớ những tháng ngày quá khứ.

Bìa trong của tác phẩm Người đẹp ngủ mê năm 2023. Ảnh: Phương Nam Book
Bìa trong của tác phẩm Người đẹp ngủ mê năm 2023. Ảnh: Phương Nam Book

Càng về cuối, Kawabata càng đào sâu ký ức của nhân vật chính, nhằm giúp Eguchi tìm lại được cảm xúc thuần túy nhất. Eguchi tin những lão già như mình, khi có dịp trú ngụ tại ngôi nhà của các mỹ nữ, không chỉ nhìn lại thời trai trẻ mà cố quên đi những việc tiêu cực xảy ra trong cuộc đời. Từ khía cạnh này, Eguchi liên tưởng những người đẹp ngủ mê là hiện thân của thần tiên trong các truyền thuyết.

"Cô gái ngủ mê man như chết nhưng thời gian sinh tồn của nàng đâu có ngưng chảy, vậy nàng có giữ được thời gian đó không hay là nó chảy tuột vào một vực sâu không đáy? Nàng không phải là một búp bê sống, vì không thể có búp bê sống trên thế gian này; nàng được biến thành một đồ chơi sống, để các cụ già đã mất năng lực đàn ông không bị cảm thấy xấu hổ. Không, không phải một đồ chơi: đối với các cụ, nàng chính là cuộc sống. Một cuộc sống người ta có thể sờ mó được, một cách tự tin", Kawabata nhận định.

Trong một số tác phẩm, Kawabata thường lồng ghép quan điểm của mình để gợi nhớ cuộc sống mồ côi và những khó khăn thời trẻ tuổi trẻ. Đồng thời, nhà văn để lại nhiều khoảng trống để độc giả tự khám phá. Bằng sự khéo léo biến hóa ngôn từ, Kawabata dẫn dắt người đọc qua nhiều tình huống, tạo nên cảm nhận khác nhau khi đọc tác phẩm.

Tác phẩm được giới chuyên môn và nhiều độc giả đánh giá cao. Năm 1968, Người đẹp ngủ mê giúp Kawabata Yasunari trở thành tiểu thuyết gia người Nhật đầu tiên đoạt giải Nobel Văn học. Đại diện Viện Hàn lâm Thụy Điển nhận xét: "Tác giả tôn vinh cái đẹp hư ảo, đồng thời khắc họa nỗi buồn hiện hữu trong đời sống thiên nhiên và định mệnh con người".

Trên trang đánh giá sách Goodreads, độc giả Jim Fonseca viết: "Những dòng văn mở đầu câu chuyện góp phần che đậy nỗi khao khát và ký ức tình yêu trong quá khứ của nhân vật. Tác phẩm có chút kinh dị nhưng hấp dẫn, khắc sâu vào tâm trí tôi".

Nhà văn Kawabata Yasunari. Ảnh: Estate of Yousuf Karsh
Nhà văn Kawabata Yasunari. Ảnh: Estate of Yousuf Karsh

Kawabata Yasunari (1899-1972) sinh ra ở Osaka, mồ côi năm lên hai tuổi. Từ đó, ông và người chị ruột sống cùng ông bà ngoại và gia đình người dì. Qua thời gian, những sáng tác văn chương, tiểu luận mỹ học và phê bình văn học của Kawabata vẫn luôn hấp dẫn nhiều nhà nghiên cứu văn học khắp thế giới, do phản ánh nhiều phương diện văn hóa và đề cao tinh thần người Nhật. Nhiều tác phẩm của Kawabata từng xuất bản trong nước, gồm: Đẹp và buồnHồTiếng núiXứ tuyếtBồ công anh.

Theo Vnexpress

Đọc bài viết

Cafe sáng