Book trailer

Niên lịch miền gió cát: Một trong hai cuốn sách đáng chú ý nhất về môi trường trong thế kỷ 20

“Niên lịch miền gió cát” là tác phẩm tổng hòa giữa lịch sử tự nhiên, nghệ thuật miêu tả phong cảnh bằng ngôn từ và cả triết học.

Published

on

Cuốn sách tiếp theo của Phương Nam Book viết về thiên nhiên nước Mỹ xanh biếc

Tiếp nối sự thành công của Mùa xuân vắng lặngĐời sống bí ẩn của cây, tháng 07.2020, Phương Nam Book ra mắt Niên lịch miền gió cát, tác phẩm tiếp theo viết về môi trường và thiên nhiên. Năm 1990, Niên lịch miền gió cát cùng với Mùa xuân vắng lặng của Rachel Carson đã được Hiệp hội Nghiên cứu Tự nhiên Mỹ bầu chọn là hai cuốn sách đáng trân trọng và đáng chú ý nhất về chủ đề môi trường trong thế kỷ 20.

Nếu như Mùa xuân vắng lặng của Rachel Carson là tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường trên toàn thế giới, thì cuốn sách phi hư cấu viết về môi trường của Aldo Leopold, xuất bản lần đầu năm 1949, được xem như một cột mốc quan trọng trong phong trào bảo tồn tự nhiên ở Mỹ. Tuy ban đầu ít được chú ý đến, nhưng vào những năm 1970 với sự nâng cao nhận thức về môi trường, Niên lịch miền gió cát bất ngờ lại trở thành một cuốn sách bán chạy. Đến nay, tác phẩm đã được dịch ra 14 thứ tiếng và vẫn được bán ra khoảng 40.000 bản một năm.

Kết hợp giữa khảo cứu và tranh phác thảo, tổng hòa giữa lịch sử tự nhiên, nghệ thuật miêu tả, ngôn từ và triết học

Niên lịch miền gió cát là tác phẩm tổng hòa giữa lịch sử tự nhiên, nghệ thuật miêu tả phong cảnh bằng ngôn từ và cả triết học. Thông qua việc ghi chép lại những thay đổi của sinh vật tại khu trang trại ở Wisconsin, Aldo Leopold đã khéo léo mô tả vẻ đẹp thiên nhiên, mối liên hệ giữa từng sinh vật với cả hệ sinh thái. Những bài viết trong Niên lịch miền gió cát không chỉ khéo léo mô tả vẻ đẹp thiên nhiên, mối liên hệ giữa từng sinh vật với cả hệ sinh thái, thể hiện sự quan sát, khảo cứu và kiến văn của Leopold về địa chất – sinh thái, mà còn bộc lộ rõ quan điểm của ông về đạo đức đất đai: Một hành động là đúng đắn khi nó hướng tới việc bảo tồn được tính toàn vẹn, ổn định và vẻ đẹp của cộng đồng sinh vật. Hành động đó là sai nếu không bảo tồn được những điều vừa nói.

Đã một thế kỷ trôi qua kể từ khi Darwin vén màn bí mật về nguồn gốc muôn loài. Chúng ta giờ đây đã biết những điều mà các thế hệ đi trước không hề hay biết: con người chỉ là những người bạn đồng hành cùng các loài vật khác trong chuyến phiêu lưu tiến hóa. Nhận thức mới này đáng lẽ giờ đây đã phải khiến chúng ta có một tình anh em khăng khít với các sinh vật khác, một mong ước được sống và cùng sống, một tâm thế ngưỡng mộ trước sự đường bệ và chiều dài tiến hóa của cả cộng đồng sinh thể. Và trên hết, sau một thế kỷ, chúng ta đáng lẽ đã phải nhận ra rằng, mặc dù con người giờ đây đã trở thành thuyền trưởng lèo lái con tàu phiêu lưu này nhưng chúng ta không phải là hành khách duy nhất, và những lầm tưởng về vị thế của chúng ta đều bắt nguồn từ sự mông lung ngu muội.

Ảnh hưởng sâu rộng của cuốn sách, vượt ra khỏi tầm dự đoán của tác giả Aldo Leopold

Aldo Leopold (1887-1948) là nhà khoa học, nhà địa chất học, nhà triết học, nhà môi trường học người Mỹ, và cũng từng là giáo sư tại Đại học Wisconsin. Tác phẩm Niên lịch miền gió cátcó kết cấu gồm ba phần: Phần I là những quan sát về sự thay đổi theo từng tháng của sinh vật tại khu trang trại ở Wisconsin, phần II là ghi chép từ những hành trình khám phá đời sống hoang dã trải rộng khắp châu lục suốt 40 năm, và phần III trình bày những nhận định về một số vấn đề liên quan đến việc bảo tồn thiên nhiên hoang dã.

Khi viết ra các nhận định vào thời điểm những năm 1940, Aldo Leopold không hình dung được cuốn sách của mình sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến mức nào. Thế nhưng, cho đến nay, cuốn sách vẫn được ngày càng nhiều độc giả yêu thích, trở thành nguồn tư liệu quý giá, làm thay đổi phong trào môi trường và đóng vai trò nền tảng trong lĩnh vực chính sách, đạo đức và khoa học bảo tồn hiện đại.

Thông qua thể văn xuôi đậm chất hóm hỉnh kết hợp các yếu tố lịch sử, khoa học, Leopold đã mượn lời kêu gọi đạo đức đất đai của Niên lịch miền gió cát để truyền đạt mối liên hệ đích thực giữa con người với thế giới tự nhiên, cùng niềm hy vọng rằng mỗi độc giả sẽ bắt đầu đối đãi với đất đai bằng tình yêu và sự tôn trọng mà đất đai đáng được hưởng. 

*

Một số nhận xét về sách

“Một trong những tác phẩm cực kỳ quan trọng và có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong trào môi trường.”

The Boston Globe

“Cuốn sách có thể được đặt trên cùng kệ với các tác phẩm của Thoreau và John Muir.”

The San Francisco Chronicle

*

Tìm hiểu thêm về tác phẩm Niên lịch miền gió cát


*

Những cuốn sách viết về môi trường & thiên nhiên


Book trailer

Sách hay thay đổi cuộc đời: Nếu biết trăm năm là hữu hạn

Published

on

Nếu biết trăm năm là hữu hạn (tác giả Phạm Lữ Ân, Phương Nam Book phát hành) có nhiều áng văn hay được các bạn học sinh sử dụng làm ngữ liệu tham khảo trong bài văn nghị luận xã hội và thường xuyên được thầy cô lựa chọn đưa vào các đề thi Ngữ văn quan trọng.

Một cuốn sách gối đầu giường nổi tiếng và thường được giới trẻ sử dụng trích dẫn trên mạng xã hội. Quyển sách Nếu biết trăm năm là hữu hạn (tác giả Phạm Lữ Ân) đã khơi nguồn cảm hứng sống và sáng tác cho rất nhiều người.

Ảnh: IG_mai.van_

“Người ta gọi tuổi mới lớn là “tuổi biết buồn”. “Biết buồn” tức là chạm ngõ cuộc đời rồi đó. “Biết buồn” tức là nhận ra sự hiện hữu của những khoảng trống trong tâm hồn. “Biết buồn” là khi nhận ra rằng có những lúc mình cảm thấy cô độc. Khi đó, hãy dành cho sự cô độc một khoảng riêng, hãy đóng khung sự cô đơn trong giới hạn của nó, như một căn phòng trống trong ngôi nhà tâm hồn. Mỗi lần vào căn phòng ấy, dù tự nguyện hay bị xô đẩy, thì bạn vẫn có thể điềm tĩnh khám phá bản thân trong tĩnh lặng. Để rồi sau đó, bạn bình thản bước ra, khép lại cánh cửa và trở về với cuộc sống bộn bề thường ngày vốn lắm nỗi buồn nhưng cũng không bao giờ thiếu vắng niềm vui…”, một đoạn trích thú vị trong tác phẩm Nếu biết trăm năm là hữu hạn.

Ảnh: IG @gacxanhxanh

Tác phẩm Nếu biết trăm năm là hữu hạn gồm 44 bài viết nhỏ của tác giả Phạm Lữ n, dựa trên những trải nghiệm, suy ngẫm về thực tại, những vấn đề gần gũi, giản dị của cuộc sống hằng ngày, thế nhưng, những câu chuyện trong sách lại mang đậm tính triết lý. Đó có thể là lời tự sự về tình cảm gia đình, tình yêu, tình bạn, tuổi trẻ, sự thành bại và cả những ước mơ.

5 trích dẫn hay từ quyển sách Nếu biết trăm năm là hữu hạn (tác phẩm Phạm Lữ Ân)
1. Người ta dám bán cả ngôi sao trên trời nhưng tôi tin không ai bán hạnh phúc nếu họ có.
2. Nhà chỉ là một từ ngắn ngủi, nó không đồng nghĩa với sự bình yên, nhưng chúng ta vẫn luôn khao khát rằng nó gắn với sự bình yên. Và khi nào nhà trái nghĩa với bình yên thì khi đó là khởi đầu của sự bất hạnh.
3. Niềm hạnh phúc sâu xa và trọn vẹn nhất mà chúng ta cảm nhận được trong tình yêu, không phải khi ta nhận ra rằng mình được yêu mà là khi ta nhận ra rằng mình yêu. Bởi vì yêu chính là đã nhận.
4. Năm tháng đi qua, bạn sẽ nhận ra rằng ước mơ không bao giờ biến mất. Kể cả những ước mơ rồ dại nhất trong lứa tuổi học trò - lứa tuổi bất ổn định nhất. Nếu bạn không theo đuổi nó, chắc chắn nó sẽ trở lại một lúc nào đó, day dứt trong bạn, thậm chí dằn vặt bạn mỗi ngày. Nếu vậy, sao bạn không nghĩ đến điều này ngay từ bây giờ?
5. Làm sao để loại trừ cái ác? Câu trả lời thường thấy lá hãy tránh xa nó và nếu bắt gặp thì trừng phạt thích đáng. Nhưng còn một cách nữa đó là đừng để người khác có cơ hội trở thành người xấu. Đừng bỏ rơi, đừng ép uổng, đừng khinh bỉ. Đừng lừa gạt, đừng lợi dụng, đừng phản bội. Đừng gây tổn thương. Đừng dồn ai vào đường cùng…

Bạn có thể xem lại Sách hay thay đổi cuộc đời: Nếu biết trăm năm là hữu hạn, phát sóng trên VTV2 tại link: https://vtv.vn/video/sach-hay-thay-doi-cuoc-doi-29-6-2023-627515.htm

Đọc bài viết

Book trailer

Sách hay thay đổi cuộc đời: Khúc hát của cây

Published

on

David George Haskell là giáo sư đại học chuyên ngành sinh vật học và môi trường tại Tennessee, Mỹ. Là một nhà sinh vật học nhưng có tâm hồn nghệ sĩ, ông đã dung hòa hai phẩm tính đó trong những tác phẩm viết về thực vật.

Độc giả có thể nhận ra điều này trong tác phẩm Khúc hát của cây - Câu chuyện về sự kết nối tuyệt vời của tự nhiên (NY dịch) vừa ra mắt bạn đọc Việt Nam.

Lắng nghe tự nhiên cùng “Khúc hát của cây” » Báo Phụ Nữ Việt Nam

Giáo sư Haskell xuất bản sách khá muộn. Năm 2012, ông ra mắt tác phẩm đầu tay The Forest Unseen: A Year's Watch in Nature và đoạt giải Sách hay nhất của Viện hàn lâm quốc gia. Nhưng phải 5 năm sau ông mới xuất bản Khúc hát của cây và gặt hái được nhiều giải thưởng.

Thời gian thai nghén tác phẩm dài như vậy bởi Haskell phải bỏ công sức ra quan sát thực địa, nghiên cứu, trải nghiệm ở nhiều khu vực.

Tác phẩm Khúc hát của cây (tác giả David George Haskell, Phương Nam Book phát hành) mang tầm nhìn bao quát, trải rộng từ loài cây ceibo (vông mồng gà) ở gần sông Tiputini (nước Ecuador) đến những cây tần bì xanh trên cao nguyên Cumberland thuộc tiểu bang Tennessee, loài thông trắng Nhật Bản trên đảo Miyajima…

Tùy vào xứ sở mà những loài thực vật này không chỉ ẩn chứa trong mình một nhịp sống sinh học mà còn là đời sống tinh thần gắn với thế giới tâm linh của người bản địa, là lịch sử và chính trị.

Một cây bonsai được các thế hệ trong một gia đình chăm sóc suốt ba trăm năm, và khi bom nguyên tử thả xuống Hiroshima, cái cây đã chẳng hề hấn gì. Năm 1976, gia đình Yamaki và Chính phủ Nhật đã quyết định tặng cây thông này cho nước Mỹ để kỷ niệm ngày độc lập của quốc gia này.

Lắng nghe "Khúc hát của cây" (3/11/2021) | HỆ THỜI SỰ CHÍNH TRỊ TỔNG HỢP -  VOV1

Đó là cách một cái cây tưởng rằng tầm thường nhưng hóa ra lại là nhân chứng cho những biến động của thời đại. Điều này phần nào giải thích cho tựa phụ của quyển sách này: Câu chuyện về sự kết nối tuyệt vời của tự nhiên.

Chính những dân tộc đang sống trong lòng thiên nhiên mới cảm nhận sâu sắc sự kết nối vô hình nhưng mãnh liệt này. Họ nghe ra trong lòng cây cối tiếng của những con sông đang sống và hát.

Cây cối không chỉ là giống loài của rừng rậm hoang sơ, nó còn gần gũi với loài người bằng cuộc hóa thân thành những đồ vật thiết yếu.

Gỗ từ một thân cây nơi rừng sâu được lấy làm đàn. Bàn tay người nghệ sĩ đã quyện bản đàn của thiên nhiên và tâm hồn của mình để trình tấu những khúc nhạc cho những ai không nghe ra khúc hát của cây.

Do đó mà David George Haskell kết luận: “Chúng ta không thể đứng ngoài lề bản nhạc cuộc sống. Âm nhạc này làm nên chúng ta, đó là bản chất của chúng ta [...]. Đạo đức con người phải là một loại bổn phận, thứ mệnh lệnh khiến cho mọi thứ trở nên cấp bách hơn”. 

Bạn có thể xem lại Sách hay thay đổi cuộc đời: Khúc hát của cây, phát sóng trên VTV2 tại link: https://vtv.vn/video/sach-hay-thay-doi-cuoc-doi-20-7-2023-631015.htm

Đọc bài viết

Book trailer

Sách hay thay đổi cuộc đời: Đời sống bí ẩn của cây

Published

on

Bằng sự thấu hiểu và đồng cảm tình yêu sâu sắc với cây và rừng, trong Đời sống bí ẩn của cây, Peter Wohlleben đã lý giải cặn kẽ tiến trình sự sống - cái chết - sự tái sinh đời sống bí ẩn của cây. Đồng thời, tác giả đã cảm nhận một thế giới tự nhiên sinh động, đầy chủ ý và cảm xúc. Peter Wohlleben khiến cho độc giả thích thú khi hiểu cặn kẽ rằng, cây cối không phải là một cá thể độc lập mà chúng có mối quan hệ khăng khít, tương hỗ nhau. Điều này từ lâu đã được các nhà sinh vật học đã nhắc đến: “Cây trong rừng cũng có một đời sống xã hội”. 

“Mỗi cây, vì vậy, đều có giá trị đối với cộng đồng và đáng được giữ lại càng lâu càng tốt. Đây là lý do vì sao ngay cả những cây bị bệnh cũng được hỗ trợ và nuôi dưỡng cho đến khi chúng bình phục. Lần sau, có lẽ sẽ ngược lại: Cây từng hỗ trợ cây khác có thể trở thành cây cần được giúp đỡ. Khi những cây dẻ gai rậm rạp màu xám bạc này cư xử như vậy, chúng làm tôi nhớ đến đàn voi. Cũng như đàn voi, chúng biết tự chăm sóc bản thân và giúp đỡ những thành viên bị bệnh hoặc yếu sức hồi phục. Chúng thậm chí rất miễn cưỡng khi phải bỏ lại thành viên đã chết”, Peter Wohlleben viết trong quyển sách Đời sống bí ẩn của cây. 

Đời sống bí ẩn của cây: Để suy ngẫm lại những điều hiển nhiên - Bookish

Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Minh (Giảng viên khoa Ngữ văn, trường ĐH Sư phạm Hà Nội) chia sẻ: “Tôi thích nhất ở cuốn sách “Đời sống bí ẩn của cây” đó là cách tác giả  Peter Wohlleben nhìn nhận về cây cối. Từ xa xưa, chúng ta thường coi cây cối là đối tượng bị chinh phục bởi con người. Cây cối là lá phổi xanh, đem lại không khí mát lành cho con người. Thế nhưng, trong quyển sách này, tác giả xem cây cối giống như một thực thể có tiếng nói, tính cách, tình yêu và có đời sống xã hội riêng. Hóa ra, cây cối trong tự nhiên cũng có số phận, vị thế bình đẳng và cần được con người tôn trọng, lắng nghe”. 

Qua lăng kính và ngòi bút của Peter Wohlleben, kiến thức về loài cây trở nên sống động và hấp dẫn. Có thể nói, cuốn sách “Đời sống bí ẩn của cây” vừa lãng mạn, vừa giàu tính khoa học. Chúng ta đọc sách để khám phá kiến thức mới, muốn có cảm thức sâu sắc hơn, dùng sự tử tế để đối đãi với thiên nhiên. 

“Bạn sẽ nhìn một cây khác đi sau khi đọc Đời sống bí ẩn của cây… Cuốn sách tiết lộ những thuộc tính và hành vi của những gã khổng lồ trên cạn. Hãy đọc sách, sau đó bước ra ngoài và ôm một cái cây - với tất cả lòng biết ơn và ngưỡng mộ” – David Suzuki, Giáo sư di truyền học, tiến sĩ động vật học, phát thanh viên khoa học, nhà hoạt động môi trường.

“Dưới tán cây xanh, những sự việc kịch tính hàng ngày và những câu chuyện tình yêu cảm động đang diễn ra. Nơi đây là phần cuối cùng còn sót lại của thiên nhiên ngay trong ngưỡng cửa của chúng ta. Nơi những chuyến phiêu lưu sắp được trải nghiệm và những bí mật sắp được khám phá. Và ai biết được, có lẽ một ngày nào đó ngôn ngữ của cây cuối cùng sẽ được giải mã, đem đến cho chúng ta những nguyên liệu để tạo ra những câu chuyện tuyệt vời hơn nữa. Cho đến lúc ấy, khi lần tới bạn dạo đi trong rừng hãy để trí tưởng tượng của bạn bay cao, xét cho cùng trong nhiều trường hợp những gì bạn tưởng tượng chẳng hề xa rời thực tế đâu”, Peter Wohlleben viết trong Đời sống bí ẩn của cây.

Bạn có thể xem lại Sách hay thay đổi cuộc đời: Đời sống bí ẩn của cây, phát sóng trên VTV2 tại link: https://vtv.vn/video/sach-hay-thay-doi-cuoc-doi-06-7-2023-628670.htm

Đọc bài viết

Cafe sáng