Nối kết với chúng tôi

Book trailer

Đời sống xoắn quẩy của nấm

Hay hành trình khám phá những khả năng phi thường của họ nhà nấm.

Published

on

WHETHER YOU’RE MAKING A MEAL OR CLEANING AN OIL SPILL, THERE’S A FUNGUS FOR THAT
Jennifer Szalai

Hoàn thành bản thảo cho một cuốn sách mới thường là thành quả của nhiều năm làm việc, và khi tác giả đã thành công trong công cuộc hiện thực hóa ý tưởng đột phá, họ sẽ cố gắng kỷ niệm cái mốc này thật hân hoan. Trong cuốn sách mới của mình, Entangled Life: How Fungi Make Our Worlds, Change Our Minds, and Shape Our Futures, tạm dịch Đời sống xoắn quẩy của nấm: Cách họ nhà nấm tạo ra thế giới, thay đổi suy nghĩ và định hình tương lai của chúng ta, nhà sinh học trẻ chuyên trị mảng nấm, Merlin Sheldrake, đã thực hiện một nghi thức mà tôi chưa từng nghe đến và cũng hoàn toàn mờ tịt: Anh ấy thấm ẩm cuốn sách rồi gieo bào tử nấm vào đó, cuối cùng ăn số nấm bào ngư mọc ra từ những trang giấy. Với một bản sao khác, anh ấy xé các trang giấy ra, nghiền nát chúng để tạo đường và lên men cả hỗn hợp thành bia. Quên đi những cách thức tận hưởng văn chương tầm thường – một bữa yến tiệc sành sỏi hay chúc tụng cùng sâm-panh: Ngay đây, độc giả đang chứng kiến một tác giả đánh dấu việc hoàn thành cuốn sách của mình bằng việc ngấu nghiến nuốt chửng nó.

Nhà sinh vật học Merlin Sheldrake, tác giả của cuốn sách mới Đời sống xoắn quẩy của nấm: Cách họ nhà nấm tạo ra thế giới, thay đổi suy nghĩ và định hình tương lai của chúng ta.
Ảnh: merlinsheldrake.com

Đó là cái kết dị biệt nhưng lại phù hợp với Đời sống xoắn quẩy của nấm – hành trình khám phá hăng hái và đầy tham vọng của Sheldrake về sự vật bao quanh chúng ta nhưng lại quá ít người nghĩ đến. Cây cối luôn nhận được nhiều sự chú ý từ con người, nhưng Sheldrake lại muốn hướng ánh nhìn của ta tới họ nhà nấm, mà nếu không có chúng, rất nhiều loại thực vật được chúng ta sử dụng sẽ không thể tồn tại. Hầu hết khi nghĩ về họ nhà nấm, bạn chỉ hình dung tới những “cây nấm” mọc ra từ gốc cây hay đã được nấu chín trên đĩa. (Tên của Sheldrake – Merlin – khiến tôi nghĩ tới một vị phù thủy và cây nấm dù ma thuật của ông ấy.) Tuy nhiên, “cây nấm” thường chỉ là cái chóp bé tẹo so với thế giới rộng lớn của họ nhà nấm. Mạng lưới nấm lớn nhất thế giới được ghi nhận sống tại Oregon, một mạng lưới – hay một hệ nấm sợi – bao phủ bốn dặm vuông (tương đương 6,4 mét vuông) và đã có hàng ngàn năm tuổi.

Còn nữa, họ nhà nấm không chỉ hiện diện ở khắp mọi nơi, chúng còn làm việc. Mặc dù chúng thường bị gộp chung với những loại cây sử dụng nấm như hệ thống rễ trong hàng chục triệu năm trước khi cái cây đó tiến hóa đến độ có thể tự tồn tại, Sheldrake khẳng định rằng họ nhà nấm có mối liên quan chặt chẽ hơn với động vật. Khi nghĩ tới cây cối và hệ thống nấm giúp duy trì sự sống của cây, chúng ta hay bị lấn át bởi chủ nghĩa “lấy cây cối làm trung tâm” và làm cho chúng ta không nhận ra sự hiện diện của nấm – ta đã bị “mù nấm”.

Chứng “mù nấm” có thể khiến ta bỏ lỡ nhiều hiện tượng phi thường. Họ nhà nấm có thể phân phối chất dinh dưỡng và cả thông tin tới các thực vật khác. Ví dụ, khi một cái cây bị tấn công bởi rệp, nó phát ra một “tiếng thét hóa học” sẽ “tới tai” những cây khác trong mạng lưới nấm – điều này cho phép cây cối trong mạng lưới tự phòng ngự bằng cách tiết ra một hợp chất hóa học thu hút ong bắp cày, kẻ địch của loài rệp. Thậm chí, dù cái cây phát đi tín hiệu cảnh báo chẳng thu được hoặc thu được rất ít lợi lộc từ các cây xung quanh sau khi bản thân nó đã bị rệp tấn công, ích lợi từ mạng lưới nấm sẽ giúp giữ cho cây khỏe mạnh.

Mạng lưới nấm sợi – thứ mà một vài nhà nấm học gọi là “wood wide webs” (mạng lưới toàn gỗ, chơi chữ từ “world wide webs – www”) – cũng có thể khuếch đại tương tác giữa họ nhà nấm, thực vật và vi khuẩn với những giả thuyết còn mơ hồ. Một mạng lưới có thể truyền dẫn độc tố và vi rút, cho phép một số thực vật nhanh chóng tiêu diệt một số khác trong khu vực gần đó.

Cuốn sách của Sheldrake hội tụ đầy đủ những câu chuyện ấn tượng như vậy, từng bước mở rộng nhận thức hạn hẹp của chúng ta. Anh đưa ra những trích dẫn nhiều màu sắc, tất cả đều rất bí ẩn nhưng lại cần thiết, từ những danh nhân đa dạng như Tom Waits và nhà nữ quyền Hélène Cixous. Một trong những chương đầu tiên viết về việc truy tìm nấm truffle (nấm cục) khởi đầu với một lời nhắn từ Hoàng tử trước khi đi sâu vào thế giới nấm bí ẩn mà quyến rũ. Kiểm tra rễ một loại cây dưới kính hiển vi giúp anh có cái nhìn thoáng qua về cái cây và những cây nấm đang cuốn lấy nhau trong một cái ôm thân mật. “Đây không phải là tình dục,” anh viết; không có thông tin gen nào được tổng hợp. “Nhưng điều này vẫn thật quyến rũ.”

Sự thật là, thứ hạng của thuyết nhân hóa (anthropomorphism) dẫn đến những hiểm nguy nhất định; nếu chúng ta từ bỏ chủ nghĩa lấy cây cối làm trung tâm mà phóng chiếu tính người lên họ nhà nấm, Sheldrake thừa nhận, chúng ta có nguy cơ không hiểu hết một sự vật theo cách riêng của nó. Nhưng vẫn có một số đặc điểm đang được ghi nhận về họ nhà nấm, rằng chúng không thể dự đoán trước, phản ứng nhanh và dễ bị kích thích. Anh ấy đề cập đến từ “đồi” trong tiếng Potawatomi (một thứ tiếng Mỹ bản địa – kiểu tiếng thổ dân) là một động từ: “Đồi ở đây là quá trình leo, chúng vận động để trở thành những ngọn đồi.” Sau đó, trong một cuộc thảo luận đột xuất say mê về rêu địa y – một tổ chức cộng sinh bao gồm tảo và họ nhà nấm – anh ấy giải thích cách rêu địa y lọc những khoáng chất từ đất đá và truyền chúng vào chu trình trao đổi chất của sự sống. Địa y, một cách nói khác, “không bao giờ ngừng địa y, chúng vừa là động từ mà cũng vừa là danh từ.”

Các nhà nghiên cứu tiên phong (táo bạo) đang cố gắng tìm ra tất cả những công dụng của họ nhà nấm. Từ những công dụng cơ bản nhất là cung cấp dinh dưỡng cho thực vật, giúp chúng phát triển và thay đổi, ví dụ như vị ngọt của dâu tây. Vậy họ nhà nấm có thể giúp chúng ta dọn dẹp mớ hỗn độn khủng khiếp mà chúng ta đã gây ra cho hành tinh này không? Họ nhà nấm có thể được “huấn luyện” để hấp thu tàn thuốc lá, tã đã qua sử dụng, dầu loang hay cả phóng xạ. Một lĩnh vực mới trong ngành chế tạo vi mô đã phát triển da giả và vật liệu xây dựng từ họ nhà nấm. Sheldrake tham quan một nhà máy đã biến mạng lưới nấm thành đồ nội thất – chân ghế từ nấm dù.

Nhưng nếu chúng ta chỉ chăm chăm khai thác tiềm năng ứng dụng của chúng, theo một cách nào đó, thì ta đang bỏ qua một số điểm trọng yếu. Sheldrake cho rằng việc chú ý tới họ nhà nấm có thể thay đổi những hiểu biết cơ bản về thế giới. Mạng lưới nấm sợi là một hệ thống phi tập trung, “sự phối hợp của chúng xuất hiện ở khắp nơi cùng một lúc và không có nơi nào riêng biệt.” Chúng tiêu hóa bằng cách đưa cơ thể mình vào trong thức ăn. Một loại nấm đầu nhỏ gọi là hyphae có thể gây áp lực đủ lớn để xuyên qua giáp Kevlar. Một loại nấm mọc lên sau cơn mưa có thể từ mặt đất lách qua đường nhựa. Sheldrake viết, “nếu tôi nghĩ về sự phát triển của nấm sợi trong vòng hơn một phút, tâm trí tôi bắt đầu bị kéo dãn.”

Anh mô tả việc nhận được sự hỗ trợ từ các chất gây ảo giác từ nấm như LSD (Lysergic Acid Diethylemide – một loại axit chiết xuất từ nấm gây ảo giác về hình ảnh, âm thanh) và psilocybin (hợp chất tự nhiên gây ảo giác từ hơn 200 loại nấm), đồng thời đưa ra phép so sánh với cái gọi là nấm xác sống điều khiển cơ thể vật chủ côn trùng. Một loại khác tự lây lan bằng cách lây nhiễm ve sầu, giữ cho chúng sống sót trong khi khiến cho phần đuôi ve sầu phân hủy và thải ra các bào tử, biến chúng thành “những kẻ rắc muối biết bay của thần chết.”

Sheldrake nói rằng những ảo giác từ họ nhà nấm thường lành tính với vật chủ là con người, nhưng đôi lúc cũng rất mạnh mẽ. Chúng khuyến khích con người nuôi dưỡng chúng, phát tán bào tử của chúng ra thế giới. Chúng xóa nhòa ranh giới của bản thân, mang lại cho con người cảm giác về sự hòa nhập vào một cái gì đó lớn hơn, mở rộng kỳ vọng về khả năng của họ. Thay vì mắc kẹt lại trong những cái tôi, chúng ta nên bắt đầu nghĩ rằng chúng ta nằm trong một mạng lưới năng động và được gắn liền với một chuỗi những mối quan hệ.

Trong vòng 24 giờ sau khi đọc xong Đời sống xoắn quẩy của nấm, tôi đã đặt mua một bộ dụng cụ trồng nấm bào ngư. Tôi bắt đầu rà soát những ụ địa y ôm lấy sàn bê tông ẩm ướt trong sân. Cuốn sách này có thể không phải một tác phẩm tâm lý – và không giống như Sheldrake, tôi không dám sử dụng sách để trồng nấm và lên men bia (chưa tới lúc) – nhưng việc đọc nó không chỉ lay động tôi mà còn khiến tôi thay đổi, nóng lòng muốn phổ biến thông điệp của cuốn sách về những khả năng của họ nhà nấm.

Hết.

Bún Cứng dịch.

Bài viết gốc được thực hiện bởi Jennifer Szalai, đăng tại The New York Times.

1 Comment

1 Bình luận

  1. Thảo Bùi

    Tháng Sáu 24, 2020 at 12:56 sáng

    Một câu chuyện thú vị về vũ trụ nhà nấm.

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Book trailer

Trở về Không: Những bí mật tối hậu để đạt đến “Không Giới Hạn”

Published

on

Nếu Không giới hạn (Zero Limit) là sự bắt đầu của phương pháp Ho’oponopono thì Trở về Không (At Zero) chính là sự nối tiếp thông điệp với những phương thức nâng cao bí truyền, mở đường cho phép mầu xảy đến trong thực tại. Độc giả sẽ tiếp tục có những trải nghiệm sâu sắc hơn về phương pháp này với Trở về Không.

Trong cuốn sách này, bạn sẽ khám phá được cốt lõi của Ho'oponopono là tinh thần nhận trách nhiệm về mọi chuyện trong cuộc sống. Đây là một khái niệm lớn lao để bạn thay đổi tư duy. Chịu trách nhiệm cho những gì ta nói hay làm là một chuyện. Chịu trách nhiệm về những gì mọi người trong đời ta nói hoặc làm là chuyện hoàn toàn khác. Tuy nhiên, chân lý là đây: Nếu ta chịu trách nhiệm hoàn toàn với cuộc đời của mình thì tất cả mọi thứ ta nhìn, nghe, nếm, sờ, hoặc trải nghiệm dưới bất kỳ hình thức nào cũng là trách nhiệm của ta bởi vì nó ở trong đời ta. Điều đó có nghĩa rằng bọn khủng bố, vị tổng thống hay nền kinh tế – bất cứ điều gì ta trải nghiệm và không thích – ta đều có quyền chữa lành. Trong Ho’oponopono, sự chữa lành có nghĩa là yêu thương bản thân mình. Nếu muốn hoàn thiện cuộc sống của mình, bạn phải chữa lành cuộc sống của mình. Nếu muốn chữa trị cho bất cứ ai – thậm chí một bệnh nhân tâm thần hình sự – bạn chữa bằng cách chữa lành chính mình.

Không giới hạn (Zero Limit) là sự bắt đầu của phương pháp Ho’oponopono, còn Trở về Không (At Zero) chính là sự nối tiếp thông điệp với những phương thức nâng cao bí truyền, mở đường cho phép mầu xảy đến trong thực tại.

Não bộ của ta luôn cố gắng hoạt động hữu hiệu để giúp ta được an toàn, và lúc nào nó cũng đưa ra các phán xét chớp nhoáng. Nhưng cách xử lý tắt ấy có thể hạn chế không cho bạn nhìn thấy và thay đổi thực tại khi bạn muốn. Bạn thậm chí có thể không thấy mọi thứ và mọi người xung quanh đang ảnh hưởng đến mình ra sao. Luyện tập Ho’oponopono sẽ giúp bạn dọn dẹp cỏ dại tinh thần và những ký ức tích tụ – sự lập trình của quá khứ mà về cơ bản đã tạo ra các lỗi này trong trí não. Bằng cách tha thứ cho mọi việc làm trong quá khứ, bạn tiến gần hơn đến sự thương yêu và chấp nhận trong thực tại. Ho’oponopono sẽ giúp bạn thanh lọc để có thể thức tỉnh với thực tại này. Bạn hãy cứ thanh tẩy, và đón nhận những điều kỳ diệu được trao đến. Cuộc sống của ta quả là một phép mầu.

Ho'oponopono được xem là một trong những phương pháp đạt thành tựu lớn nhất về tâm linh trong thế giới hiện đại. Thông qua Trở về Không, tác giả - Tiến sĩ Joe Vitale, là bậc thầy về Ho'oponopono hiện đại, sẽ hướng dẫn bạn khám phá phương pháp này một cách sâu sắc hơn để đạt đến thành công về vật chất, sức khỏe, tinh thần và hạnh phúc.

Đọc bài viết

Book trailer

Ăn vóc học hay: Cẩm nang ăn, học, thi của lứa tuổi học sinh – sinh viên

Published

on

Đã từ lâu, Bác sĩ Đồ Hồng Ngọc là một cái tên được các bạn học sinh, sinh viên tin cậy khi cần được giải đáp thắc mắc, lúc các bạn rơi vào "khủng hoảng" tưởng chừng không có lối thoát thông qua các tác phẩm: Khi người ta lớn, Bỗng nhiên mà họ lớn, Viết cho tuổi mới lớn

Nối tiếp chuỗi tác phẩm viết riêng cho tuổi mới lớn đó là cuốn sách Ăn vóc học hay. Đây là tuyển tập nhiều bài viết của một bác sĩ tâm huyết đã dành nhiều năm gắn bó với tuổi mới lớn. Trong cuốn sách nhỏ này, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc không chỉ trao đổi những chuyện liên quan đến học hành, thi cử, chuyện ăn ngủ, nghỉ ngơi, rèn luyện thể lực mà còn đưa ra lời hướng dẫn, chia sẻ trước những lo lắng quanh chuyện thay đổi tâm sinh lý ở lứa tuổi chuyển tiếp thành người lớn. Sách không chỉ thiết thực cho các bạn thanh thiếu niên mà còn bổ ích cho phụ huynh và thầy cô.

Ăn vóc học hay là món quà mà Bác sĩ, nhà thơ Đỗ Hồng Ngọc gửi gắm đến các bạn sinh viên - học sinh và đặc biệt là các phụ huynh, những người luôn quan tâm đến sự học hỏi trưởng thành của con cái. Không vì sự cách biệt tuổi tác, sự khác biệt về môi trường, điều kiện sống, tác giả đã nhẹ nhàng chia sẻ với người đọc những điều tưởng chừng quá nhỏ, quá tầm thường, nhưng nếu không được "hiểu" và "hành" đúng cách có thể gây ra nhiều cản trở cho việc học tập, khiến người ta bi quan, chán nản. Học sinh - sinh viên và cả các bậc cha mẹ cần quan tâm đến việc ăn, ngủ, thở, nghỉ ngơi, chăm chỉ rèn luyện thể lực. Có như vậy thì việc học hành, thi cử mới nhẹ nhàng "như một trò chơi…"

Ở lần tái bản lần này, Ăn vóc học hay đã khoác một “chiếc áo mới” với tông màu vàng rực rỡ nhưng thiết kế tối giản như một quyển sổ tay để các bạn học sinh - sinh viên dễ dàng mang theo bên mình. Hy vọng với những điều mà Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc chia sẻ trong tác phẩm sẽ giúp các bạn trẻ dễ dàng hơn trong việc học tập và cuộc sống sau này.

Ăn vóc học hay

*

Trong chương trình Tháng Phương Nam Khuyến Đọc 2020 (từ ngày 25.09 đến 25.10), sách Ăn vóc học hay hiện đang được giảm giá 20% khi đặt mua tại hệ thống Nhà Sách Phương Nam trên toàn quốc và website nhasachphuongnam.com.

Bên cạnh đó, rất nhiều tác phẩm của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc do Phương Nam Book liên kết xuất bản như như Khi người ta lớn, Ghi chép lang thang, Bỗng nhiên mà họ lớn, Biết ơn mình, Chẳng cũng khoái ru,… cũng nằm trong chương trình ưu đãi.

Đọc bài viết

Book trailer

Bẻ khóa sinh học trong 90 ngày: Bí kíp “hack” cơ thể và tâm trí, vượt mọi chướng ngại

Published

on

Ben Angel là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực marketing và xây dựng thương hiệu cá nhân ở Úc. Anh thu hút được hơn 250.000 người theo dõi trên khắp thế giới. Các video truyền cảm hứng hàng tuần của anh đã nhận được hơn 2,5 triệu lượt xem và từng xuất hiện trên tạp chí Success & Entrepreneur. Năm 2017, có hơn 20.000 người tham gia những khóa học trực tuyến của anh. Bên cạnh đó, anh cũng từng xuất hiện trên nhiều phương tiện truyền thông báo chí như kênh ABC, The Huffington Post, Marie Claire, Vogue, CLEOGQ Men.

Cũng như bao người khác, Ben Angel từng trải qua thời gian mệt mỏi và trầm cảm. Anh quyết định bỏ ra 90 ngày đi tìm nguồn cơn của những triệu chứng tinh thần nhằm giải quyết chúng một cách triệt để. Theo tác giả, phần lớn sách về self-help đều tập trung giải quyết các vấn đề tâm lý, tinh thần hoặc thái độ, trong khi nguyên nhân lại nằm ở khía cạnh hóa sinh của cơ thể. Chúng ta có thể dễ dàng tìm được những lời khuyên cho cuộc sống từ các bài viết về thói quen làm việc đầy năng suất của những người siêu giàu, hình ảnh của những người có lối sống lành mạnh. Tất cả những thứ này đều có thể tạo động lực giúp chúng ta trở nên khỏe mạnh hơn, nhanh nhẹn hơn, năng suất hơn và chủ động hơn. Thế nhưng, đạt được thành công không đơn giản là hối hả hướng đến mục tiêu, thức khuya rồi dậy sớm làm việc và liên tục đẩy bản thân vượt quá giới hạn của mình.

Với Bẻ khóa sinh học trong 90 ngày, tác giả đề cập đến việc “biohack” cơ thể và tâm trí, thông qua một chương trình dinh dưỡng phù hợp, kết hợp thiền tập, đồng thời áp dụng những thiết bị kỹ thuật hiện đại. Nếu cơ thể được bẻ khóa sinh học đúng cách, vấn đề tâm lý sẽ được giải quyết, từ đó con người phá được thói quen xấu, tạo được thói quen tốt, giải quyết được tâm bệnh, có được năng lượng mới và đạt được hiệu quả mong muốn trong cuộc sống và công việc.

Ben Angel đã kể lại những cuộc trao đổi với một số nhân vật được xem như chuyên gia về “biohack” như Dave Asprey, hay các cuộc tiếp xúc với chuyên gia về nootropics (thuốc thông minh) mà nhiều CEO ở Silicon Valley đang tin dùng. Tập sách được viết một cách hấp dẫn, vừa giàu thông tin lại mang tính gợi mở. Với những ai luôn quan tâm hoặc đang băn khoăn đến việc làm thế nào để cân bằng cuộc sống, loại trừ tâm bệnh, tìm nguồn năng lượng mới, đây sẽ là cuốn sách rất hữu ích.

Với những ai luôn quan tâm hoặc đang băn khoăn đến việc làm thế nào để cân bằng cuộc sống, loại trừ tâm bệnh, tìm nguồn năng lượng mới, đây sẽ là cuốn sách rất hữu ích.

“Hãy sẵn sàng dấn thân và suy nghĩ lại mọi điều bạn từng nghe nói về sức khỏe và thói quen để thành công! Cuốn sách này sẽ biến đổi cuộc sống của bạn trong một khoảng thời gian siêu ngắn. Đây là một cuốn sách thiết yếu cho bất cứ ai muốn nổi trội trong mọi mặt cuộc sống.”

Maggie Berghoff, Chuyên gia sức khỏe cho người nổi tiếng, y tá về y học chức năng.

Đọc bài viết

Cafe sáng