Nối kết với chúng tôi

Book trailer

Chốn cô độc của linh hồn: Khía cạnh lừa bịp của cô đơn

Tiểu thuyết “Chốn cô độc của linh hồn” của tác giả Yiyun Li là cuộc khảo sát tỉ mỉ về sự tác động của quá khứ lên cách con người vận hành cuộc sống hiện tại. Thông qua đó, tác giả vẽ nên bức tranh về một thế hệ trẻ lạc lõng giữa Bắc Kinh những năm đầu thập niên 90.

Published

on

Chi tiết tác phẩm

Một nhóm bạn ba người gồm Bá Dương, Mạc Lan, Như Ngọc cùng sống trong khu nhà tập thể kiểu cũ ở Bắc Kinh những năm cuối thập niên 80. Cuộc đời họ thay đổi hoàn toàn sau vụ đầu độc Tiểu Ái – người chị họ hàng xa của Như Ngọc, bậc tiền bối mà cả Bá Dương lẫn Mạc Lan đều ngưỡng mộ. Việc này xảy ra vài tháng sau sự kiện ở quảng trường Thiên An Môn mà Tiểu Ái cũng là sinh viên tham gia biểu tình. Không ai rõ đây là vụ mưu sát, tự sát hay chỉ đơn thuần là tai nạn. Bí ẩn này vừa đồng thời là điểm khởi nguồn, vừa giữ vị trí trung tâm trong toàn bộ tác phẩm được kể theo lối xen kẽ giữa quá khứ và hiện tại.

Không sử dụng thời gian tuyến tính để kể chuyện là lựa chọn chính xác của Yiyun Li về mặt nghệ thuật. Nếu câu chuyện là đường thẳng một chiều, sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc sẽ chỉ là một điểm nào đó nằm giữa tác phẩm, xảy ra một lần, không lặp lại và bị những sự kiện sau đó đẩy lùi. Nhưng vì tác phẩm phát triển theo lối đan xen giữa quá khứ và hiện tại, người đọc sẽ không ngừng được nhắc nhở lí do tại sao lại có sự đi về thường trực như thế: bởi vì cuộc đời của toàn bộ nhân vật đã bị chia cắt thành giai đoạn trước và sau sự kiện Tiểu Ái bị đầu độc, bởi vì họ không thể tiến đến tương lai với tâm thế rũ bỏ hoàn toàn quá khứ được nữa, quá khứ níu chân họ trong chuyển động xoay vòng của hồi tưởng.

Chất độc không giết Tiểu Ái ngay mà làm một điều tồi tệ hơn: rút dần sự sống của cô, giam cầm cô suốt hai mươi mốt năm trong cơ thể của mình cho đến khi hoàn thành nốt nhiệm vụ ban đầu. Nhưng nó không chỉ làm hao mòn thể chất của cô, nó còn làm hao mòn tinh thần của những người xung quanh cô. Bá Dương từ một chàng trai lém lỉnh, nhiệt thành tin vào tình yêu năm xưa trở thành một doanh nhân giàu có nhưng ngờ vực về sự tồn tại của thứ tình yêu thuần túy, không bị chi phối bởi vật chất. Mạc Lan từ một cô gái luôn quan tâm, nhiệt tình giúp đỡ mọi người xung quanh trở thành kẻ thủ thế trong sự cô đơn của chính mình. Chỉ có mỗi Như Ngọc vẫn duy trì được vẻ điềm tĩnh, xa cách không thay đổi. Dù ở những nơi khác biệt địa lí khi trưởng thành – Như Ngọc và Mạc Lan sang Mỹ, Bá Dương ở lại Bắc Kinh; cả ba nhân vật chính đều sống vật vờ như những bóng ma. Họ không thực sự sống mà chỉ cố giữ mình tách biệt với cuộc đời: không yêu nó quá cuồng nhiệt, chỉ gắn bó vừa đủ ở bên lề để không hoàn toàn bị loại ra khỏi nó dù không thực sự ở trong nó.

Lí giải về tiêu đề Kinder than Solitude, Yiyun Li từng chia sẻ trên trang National Public Radio rằng: “Mạc Lan, cô gái đã rời Trung Quốc, luôn nghĩ sự cô đơn là bạn chí thân của cô. Nhưng ở cuối tác phẩm, cô nhận ra mình không sở hữu sự cô đơn, cái cô có được chỉ là sự cách li suốt đời với tình yêu và cuộc sống. Và đó là điều tôi đã học được, hoặc là điều tôi đã cố gắng thấu suốt qua những nhân vật của mình, sự cô đơn cố nhiên là quan trọng, nhưng đôi khi cô đơn cũng có khía cạnh lừa bịp. Mọi người thường sử dụng cô đơn như cái cớ để không kết nối với người khác. Và rốt cuộc, tôi đã thực sự thay đổi một chút quan niệm về cô đơn, đó là lí do tác phẩm này có tiêu đề Kinder than Solitude, bởi vì nỗi cô đơn có thể dịu dàng, nhưng ắt hẳn phải còn điều gì đó dịu dàng hơn cả nỗi cô đơn.”

Và có lẽ, chính tiểu thuyết Chốn cô độc của linh hồn cũng là một nỗ lực của Yiyun Li trong cuộc truy cầu điều gì đó dịu dàng hơn, đẹp đẽ hơn, tử tế hơn nỗi cô đơn.

Thông tin tác giả

Yiyun Li
Ảnh: The New York Times

Yiyun Li sinh ra và lớn lên ở Bắc Kinh, cô đến Mỹ vào năm 1996. Tập truyện ngắn đầu tay của cô – A Thousand Years of Good Prayers đã thắng giải thưởng Frank O’Connor International Short Story Award, PEN/Hemingway Award, Guardian First Book Award, và California Book Award cho hạng mục tác phẩm hư cấu đầu tay. Tiểu thuyết The Vagrants của cô đã đạt huy chương vàng của giải California Book Award cho hạng mục tiểu thuyết, và được đưa vào danh sách rút gọn của giải Dublin IMPAC Award. Gold Boy, Emerald Girl – tập truyện ngắn thứ hai của cô được đưa vào chung kết giải Story Prize và danh sách rút gọn của giải Frank O’Connor International Short Story Award. Kinder than Solitude, tiểu thuyết gần đây nhất của cô khi xuất bản đã nhận được phản hồi tích cực từ những nhà phê bình. Các tác phẩm của cô đã được dịch ra hơn hai mươi ngôn ngữ.

Cô được tạp chí Granta bình chọn là một trong 21 Tiểu thuyết gia trẻ xuất sắc nhất của Mỹ dưới 35 tuổi, và được tạp chí The New Yorker vinh danh là một trong 20 nhà văn hàng đầu dưới 40 tuổi. Cô nằm trong ban giám khảo của những giải thưởng danh giá như Man Booker International Prize, National Book Award, PEN/Heminway Award… Cô hiện đang là biên tập viên cho tạp chí văn chương A Public Space có trụ sở đặt tại Brooklyn.

Cô sống ở Princeton, New Jersey với chồng và hai người con trai, giảng dạy tại trường đại học Princeton.

EDITORIAL REVIEW

Salman Rushdie, tác giả Nhà Golden

“Văn phong của Yiyun Li có vẻ tĩnh tại lừa dối bên ngoài, nhưng đằng sau lớp vỏ đó là nỗi buồn, niềm đau và bi kịch của ba cuộc đời bị cuốn vào thứ cô đơn có phần mang tính hủy diệt do những kí ức quá khứ gây ra. Những nhân vật của Yiyun Li được miêu tả với một vẻ đẹp tàn nhẫn, và những cảm xúc của họ gắn chặt với định mệnh cuộc đời họ, với bí ẩn trong vụ một người phụ nữ bị đầu độc, một tội ác đã định hình – có lẽ đã làm biến dạng – tất cả họ. Đây là một tiểu thuyết xuất sắc phi thường, và Yiyun Li đã trở thành một trong những tiểu thuyết gia quan trọng trong thời đại của chúng ta.”  

The New Yorker

“Yiyun Li đã biến một bí ẩn được cài đặt rối rắm thành thứ gì đó sâu sắc hơn, đòi hỏi sự chất vấn về ý nghĩa của tội ác và hình phạt trong bức tranh luân lí ảm đạm của xã hội Trung Quốc đương thời.”

The New York Times Book Review

“Trong lối viết của Yiyun Li có gì đó tự chủ, gọn gàng, điềm tĩnh không chút gắng sức khiến người ta dễ nhận thấy cô là một tác giả giống như Jhumpa Lahiri, biết cách sử dụng sự trung tính theo kiểu của Chekov để đem đến sự phức tạp, hỗn độn, có vẻ như là “nhiều màu sắc” khiến cuộc đời những nhân vật của cô phần nào mang không khí vô hại như những bức tranh màu nước.”

The Wall Street Journal

“Yiyun Li như một chuyên gia về nỗi cô đơn và niềm tuyệt vọng – trong lĩnh vực này, cô khiến chúng ta nhớ đến thi sĩ của nỗi cô đơn trước đây, William Trevor – và tác phẩm của cô cũng phong phú không kém gì ông trong sự tao nhã, trong những biểu hiện tế vi của niềm tuyệt vọng.”

Kirkus Review

“Lối kể chuyện sắc lạnh, triết lí của Yiyun Li mở ra những tầng lớp bất ổn nhưng đồng thời lại cho thấy cái nhìn thấu suốt đáng kinh ngạc về những di sản kế thừa từ gia đình và những ảnh hưởng văn hóa.”

Booklist

“Tác phẩm thứ tư của Yiyun Li đưa người đọc vào cái bẫy của một vụ án trinh thám mà không cần viện đến những công thức xoàng. Thay vào đó, cô đào sâu tâm lí nhân vật. Văn phong của cô lúc thì hoa mĩ, lúc thì giản dị nhưng lại cực kì chuẩn xác, dù là miêu tả nhà hỏa táng, khoai lang nướng, hay tuyết rơi vùng trung tây. Một tiểu thuyết ấn tượng, trầm buồn và bất khả dự đoán.”

The Washington Post

“Một tiểu thuyết tinh tế, đầy thuyết phục về chủ đề gánh nặng của kí ức, trọng lượng của sự mất mát và vô số phương thức quá khứ khả dĩ làm méo mó tâm hồn ta… Yiyun Li mang đến cho chúng ta tặng phẩm là những áng văn duyên dáng… Tiểu thuyết của Yiyun Li khéo léo dẫn dụ người đọc qua những nút thắt rối rắm của câu chuyện, qua những chuyển đổi xuôi ngược trong thời gian cũng như giữa Đông và Tây, xây dựng kịch tính tăng dần. Vẻ đẹp thanh thoát, sắc bén trong văn phong của cô cuốn chúng ta vào sâu thật sâu bên trong những nhân vật bị dày vò khốn cùng, phơi bày toàn diện bản ngã của họ và điều gì đã xảy ra giữa họ… Hiếm khi nào một người bình thường có thể tiếp nhận những quan sát sắc sảo như thế.”

Los Angeles Times

“Tác nhân khiến tiểu thuyết này có sự sống động như thế chính là tính nhân văn… Nó là sự truy vấn về cách thức quá khứ để lại những vết sẹo trong chúng ta, định hình hiện tại và tương lai, và một số tội lỗi, khi đã phạm phải, thì không bao giờ có thể xóa bỏ.

Chốn cô độc của linh hồn không phải là bi kịch, mặc dù bi kịch nằm ngay trung tâm của nó; thay vì vậy, nó là tiểu thuyết nói về sự tha hóa, mà chúng ta dễ hình dung là sự kết tội hay ân xá đều tan tành mây khói trước cả khi ta kịp chấp nhận. Đó là một thực tế trải nghiệm mà quyển sách này mang đến sự cộng hưởng cho tất cả chúng ta, với ý định phơi bày điều gì sẽ xảy ra sau khi sự ngây thơ bị mất đi. Tất cả chúng ta đều đã từng là trẻ thơ, và ta tham dự vào những việc, rồi hiểu ra những điều, sẽ theo cùng ta suốt quãng đời còn lại.”   

Chicago Tribune

“Chốn cô độc của linh hồn không phải là tiểu thuyết dễ đọc, hay nói thẳng ra thì, không phải là thứ dễ khiến ta thích thú, dù nó đầy ắp sự khẩn cấp và suy xét. Không chỉ là tiểu thuyết, nó còn là bức tranh biểu tượng được phác họa tinh tế về một Trung Quốc đang trên đà biến đổi, là câu chuyện cảnh báo được kể ra để chống lại sự bất công trong một thế giới mà phần lớn thời gian người ta cố gắng không can dự vào bất cứ việc gì.

Một số đoạn khiến người đọc suy ngẫm về thân phận con người, một số khác cuốn ta vào những bí ẩn thú vị. Chốn cô độc của linh hồn có cả hai phẩm tính đó và khiến ta tự hỏi phải chăng hố sâu ngăn cách chúng thực tế lại hẹp hơn ta tưởng tượng.”

The Boston Globe

“Tài năng thật sự của cô – được mài giữa bằng việc nghiên cứu kĩ lưỡng Ivan Turgenev và William Trevor – là lối kể chuyện theo kiểu xưa. Đặc tính của lối viết này là cảm thức có thể bắt trọn một cuộc đời, toàn vẹn một cuộc đời trên những trang giấy, và ý niệm về việc có những cuộc đời đã được định sẵn bi kịch. Từng chút một, những nhân vật của Yiyun Li rơi vào niềm tin đó, giống như những người sống lạc thời trong thế kỉ 21.

Nghệ thuật trong Chốn cô độc của linh hồn nằm ở cách Yiyun Li cho chúng ta thấy vì sao nhân vật của cô lại có góc nhìn như thế. Cô hoàn thành nhiệm vụ này với sự kiên nhẫn hiếm thấy, và đưa vào một ít sáng tạo cho tiếng Anh. Câu văn của cô như những viên đá nằm sâu dưới đáy hồ đã được gột rửa qua nhiều thập niên. Chúng trượt khoan khoái qua tâm trí ta khi lần giở từng trang sách.”

Press Citizen

“Những ai cảm thấy khó chịu với vẻ ngoài của những kẻ tự phụ xung quanh mình, thường cảm thấy khó lòng bước qua bức tường mà những nhân vật của Yiyun Li đã cố công dựng nên. Và với cả những ai đang cố kiềm nén những cảm xúc và dục vọng con người, quyển sách này dường như đang nói cùng họ nỗi khao khát phá vỡ những cổng thành đã giam giữ chính họ tách biệt khỏi mọi điều hứa hẹn và tình yêu.”

Toronto Star

“Yiyun Li giữ được khoảng cách vật lí và tinh thần để đứng vững giữa hai nền văn hóa rất khác biệt… Rất nhiều ẩn ý trong những câu văn trữ tình của Yiyun Li dẫn dụ người đọc bước vào một mạng lưới dày đặc những suy tưởng nội tâm. Nỗi buồn dai dẳng vẫn còn vương lại sau những câu chữ cuối cùng.” 

Newsday

“Yiyun Li sử dụng lối viết trực diện để bóc tách tầng tầng lớp lớp bi kịch tâm lí. Rất ít người viết giỏi trong việc phơi bày sự hỗn độn nằm ẩn sau những nỗ lực phóng chiếu vẻ điềm tĩnh ra ngoài.”

Mona Simpson, tác giả của tiểu thuyết My Hollywood

“Yiyun Li là một người rất hiện đại. Cô mang đến cho hình thức truyền thống vẻ đẹp tươi mới và chuẩn mực. Tiểu thuyết của cô sắc, gọn và khéo léo như một tuyệt tác nội thất theo phong cách mid-century, với cảm thức về sự bền bỉ và giá trị gia tăng.”

Hết.

Click to comment

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Book trailer

Bẻ khóa sinh học trong 90 ngày: Bí kíp “hack” cơ thể và tâm trí, vượt mọi chướng ngại

Published

on

Ben Angel là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực marketing và xây dựng thương hiệu cá nhân ở Úc. Anh thu hút được hơn 250.000 người theo dõi trên khắp thế giới. Các video truyền cảm hứng hàng tuần của anh đã nhận được hơn 2,5 triệu lượt xem và từng xuất hiện trên tạp chí Success & Entrepreneur. Năm 2017, có hơn 20.000 người tham gia những khóa học trực tuyến của anh. Bên cạnh đó, anh cũng từng xuất hiện trên nhiều phương tiện truyền thông báo chí như kênh ABC, The Huffington Post, Marie Claire, Vogue, CLEOGQ Men.

Cũng như bao người khác, Ben Angel từng trải qua thời gian mệt mỏi và trầm cảm. Anh quyết định bỏ ra 90 ngày đi tìm nguồn cơn của những triệu chứng tinh thần nhằm giải quyết chúng một cách triệt để. Theo tác giả, phần lớn sách về self-help đều tập trung giải quyết các vấn đề tâm lý, tinh thần hoặc thái độ, trong khi nguyên nhân lại nằm ở khía cạnh hóa sinh của cơ thể. Chúng ta có thể dễ dàng tìm được những lời khuyên cho cuộc sống từ các bài viết về thói quen làm việc đầy năng suất của những người siêu giàu, hình ảnh của những người có lối sống lành mạnh. Tất cả những thứ này đều có thể tạo động lực giúp chúng ta trở nên khỏe mạnh hơn, nhanh nhẹn hơn, năng suất hơn và chủ động hơn. Thế nhưng, đạt được thành công không đơn giản là hối hả hướng đến mục tiêu, thức khuya rồi dậy sớm làm việc và liên tục đẩy bản thân vượt quá giới hạn của mình.

Với Bẻ khóa sinh học trong 90 ngày, tác giả đề cập đến việc “biohack” cơ thể và tâm trí, thông qua một chương trình dinh dưỡng phù hợp, kết hợp thiền tập, đồng thời áp dụng những thiết bị kỹ thuật hiện đại. Nếu cơ thể được bẻ khóa sinh học đúng cách, vấn đề tâm lý sẽ được giải quyết, từ đó con người phá được thói quen xấu, tạo được thói quen tốt, giải quyết được tâm bệnh, có được năng lượng mới và đạt được hiệu quả mong muốn trong cuộc sống và công việc.

Ben Angel đã kể lại những cuộc trao đổi với một số nhân vật được xem như chuyên gia về “biohack” như Dave Asprey, hay các cuộc tiếp xúc với chuyên gia về nootropics (thuốc thông minh) mà nhiều CEO ở Silicon Valley đang tin dùng. Tập sách được viết một cách hấp dẫn, vừa giàu thông tin lại mang tính gợi mở. Với những ai luôn quan tâm hoặc đang băn khoăn đến việc làm thế nào để cân bằng cuộc sống, loại trừ tâm bệnh, tìm nguồn năng lượng mới, đây sẽ là cuốn sách rất hữu ích.

Với những ai luôn quan tâm hoặc đang băn khoăn đến việc làm thế nào để cân bằng cuộc sống, loại trừ tâm bệnh, tìm nguồn năng lượng mới, đây sẽ là cuốn sách rất hữu ích.

“Hãy sẵn sàng dấn thân và suy nghĩ lại mọi điều bạn từng nghe nói về sức khỏe và thói quen để thành công! Cuốn sách này sẽ biến đổi cuộc sống của bạn trong một khoảng thời gian siêu ngắn. Đây là một cuốn sách thiết yếu cho bất cứ ai muốn nổi trội trong mọi mặt cuộc sống.”

Maggie Berghoff, Chuyên gia sức khỏe cho người nổi tiếng, y tá về y học chức năng.

Đọc bài viết

Book trailer

Nồi niêu xoong chảo – Sổ tay bếp núc của tôi

Published

on

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, tình yêu bếp núc đã dần được nung nấu trong trái tim của những người trẻ tự lập, với mong muốn được tự tay làm nên một bữa ăn ngon, lành mạnh và ấm cúng dành tặng những người thân thương. Bên cạnh đó, kỹ năng nấu nướng còn trở thành một hành trang không thể thiếu cho những cô cậu học sinh tuổi mới lớn trước ngưỡng cửa vào đời, là một cách mà các bậc phụ huynh thông thái có thể giao tiếp và chia sẻ tình yêu thương của mình với con trẻ.

Nồi niêu xoong chảo - Sổ tay bếp núc của tôi ra đời bởi những lý do giản dị như thế. Quyển sách không chỉ tổng hợp các kiến thức cơ bản cần thiết mà còn hướng dẫn rất cụ thể việc chọn mua dụng cụ, nguyên liệu thực phẩm, cách bày trí gian bếp, kỹ thuật trong thao tác nấu hoặc trang trí món ăn, kinh nghiệm xây dựng thực đơn và bảo quản thành phẩm… Thông qua nó, bạn có thể hình dung một cách tổng quát về chuyện bếp núc để tự tin thử sức và khám phá.

Nồi niêu xoong chảo tổng hợp nhiều kiến thức cơ bản về việc bếp núc, từ chuyện chọn mua, sắp xếp vật dụng nhà bếp đến cách sử dụng nguyên liệu và những bí quyết nho nhỏ trong chế biến món ăn.

Khác hẳn với những quyển sách ẩm thực thường thấy, tập sách này không chứa đựng những công thức nấu ăn, cũng không đề cập những lý thuyết chuyên sâu về nấu nướng. Nồi niêu xoong chảo tổng hợp nhiều kiến thức cơ bản về việc bếp núc, từ chuyện chọn mua, sắp xếp vật dụng nhà bếp đến cách sử dụng nguyên liệu và những bí quyết nho nhỏ trong chế biến món ăn. Ưu điểm của tập sách này là nội dung trình bày dễ hiểu, cung cấp đủ các khái niệm nền tảng cần thiết cho người mới bắt đầu hoặc chỉ vừa tập tành nấu nướng. Hơn thế nữa, sách được trình bày dưới dạng cuốn sổ tay tiện lợi để bạn có thể mang theo mọi lúc mọi nơi và cũng có thể làm một món quà ý nghĩa để chúng ta trao tặng nhau, chia sẻ tình yêu với nấu nướng – ẩm thực.

Tác giả Lăng Vi từng là biên tập viên tạp chí văn hóa Nhật Bản - Kilala, là người khởi tạo và xây dựng trang Fanpage Vợ Chồng Son với hơn 9.000 người yêu thích và theo dõi. Chính mẹ của chị là người đã truyền cảm hứng và nuôi dưỡng niềm yêu thích nấu nướng để chị thực hiện nên tập sách đặc biệt này. Đây cũng là lần đầu tiên một cuốn sách kỹ năng ẩm thực trẻ trung và bắt mắt ra đời do chính tác giả viết nội dung và vẽ minh họa.

Mong rằng cuốn sách này sẽ có thể truyền cảm hứng nấu nướng cho bạn, thôi thúc bạn mơ mộng về một căn bếp riêng, nơi bạn có thể hoàn toàn được là chính mình, và tận hưởng việc nấu nướng như một niềm vui trong cuộc sống.

Nồi niêu xoong chảo - Sổ tay bếp núc của tôi

THÔNG TIN TÁC PHẨM

  • Tên tác phẩm: Nồi niêu xoong chảo – Sổ tay bếp núc của tôi
  • Tác giả: Lăng Vi
  • Thể loại: Kỹ năng
  • Quy cách: 14 x 17 cm, 128 trang
  • Giá bìa: 120.000đ
  • Phát hành: T08/2020
  • Sách do Phương Nam và NXB Phụ Nữ liên kết xuất bản
Đọc bài viết

Book trailer

Đừng nói chúng ta không lợi quyền: Bức chân dung về những bản ngã bị đánh mất

Published

on

“Nếu bạn đang đi ngược chiều gió, giữ cho lưng thẳng tắp thôi cũng được xem là một thành tựu.” Triết gia Wittgenstein như phóng tầm nhìn vượt thời đại khi viết ra điều này. Rằng, trong thời kì văn hóa nghèo nàn, "tiềm năng của cá nhân bị lãng phí khi phải vượt qua các lực lượng đối lập và lực cản ma sát."

Sự tiêu hao năng lượng vô nghĩa này đã miêu tả hoàn hảo số phận của các nhạc sĩ cổ điển trong cuộc Cách mạng Văn hóa Trung Quốc. Âm nhạc họ cống hiến bị cấm. Nhạc cụ họ chơi bị phá hủy. Họ bị tra tấn và làm nhục, bị buộc tội phản quốc và phải đến lao động trong các trang trại và nhà máy ở làng quê. Những phẩm chất nghệ sĩ của họ, kĩ thuật điêu luyện của họ, thông qua những qui định tàn nhẫn, trở thành sâu mọt đạo đức gây nguy hại quốc gia.

Điều họ có thể làm chỉ là bảo vệ, duy trì cái bản ngã nghệ sĩ yếu ớt, vất vưởng còn sót lại trong người. Điều đó khiến nhiều người chịu không nổi và kết cục, tự tử. Sống với hai nhân dạng khác nhau là điều không thể với hàng triệu người. Trong đó có nhân vật trong tác phẩm Đừng nói chúng ta không lợi quyền, tiểu thuyết của Madeleine Thien.

Đừng nói chúng ta không lợi quyền lọt vào danh sách rút gọn của Giải Man Booker năm 2017, là cuốn tiểu thuyết thứ ba của cây viết nữ Madeleine Thien. Đó là một tác phẩm đẹp, song sầu thảm. Cuốn sách gây ấn tượng ở nhiều khía cạnh: Nó ghi dấu ấn trong ký ức bằng một dư ảnh; nó khám phá thành công những ý tưởng lớn hơn về chính trị và nghệ thuật; nó mang đậm chất sử thi của một cuốn tiểu thuyết Nga thế kỷ 19, trải qua ba thế hệ và kết hợp giữa bờ của hai lục địa.

Bạn có thể ngay lập tức bắt nhịp văn phong của tác giả từ những dòng mở đầu của quyển sách: “Trong vòng một năm, cha bỏ chúng tôi hai lần. Lần đầu tiên là khi ông kết thúc cuộc hôn nhân, và lần thứ hai, là khi ông tự kết liễu mình.”

Và thế là câu chuyện bắt đầu: Li-ling, tên tiếng Anh là Marie, là một nhà toán học người Canada gốc Hoa, kể lại cho chúng ta sự ra đi đột ngột, bí ẩn của cha cô - ông tự tử bằng cách nhảy từ cửa sổ tầng 9 khi cô mới 10 tuổi. Năm đó là năm 1989, và cái chết của ông gần như trùng khớp với vụ thảm sát ở Quảng trường Thiên An Môn, mặc dù ông đang ở Hong Kong vào thời điểm đó. Hai tháng sau, Marie và mẹ cô nhận được thư từ một phụ nữ ở Trung Quốc yêu cầu họ cung cấp chỗ ở cho con gái bà, Ai-ming, người đang gặp rắc rối với chính phủ vì cuộc biểu tình.

Marie và mẹ cô không phải ngẫu nhiên mà được lựa chọn. Cha của Ai-ming, Chim Sẻ là một nhà soạn nhạc. Ông là thầy của cha Marie - Kai, vào những năm 1960, khi họ cùng học tại Nhạc viện Thượng Hải. Kai chưa bao giờ nói về điều này với con gái mình. Cô biết cha mình đã chơi piano cho Mao Trạch Đông, nhưng nhà cô thậm chí không có một cây đàn piano.

Dần dần, Marie xâu chuỗi lại được lại cuộc đời của cha cô và lịch sử đất nước - thông qua những câu chuyện của Ai-ming, thông qua tìm tòi của riêng cô, và thông qua một loạt sổ ghi chép (hầu hết bị lãng quên) được tìm thấy trong các tài liệu cá nhân của Kai. Tài liệu mật này được gọi là “Những bản ghi”, một cuốn tiểu thuyết chắp vá, được sao chép, sửa đổi và cập nhật mỗi khi nó chuyển cho người sở hữu mới. Cuốn sách bị cấm, chỉ được truyền tay một cách bí mật dành cho “những người kháng chiến, gián điệp và những kẻ mộng mơ”.

Từ Những bản ghi, tác giả khéo léo bung mở những nút thắt, xâu chuỗi những cột mốc để gợi ra câu chuyện lớn hơn.

Trung tâm của quyển sách là Chim Sẻ, Kai và Zhuli, bộ ba người bạn gắn bó với nhau nhờ chia sẻ chung tình yêu với âm nhạc cổ điển. Kai là một đứa trẻ mồ côi tỉnh lẻ và là một nghệ sĩ dương cầm tài năng. Chim Sẻ, giáo viên của anh, là một nhà soạn nhạc nhút nhát. Zhuli, em họ của Chi Sẻ, một thiếu nữ kém anh 10 tuổi, là một nghệ sĩ vĩ cầm và có sức hút quyến rũ. “Khi Zhuli chơi nhạc,” tác giả viết, “như thể cô ấy thổi bay bụi trần và tạo ra thứ âm nhạc thực sự.”

Câu chuyện của Đừng nói chúng ta không lợi quyền được kể trên cái nền âm nhạc. Tác giả sở hữu phong cách hiếm có trong việc miêu tả lí trí là “con tin” của trái tim, ý nói tiếng gọi bên trong nội tâm nhân vật bao giờ cũng to lớn hơn tiếng gọi của thế giới bên ngoài, mà trong bối cảnh của cuốn sách, là tiếng gọi của Đảng và đất nước.

Dần dần, mâu thuẫn đến khi những sinh viên tại Nhạc viện Thượng Hải bắt đầu thực hiện các bài luận, họ thắc mắc "Âm nhạc này có gì hay, khi những thứ bùa mê sáo rỗng này chỉ lôi kéo giai cấp tư sản và cô lập người nghèo?"

Zhuli, Kai và Chim Sẻ mỗi người đưa ra những lựa chọn khác nhau về cách sinh tồn sau những động thái bạo lực nhắm vào vào danh tính “người nghệ sĩ” tại đất nước. Dù vậy, không ai trong số họ thực sự hạnh phúc với sự lựa chọn của mình.

Madeleine Thien ghi nhận một cách thẳng thắn, đau thương về sự suy đồi đạo đức, sự tê liệt của cuộc sống trong bối cảnh Cách mạng Văn hóa. Tại đó, mỗi cá nhân sống giả tạo ngay trong cuộc đối thoại với nhau hằng ngày, họ chỉ trao được cho nhau những lời ca tụng chiếu lệ dành cho Đảng và Chủ tịch Mao. Các mô tả của tác giả về sự tàn bạo của Lực lượng Vệ binh Đỏ rất thẳng thắn, trực quan đến mức khiến người ta khó chịu, chẳng hạn như “Cha mẹ của Zhuli, chủ sở hữu tài sản, bị trói như gà, bị đánh đập và bị đưa vào trại cải tạo.”

Cao trào của quyển sách là cuộc biểu tình ở Quảng trường Thiên An Môn. Đó là một đoạn văn điêu luyện, nơi tác giả miêu tả mọi xúc giác của con người, của sự sống thông qua con chữ. “Người bán mì phấn khởi đang cho đồ ăn. Một tấm nệm đang cháy bao trùm lấy một chiếc xe tải quân đội…”, “Chim Sẻ co rúm người dưới sức nặng của một công nhân bị đạn xuyên qua.”

Sau khi đọc xong, người đọc vẫn phải tự hỏi liệu lịch sử có đơn giản là định mệnh lặp lại chính nó hay không. Một phụ huynh phàn nàn với Chim Sẻ: “Những đứa trẻ này nghĩ rằng tất cả là tùy thuộc vào chúng. Họ không hiểu gì về số phận.”

Giống như quyển Những bản ghi được cất giấu và viết tiếp, quyển sách có thể chính là viễn cảnh của đất nước trong tương lai.

Hàm ý rằng Trung Quốc vẫn còn là một công trình dang dở, chưa hoàn thiện - giống như tác phẩm âm nhạc Bản giao hưởng số 3 của Chim Sẻ, một tuyệt tác âm nhạc thực sự, mà anh ta buộc phải giấu trên gác mái. Rồi anh đánh mất nó, như cách anh đánh mất chính nhân cách người nghệ sĩ trong mình. Phải đến nhiều năm sau, Chim Sẻ mới có thể sáng tác trở lại. Nhưng anh ấy không thể hoàn thành tác phẩm cụ thể đó. Những ghi chú mà anh tìm kiếm đã bị vùi sâu vào quá khứ.

Hết.

Uyên dịch.

Bài viết gốc được thực hiện bởi Jennifer Senior, đăng tại The New York Times.

*

Đọc bài viết

Cafe sáng